Περιγραφή Κλίμακας

Το Exercise Self-Regulation Questionnaire (SRQ-E) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που αξιολογεί τους μηχανισμούς αυτορρύθμισης και τα κίνητρα που επηρεάζουν τη συμμετοχή ενός ατόμου στη σωματική άσκηση. Το ερωτηματολόγιο βασίζεται στη Θεωρία του Αυτοπροσδιορισμού (Self-Determination Theory – SDT) των Deci και Ryan, σύμφωνα με την οποία η ποιότητα της παρακίνησης αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη διατήρηση μακροχρόνιων συμπεριφορών υγείας.

Η αυτορρύθμιση αναφέρεται στην ικανότητα του ατόμου να σχεδιάζει, να οργανώνει και να διατηρεί συστηματικά τη φυσική του δραστηριότητα, αξιοποιώντας γνωστικές, συναισθηματικές και συμπεριφορικές στρατηγικές για την επίτευξη των προσωπικών του στόχων. Το SRQ-E εξετάζει κατά πόσο η άσκηση πραγματοποιείται λόγω προσωπικής επιλογής, εσωτερικής παρακίνησης ή εξωτερικών κινήτρων, ενώ παράλληλα αξιολογεί τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα αντιμετωπίζουν εμπόδια και διατηρούν τη συνέπειά τους απέναντι στη φυσική δραστηριότητα.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην αθλητική ψυχολογία, την επιστήμη της άσκησης, τη δημόσια υγεία και την έρευνα συμπεριφορών υγείας, συμβάλλοντας στην κατανόηση των παραγόντων που σχετίζονται με τη μακροχρόνια υιοθέτηση ενός ενεργού τρόπου ζωής.

Στόχος

Βασικός στόχος του SRQ-E είναι η αξιολόγηση των στρατηγικών αυτορρύθμισης που χρησιμοποιούν τα άτομα για να ενσωματώσουν και να διατηρήσουν τη σωματική άσκηση στην καθημερινότητά τους.

Ειδικότερα, η κλίμακα διερευνά:

  • τον βαθμό αυτονομίας κατά τη συμμετοχή στη φυσική δραστηριότητα,
  • τα εσωτερικά και εξωτερικά κίνητρα που οδηγούν στην άσκηση,
  • τον σχεδιασμό και τη θέσπιση προσωπικών στόχων,
  • την ικανότητα διαχείρισης εμποδίων και δυσκολιών,
  • τη διατήρηση της κινητοποίησης και της συνέπειας σε προγράμματα άσκησης.

Τα αποτελέσματα της κλίμακας μπορούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό εξατομικευμένων παρεμβάσεων που ενισχύουν την προσκόλληση στη φυσική δραστηριότητα, την πρόληψη της εγκατάλειψης προγραμμάτων άσκησης και την προαγωγή της υγείας.

Βαθμονόμηση

Το SRQ-E περιλαμβάνει δηλώσεις που αξιολογούν διαφορετικές πτυχές της αυτορρύθμισης της άσκησης. Οι συμμετέχοντες απαντούν χρησιμοποιώντας κλίμακα Likert, συνήθως επτά βαθμίδων, εκφράζοντας τον βαθμό στον οποίο κάθε δήλωση αντανακλά τη δική τους συμπεριφορά ή τα κίνητρά τους.

Οι επιμέρους απαντήσεις χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό δεικτών που αποτυπώνουν:

  • την αυτόνομη παρακίνηση,
  • την ελεγχόμενη παρακίνηση,
  • τον σχεδιασμό της άσκησης,
  • την επιμονή στην επίτευξη στόχων,
  • την αποτελεσματική αντιμετώπιση των εμποδίων.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του εργαλείου περιλαμβάνει τον έλεγχο της αξιοπιστίας (π.χ. Cronbach’s α), της δομικής εγκυρότητας μέσω παραγοντικής ανάλυσης και της συγκλίνουσας εγκυρότητας, διασφαλίζοντας την καταλληλότητά του για χρήση σε ερευνητικά και εφαρμοσμένα περιβάλλοντα. Υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν αποτελεσματικότερη αυτορρύθμιση και ισχυρότερη εσωτερική παρακίνηση για διατήρηση της φυσικής δραστηριότητας.

Ανάλυση

Η ανάλυση των αποτελεσμάτων του Exercise Self-Regulation Questionnaire επιτρέπει τη διερεύνηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη διατήρηση της άσκησης και την προσκόλληση σε προγράμματα φυσικής δραστηριότητας.

Σε ερευνητικό επίπεδο, οι βαθμολογίες της κλίμακας μπορούν να αξιοποιηθούν για:

  • τη σύγκριση διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων ως προς τα επίπεδα αυτορρύθμισης,
  • τη διερεύνηση της σχέσης της αυτορρύθμισης με τη φυσική κατάσταση, την ψυχική ευεξία και την ποιότητα ζωής,
  • την αξιολόγηση της επίδρασης παρεμβάσεων που στοχεύουν στην αύξηση της φυσικής δραστηριότητας,
  • τη μελέτη της σχέσης μεταξύ εσωτερικής παρακίνησης, αυτοαποτελεσματικότητας και μακροχρόνιας προσκόλλησης στην άσκηση.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται επίσης σε μοντέλα δομικών εξισώσεων, παραγοντικές αναλύσεις και αναλύσεις διαμεσολάβησης, συμβάλλοντας στην κατανόηση των ψυχολογικών μηχανισμών που υποστηρίζουν τη διατήρηση ενός υγιεινού και ενεργού τρόπου ζωής.

Βιβλιογραφία

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic Motivation and Self-Determination in Human Behavior. Plenum Press.

Ryan, R. M., Frederick, C. M., Lepes, D., Rubio, N., & Sheldon, K. M. (1997). Intrinsic Motivation and Exercise Adherence. International Journal of Sport Psychology, 28, 335–354.

Markland, D., & Tobin, V. J. (2004). A Modification to the Behavioural Regulation in Exercise Questionnaire to Include an Assessment of Amotivation. Journal of Sport and Exercise Psychology, 26(2), 191–196.