Ο Χαρακτήρας και η Αυτοαξία σας [AQ-40]

Περιγραφή

Ο τίτλος Your Character and Self-Value παρουσιάζεται ως εργαλείο που αποσκοπεί στη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο ένα άτομο αντιλαμβάνεται τον χαρακτήρα, τις ικανότητες, τις προσωπικές αξίες και τη συνολική αξία του εαυτού του.

Ωστόσο, από τη διαθέσιμη επιστημονική βιβλιογραφία δεν προκύπτει επαρκής τεκμηρίωση ότι το YCSV-40 ή YCASV αποτελεί καθιερωμένη και ψυχομετρικά επικυρωμένη κλίμακα. Δεν εντοπίζονται με σαφήνεια οι δημιουργοί του, το έτος ανάπτυξης, οι 40 ερωτήσεις, η παραγοντική δομή, το επίσημο σύστημα βαθμολόγησης ή οι μελέτες αξιοπιστίας και εγκυρότητας.

Επομένως, ο συγκεκριμένος τίτλος πρέπει να αντιμετωπίζεται ως υποθετικό ή μη επαρκώς τεκμηριωμένο πλαίσιο αυτοαξιολόγησης και όχι ως τυποποιημένο ψυχομετρικό εργαλείο.

Εννοιολογικό πλαίσιο

Η έννοια της αυτοαξίας αναφέρεται στη συνολική αντίληψη του ατόμου ότι διαθέτει αξία και ότι είναι άξιο σεβασμού και αποδοχής. Συνδέεται με την αυτοεκτίμηση, αλλά δεν ταυτίζεται πλήρως με αυτή.

Η αυτοεκτίμηση αφορά τη γενική θετική ή αρνητική αξιολόγηση του εαυτού. Η αυτοαντίληψη περιλαμβάνει τις πεποιθήσεις του ατόμου για τα χαρακτηριστικά και τις ικανότητές του, ενώ η αυτοαποτελεσματικότητα αφορά την πεποίθηση ότι μπορεί να ανταποκριθεί με επιτυχία σε συγκεκριμένες δραστηριότητες.

Ο χαρακτήρας αποτελεί επίσης διαφορετική έννοια. Περιλαμβάνει σχετικά σταθερά πρότυπα αξιών, στάσεων και συμπεριφορών, όπως:

• η ειλικρίνεια,
• η υπευθυνότητα,
• η επιμονή,
• η δικαιοσύνη,
• η καλοσύνη,
• η αυτορρύθμιση,
• ο σεβασμός προς τους άλλους.

Ένα έγκυρο εργαλείο δεν πρέπει να συγχέει αυτές τις διαφορετικές κατασκευές σε μία συνολική βαθμολογία χωρίς σαφή θεωρητική και εμπειρική τεκμηρίωση.

Στόχος

Εφόσον χρησιμοποιηθεί ως μη τυποποιημένη άσκηση αυτοδιερεύνησης, το YCSV μπορεί να στοχεύει:

• στην αναγνώριση θετικών χαρακτηριστικών του χαρακτήρα,
• στην κατανόηση της αυτοεικόνας,
• στη διερεύνηση των προσωπικών αξιών,
• στην αναγνώριση δυνατών σημείων και πεδίων ανάπτυξης,
• στην εξέταση του τρόπου με τον οποίο το άτομο αξιολογεί τις ικανότητές του,
• στην υποστήριξη του προσωπικού αναστοχασμού,
• στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ αυτοαξίας και ψυχολογικής ευημερίας.

Το εργαλείο δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για τη διάγνωση χαμηλής αυτοεκτίμησης, κατάθλιψης, διαταραχής προσωπικότητας ή άλλης ψυχικής κατάστασης.

Ενδεικτικές διαστάσεις

Χωρίς διαθέσιμο επίσημο θεωρητικό μοντέλο, οι ενδεικτικές διαστάσεις ενός τέτοιου εργαλείου θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν:

Γενική αυτοαξία

Αφορά τον βαθμό στον οποίο το άτομο θεωρεί ότι διαθέτει εγγενή αξία, ανεξάρτητα από τις επιδόσεις, τα λάθη ή την αποδοχή των άλλων.

Αυτοαποδοχή

Αναφέρεται στην ικανότητα αναγνώρισης και αποδοχής τόσο των θετικών όσο και των αρνητικών χαρακτηριστικών του εαυτού.

Αντιλαμβανόμενη ικανότητα

Εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο το άτομο αξιολογεί την ικανότητά του να αντιμετωπίζει δυσκολίες, να λαμβάνει αποφάσεις και να επιτυγχάνει στόχους.

Ηθικός χαρακτήρας

Περιλαμβάνει αντιλήψεις σχετικά με την ειλικρίνεια, την υπευθυνότητα, τη δικαιοσύνη και τη συνέπεια μεταξύ αξιών και συμπεριφοράς.

Διαπροσωπική αξία

Αφορά την αντίληψη του ατόμου ότι είναι άξιο σεβασμού, φροντίδας και αποδοχής στις σχέσεις του.

Συναισθηματική ανθεκτικότητα

Εξετάζει την ικανότητα διατήρησης μιας σχετικά σταθερής αίσθησης αυτοαξίας μετά από αποτυχίες, κριτική ή απόρριψη.

Οι παραπάνω διαστάσεις είναι θεωρητικά ενδεικτικές και δεν αποτελούν τεκμηριωμένες υποκλίμακες του YCSV-40.

Χορήγηση

Στο αρχικό αρχείο αναφέρεται ότι οι συμμετέχοντες απαντούν σε δηλώσεις σχετικά με τον χαρακτήρα, τις αξίες και την αντίληψη του εαυτού τους χρησιμοποιώντας πενταβάθμια ή επταβάθμια κλίμακα Likert.

Ωστόσο, δεν έχει εντοπιστεί επίσημη μορφή απαντήσεων. Μια ενδεικτική πενταβάθμια κλίμακα θα μπορούσε να είναι:

1. Διαφωνώ απόλυτα
2. Διαφωνώ
3. Ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ
4. Συμφωνώ
5. Συμφωνώ απόλυτα

Η παραπάνω μορφή αποτελεί προτεινόμενη διαδικασία και όχι επιβεβαιωμένο σύστημα χορήγησης της κλίμακας.

Βαθμολόγηση

Δεν υπάρχει διαθέσιμο επίσημο κλειδί βαθμολόγησης. Δεν είναι γνωστό:

• ποιες ερωτήσεις ανήκουν σε κάθε διάσταση,
• αν υπάρχουν αντίστροφα βαθμολογούμενες ερωτήσεις,
• αν υπολογίζεται συνολική βαθμολογία,
• ποιο είναι το θεωρητικό εύρος των βαθμολογιών,
• αν υπάρχουν πληθυσμιακές τιμές αναφοράς,
• αν έχουν οριστεί ερμηνευτικές κατηγορίες.

Η απλή άθροιση των απαντήσεων δεν είναι ψυχομετρικά αποδεκτή χωρίς προηγούμενη τεκμηρίωση της δομής του εργαλείου. Ο χαρακτηρισμός μιας βαθμολογίας ως χαμηλής ή υψηλής αυτοαξίας δεν πρέπει να πραγματοποιείται χωρίς επικυρωμένα δεδομένα αναφοράς.

Απαιτούμενη διαδικασία ανάπτυξης

Εάν επιδιώκεται η μετατροπή του YCSV-40 σε ερευνητικό εργαλείο, χρειάζεται ολοκληρωμένη διαδικασία ανάπτυξης:

• σαφής θεωρητικός ορισμός των κατασκευών,
• συστηματική δημιουργία των ερωτήσεων,
• αξιολόγηση του περιεχομένου από ειδικούς,
• γνωστικές συνεντεύξεις με άτομα του πληθυσμού-στόχου,
• πιλοτική χορήγηση,
• ανάλυση δυσκολίας και διακριτικής ικανότητας των ερωτήσεων,
• διερευνητική παραγοντική ανάλυση,
• επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση σε ανεξάρτητο δείγμα,
• αξιολόγηση της εσωτερικής συνέπειας,
• έλεγχος αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων,
• εξέταση συγκλίνουσας και διακριτικής εγκυρότητας,
• έλεγχος ισοδυναμίας μέτρησης μεταξύ δημογραφικών ομάδων.

Η εγκυρότητα κριτηρίου θα μπορούσε να εξεταστεί μέσω σχέσεων με καθιερωμένα μέτρα αυτοεκτίμησης, αυτοαντίληψης, αυτοαποτελεσματικότητας και χαρακτηριστικών προσωπικότητας.

Ανάλυση δεδομένων

Μετά την ολοκλήρωση της ψυχομετρικής ανάπτυξης, η ανάλυση θα μπορούσε να περιλαμβάνει:

• περιγραφικούς δείκτες ανά ερώτηση και διάσταση,
• έλεγχο ακραίων τιμών και ελλιπών απαντήσεων,
• Cronbach’s alpha και McDonald’s omega,
• διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση,
• συσχετίσεις με συναφείς ψυχολογικές μεταβλητές,
• συγκρίσεις μεταξύ δημογραφικών ομάδων,
• παλινδρόμηση για τη διερεύνηση σχετικών παραγόντων,
• έλεγχο πιθανών επιδράσεων οροφής και δαπέδου,
• αξιολόγηση της ευαισθησίας στην αλλαγή.

Μέχρι να ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, οποιαδήποτε στατιστική ανάλυση των απαντήσεων πρέπει να χαρακτηρίζεται ως διερευνητική.

Ψυχομετρική τεκμηρίωση

Δεν υπάρχουν επαρκή δημοσιευμένα στοιχεία για την αξιοπιστία και την εγκυρότητα του YCSV-40. Οι βιβλιογραφικές πηγές που συνοδεύουν το αρχικό κείμενο αφορούν γενικότερα την αυτοεκτίμηση, την αυτοαξία και την υποκειμενική ευημερία, αλλά δεν αποτελούν μελέτες ανάπτυξης ή επικύρωσης του συγκεκριμένου εργαλείου.

Δεν πρέπει να αποδίδονται στο YCSV-40 οι ψυχομετρικές ιδιότητες άλλων κλιμάκων, όπως της Rosenberg Self-Esteem Scale ή της Self-Liking/Self-Competence Scale.

Περιορισμοί

Ο βασικότερος περιορισμός είναι η απουσία αναγνωρίσιμης αρχικής επιστημονικής πηγής. Δεν είναι γνωστά ο δημιουργός, το έτος ανάπτυξης, η θεωρητική βάση ή το περιεχόμενο των 40 ερωτήσεων.

Επιπλέον:

• ο τίτλος συνδυάζει διαφορετικές ψυχολογικές έννοιες,
• δεν υπάρχει τεκμηριωμένη παραγοντική δομή,
• δεν υπάρχει επίσημη μέθοδος βαθμολόγησης,
• δεν υπάρχουν τιμές αξιοπιστίας και εγκυρότητας,
• δεν υπάρχουν σύγχρονες πληθυσμιακές νόρμες,
• δεν υπάρχουν επικυρωμένα διαγνωστικά όρια.

Το YCSV-40 μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο ως μη τυποποιημένη άσκηση προσωπικού αναστοχασμού ή ως υπό ανάπτυξη ερευνητικό εργαλείο. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για κλινική διάγνωση, αξιολόγηση προσωπικότητας, επιλογή προσωπικού ή λήψη αποφάσεων υψηλής σημασίας.

Εναλλακτικά τεκμηριωμένα εργαλεία

Ανάλογα με τον ερευνητικό στόχο, μπορούν να εξεταστούν καθιερωμένες κλίμακες όπως:

• η Rosenberg Self-Esteem Scale για τη γενική αυτοεκτίμηση,
• η Self-Liking/Self-Competence Scale για την αυτοαποδοχή και την αντιλαμβανόμενη ικανότητα,
• η Core Self-Evaluations Scale για τις βασικές αυτοαξιολογήσεις,
• το VIA Inventory of Strengths για τις δυνάμεις του χαρακτήρα,
• κατάλληλα ερωτηματολόγια προσωπικότητας για την αξιολόγηση ευρύτερων χαρακτηριστικών.

Η επιλογή πρέπει να βασίζεται στην ακριβή ψυχολογική κατασκευή που επιδιώκεται να μετρηθεί.

Βιβλιογραφία

Rosenberg, M. (1965). Society and the adolescent self-image. Princeton University Press.

Tafarodi, R. W., & Swann, W. B., Jr. (1995). Self-liking and self-competence as dimensions of global self-esteem: Initial validation of a measure. Journal of Personality Assessment, 65(2), 322–342.

Tafarodi, R. W., & Swann, W. B., Jr. (1996). Individualism–collectivism and global self-esteem: Evidence for a cultural trade-off. Journal of Cross-Cultural Psychology, 27(6), 651–672.

Judge, T. A., Erez, A., Bono, J. E., & Thoresen, C. J. (2003). The Core Self-Evaluations Scale: Development of a measure. Personnel Psychology, 56(2), 303–331.

Peterson, C., & Seligman, M. E. P. (2004). Character strengths and virtues: A handbook and classification. Oxford University Press.

Baumeister, R. F., Campbell, J. D., Krueger, J. I., & Vohs, K. D. (2003). Does high self-esteem cause better performance, interpersonal success, happiness, or healthier lifestyles? Psychological Science in the Public Interest, 4(1), 1–44.