Απογραφή αμφίθυμου σεξισμού [ASI-21]

Περιγραφή

Η Ambivalent Sexism Inventory (ASI) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ψυχομετρικά εργαλεία αξιολόγησης των στάσεων απέναντι στο φύλο και των μορφών σεξισμού. Αναπτύχθηκε από τους Glick και Fiske (1996) με στόχο τη διερεύνηση της πολυπλοκότητας των σεξιστικών αντιλήψεων, υποστηρίζοντας ότι ο σεξισμός δεν εκφράζεται μόνο μέσα από άμεσα αρνητικές στάσεις, αλλά μπορεί να εμφανίζεται και μέσα από φαινομενικά θετικές ή προστατευτικές αντιλήψεις.

Η βασική θεωρητική συμβολή της ASI είναι η έννοια του αμφίσημου σεξισμού (ambivalent sexism), σύμφωνα με την οποία οι αντιλήψεις για τις γυναίκες μπορεί να περιλαμβάνουν ταυτόχρονα στοιχεία υποτίμησης και εξιδανίκευσης. Η κλίμακα επιτρέπει τη μέτρηση αυτών των διαφορετικών μορφών στάσεων και συμβάλλει στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι κοινωνικές αντιλήψεις για το φύλο επηρεάζουν τις σχέσεις, τις ευκαιρίες και τους κοινωνικούς ρόλους.

Η ASI χρησιμοποιείται ευρέως στην κοινωνική ψυχολογία, στις επιστήμες της εκπαίδευσης, στις μελέτες φύλου, στην οργανωσιακή ψυχολογία και στην έρευνα κοινωνικών στάσεων.

Θεωρητικό υπόβαθρο

Η Κλίμακα Αμφίσημου Σεξισμού βασίζεται στη θεωρία των Glick και Fiske, σύμφωνα με την οποία ο σεξισμός αποτελείται από δύο αλληλένδετες αλλά διαφορετικές διαστάσεις.

Η πρώτη διάσταση είναι ο εχθρικός σεξισμός (Hostile Sexism), ο οποίος περιλαμβάνει αρνητικές στάσεις απέναντι στις γυναίκες, όπως η αντίληψη ότι οι γυναίκες επιδιώκουν έλεγχο ή προνόμια εις βάρος των ανδρών, καθώς και η αντίδραση απέναντι στην αμφισβήτηση παραδοσιακών ρόλων φύλου.

Η δεύτερη διάσταση είναι ο καλοπροαίρετος ή προστατευτικός σεξισμός (Benevolent Sexism), ο οποίος εμφανίζεται με τη μορφή θετικών στάσεων, όπως η αντίληψη ότι οι γυναίκες πρέπει να προστατεύονται, να φροντίζονται ή να αντιμετωπίζονται ως ιδιαίτερες. Παρότι αυτές οι στάσεις μπορεί να φαίνονται θετικές, μπορούν να ενισχύουν στερεότυπα και περιορισμούς σχετικά με τον κοινωνικό ρόλο των γυναικών.

Η θεωρία του αμφίσημου σεξισμού υποστηρίζει ότι οι δύο αυτές μορφές λειτουργούν συμπληρωματικά και μπορούν να συμβάλλουν στη διατήρηση κοινωνικών ανισοτήτων.

Τι αξιολογεί το εργαλείο

Η ASI αξιολογεί τις στάσεις και τις πεποιθήσεις των ατόμων σχετικά με τις γυναίκες, τις σχέσεις μεταξύ των φύλων και την κοινωνική θέση των γυναικών.

Η κλίμακα εξετάζει τον πατριαρχικό ή εχθρικό σεξισμό, ο οποίος αφορά αντιλήψεις που υποστηρίζουν την ανδρική κυριαρχία, την αμφισβήτηση της ισότητας ή αρνητικές αξιολογήσεις των γυναικών που δεν ακολουθούν παραδοσιακούς ρόλους.

Παράλληλα, αξιολογεί τον προστατευτικό ή καλοπροαίρετο σεξισμό, ο οποίος περιλαμβάνει στάσεις όπως η αντίληψη ότι οι γυναίκες χρειάζονται ιδιαίτερη φροντίδα, προστασία ή καθοδήγηση.

Η συνδυαστική αξιολόγηση των δύο διαστάσεων παρέχει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα των στάσεων φύλου σε σχέση με απλές μετρήσεις θετικών ή αρνητικών αντιλήψεων.

Τομείς εφαρμογής

Η ASI χρησιμοποιείται σε ένα ευρύ φάσμα ερευνητικών πεδίων που σχετίζονται με τις κοινωνικές στάσεις και τις σχέσεις φύλου.

Στην κοινωνική ψυχολογία εφαρμόζεται για τη μελέτη προκαταλήψεων, στερεοτύπων και μηχανισμών κοινωνικής ανισότητας.

Στην εκπαίδευση χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση αντιλήψεων μαθητών, φοιτητών και εκπαιδευτικών σχετικά με την ισότητα των φύλων, τους κοινωνικούς ρόλους και τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες.

Στο εργασιακό περιβάλλον μπορεί να αξιοποιηθεί για τη διερεύνηση στάσεων που σχετίζονται με τη γυναικεία ηγεσία, την επαγγελματική ισότητα, τη λήψη αποφάσεων και τις διακρίσεις στον χώρο εργασίας.

Παράλληλα, χρησιμοποιείται σε διαπολιτισμικές μελέτες για την εξέταση διαφορών στις αντιλήψεις φύλου μεταξύ κοινωνιών και πολιτισμικών ομάδων.

Διαδικασία χορήγησης

Η ASI αποτελείται από δηλώσεις αυτοαναφοράς που εξετάζουν διαφορετικές αντιλήψεις σχετικά με τις γυναίκες και τις σχέσεις μεταξύ των φύλων.

Οι συμμετέχοντες καλούνται να δηλώσουν τον βαθμό συμφωνίας τους με κάθε πρόταση χρησιμοποιώντας συνήθως κλίμακα Likert, από χαμηλό έως υψηλό επίπεδο συμφωνίας.

Η συμπλήρωση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή και απαιτεί μικρό χρόνο, γεγονός που καθιστά την κλίμακα κατάλληλη για μεγάλες ερευνητικές μελέτες.

Βαθμολόγηση

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται μέσω του υπολογισμού συνολικών και επιμέρους βαθμολογιών για τις δύο βασικές διαστάσεις της κλίμακας.

Υψηλότερες βαθμολογίες στον εχθρικό σεξισμό υποδηλώνουν ισχυρότερες αρνητικές ή ανταγωνιστικές στάσεις απέναντι στις γυναίκες.

Υψηλότερες βαθμολογίες στον καλοπροαίρετο σεξισμό υποδηλώνουν μεγαλύτερη αποδοχή προστατευτικών ή πατερναλιστικών αντιλήψεων που, παρότι εμφανίζονται θετικές, μπορούν να συνδέονται με περιοριστικούς κοινωνικούς ρόλους.

Η συνολική αξιολόγηση επιτρέπει τη διερεύνηση του βαθμού στον οποίο το άτομο υιοθετεί αμφίσημες σεξιστικές στάσεις.

Στατιστική ανάλυση

Η ανάλυση των δεδομένων της ASI περιλαμβάνει βασικές και προχωρημένες στατιστικές τεχνικές.

Η περιγραφική στατιστική χρησιμοποιείται για την παρουσίαση των μέσων τιμών, των τυπικών αποκλίσεων και της κατανομής των στάσεων των συμμετεχόντων.

Η παραγοντική ανάλυση χρησιμοποιείται για την επιβεβαίωση της δομής της κλίμακας και τη διερεύνηση κατά πόσο τα στοιχεία οργανώνονται στις δύο θεωρητικές διαστάσεις του σεξισμού.

Η ανάλυση αξιοπιστίας πραγματοποιείται μέσω του δείκτη Cronbach’s α, ώστε να αξιολογηθεί η εσωτερική συνέπεια των επιμέρους διαστάσεων.

Επιπλέον, μπορούν να εφαρμοστούν αναλύσεις συσχετίσεων, παλινδρόμησης ή συγκρίσεων ομάδων για τη διερεύνηση της σχέσης του αμφίσημου σεξισμού με δημογραφικούς και κοινωνικούς παράγοντες.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η ASI έχει παρουσιάσει ισχυρές ψυχομετρικές ιδιότητες και έχει επικυρωθεί σε πολλές χώρες και πολιτισμικά πλαίσια.

Η εσωτερική συνέπεια αξιολογείται μέσω του Cronbach’s α, με στόχο την επιβεβαίωση της συνοχής των ερωτημάτων κάθε διάστασης.

Η εγκυρότητα κατασκευής εξετάζεται μέσω παραγοντικών αναλύσεων, ενώ η συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα αξιολογείται μέσω συσχετίσεων με άλλες μετρήσεις κοινωνικών στάσεων, προκατάληψης και ισότητας φύλων.

Η εφαρμογή της σε διαφορετικούς πληθυσμούς έχει δείξει ότι οι δύο διαστάσεις του αμφίσημου σεξισμού μπορούν να μετρηθούν με συνέπεια και να συγκριθούν μεταξύ διαφορετικών κοινωνικών ομάδων.

Πλεονεκτήματα

Η ASI αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά εργαλεία μέτρησης των στάσεων φύλου, επειδή αναγνωρίζει ότι ο σεξισμός μπορεί να εκφράζεται με σύνθετους και αντιφατικούς τρόπους.

Η διάκριση μεταξύ εχθρικού και προστατευτικού σεξισμού επιτρέπει βαθύτερη κατανόηση των κοινωνικών μηχανισμών που επηρεάζουν την ισότητα και τις σχέσεις μεταξύ των φύλων.

Η ευρεία χρήση της στη διεθνή βιβλιογραφία την καθιστά κατάλληλη για κοινωνικές, εκπαιδευτικές και διαπολιτισμικές έρευνες.

Περιορισμοί

Η ASI βασίζεται στην αυτοαναφορά και επομένως οι απαντήσεις μπορεί να επηρεάζονται από κοινωνικά επιθυμητές αποκρίσεις, ιδιαίτερα επειδή αφορά ένα κοινωνικά ευαίσθητο θέμα.

Επιπλέον, οι αντιλήψεις για το φύλο επηρεάζονται από πολιτισμικούς, κοινωνικούς και ιστορικούς παράγοντες, γεγονός που απαιτεί προσεκτική ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

Η κλίμακα αξιολογεί στάσεις και πεποιθήσεις και δεν μπορεί από μόνη της να προβλέψει πραγματικές συμπεριφορές ή πρακτικές διακρίσεων.

Βιβλιογραφία

Glick, P., & Fiske, S. T. (1996). The Ambivalent Sexism Inventory: Differentiating hostile and benevolent sexism. Journal of Personality and Social Psychology, 70(3), 491–512.

Glick, P., & Fiske, S. T. (2001). An ambivalent alliance: Hostile and benevolent sexism as complementary justifications for gender inequality. American Psychologist, 56(2), 109–118.

Glick, P., & Fiske, S. T. (2011). Ambivalent Sexism Revisited: Status, Power, and Competition Create Ambivalence toward Women. Psychology of Women Quarterly, 35(3), 530–535.

Brescoll, V. L., & Uhlmann, E. L. (2008). Can an angry woman get ahead? Status conferral, gender, and expression of emotion in the workplace. Psychological Science, 19(3), 268–275.