Περιγραφή

Η Attraction to Sexual Aggression Scale (ATSAS-8) αποτελεί ένα εξειδικευμένο ψυχομετρικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση των στάσεων, των γνωστικών αντιλήψεων και της ελκυστικότητας που ενδέχεται να παρουσιάζουν ορισμένα άτομα απέναντι στη σεξουαλική επιθετικότητα. Η κλίμακα σχεδιάστηκε αποκλειστικά για ερευνητικούς και κλινικούς σκοπούς και δεν αποτελεί εργαλείο διάγνωσης ή πρόβλεψης παραβατικής συμπεριφοράς. Αντίθετα, συμβάλλει στη μελέτη ψυχολογικών παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με τη σεξουαλική βία, επιτρέποντας την καλύτερη κατανόηση των γνωστικών και συναισθηματικών μηχανισμών που ενδέχεται να συνδέονται με την αποδοχή επιθετικών σεξουαλικών συμπεριφορών.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται κυρίως στην κλινική και δικαστική ψυχολογία, στην εγκληματολογία, στην ψυχολογία της προσωπικότητας και στην έρευνα για τη σεξουαλική βία. Τα αποτελέσματά της αξιοποιούνται για τη μελέτη θεωρητικών μοντέλων, την αξιολόγηση ψυχοεκπαιδευτικών παρεμβάσεων και την ανάπτυξη στρατηγικών πρόληψης της σεξουαλικής επιθετικότητας.

Στόχος της κλίμακας

Βασικός στόχος της ATSAS-8 είναι η διερεύνηση των στάσεων και των γνωστικών διεργασιών που σχετίζονται με την έλξη προς τη σεξουαλική επιθετικότητα και η κατανόηση παραγόντων που ενδέχεται να συνδέονται με την ανοχή ή τη γνωστική δικαιολόγηση της σεξουαλικής βίας.

Η κλίμακα επιτρέπει στους ερευνητές να μελετήσουν τη σχέση αυτών των στάσεων με χαρακτηριστικά προσωπικότητας, γνωστικές διαστρεβλώσεις, εχθρικές αντιλήψεις απέναντι στα φύλα, ενσυναίσθηση, κοινωνικούς κανόνες και άλλες ψυχολογικές μεταβλητές. Παράλληλα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων πρόληψης και εκπαίδευσης που στοχεύουν στη μείωση της σεξουαλικής βίας.

Δομή και βαθμολόγηση

Η ATSAS-8 αποτελείται από 8 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούν τον βαθμό συμφωνίας των συμμετεχόντων με στάσεις και αντιλήψεις που σχετίζονται με τη σεξουαλική επιθετικότητα.

Οι απαντήσεις δίνονται συνήθως σε κλίμακα Likert, όπου οι συμμετέχοντες δηλώνουν τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας τους με κάθε πρόταση. Οι επιμέρους βαθμολογίες αθροίζονται ώστε να προκύψει μία συνολική βαθμολογία.

Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη αποδοχή ή γνωστική ανοχή απέναντι σε στάσεις που σχετίζονται με τη σεξουαλική επιθετικότητα, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν περισσότερο απορριπτικές στάσεις απέναντι στη σεξουαλική βία. Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει πάντοτε να πραγματοποιείται από εξειδικευμένους επαγγελματίες και αποκλειστικά στο πλαίσιο επιστημονικής αξιολόγησης.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Η αξιολόγηση της ATSAS-8 βασίζεται στη διερεύνηση των βασικών ψυχομετρικών ιδιοτήτων της, προκειμένου να εξασφαλίζεται η αξιοπιστία και η εγκυρότητα των μετρήσεων.

Κατά τη διαδικασία στάθμισης εξετάζονται συνήθως:

• η εσωτερική συνοχή μέσω του συντελεστή Cronbach’s α,
• η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability),
• η συγκλίνουσα εγκυρότητα μέσω συσχέτισης με εργαλεία που αξιολογούν επιθετικότητα, γνωστικές διαστρεβλώσεις και στάσεις απέναντι στη σεξουαλική βία,
• η διακριτή εγκυρότητα έναντι άλλων χαρακτηριστικών προσωπικότητας,
• η δομική εγκυρότητα μέσω Εξερευνητικής (EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (CFA),
• η διερεύνηση της ισοδυναμίας μέτρησης σε διαφορετικές ηλικιακές, πολιτισμικές και δημογραφικές ομάδες.

Εφαρμογές στην έρευνα

Η ATSAS-8 χρησιμοποιείται σε μελέτες που αφορούν:

• τη σεξουαλική επιθετικότητα,
• τη σεξουαλική βία,
• την εγκληματολογία,
• τη δικαστική ψυχολογία,
• τις γνωστικές διαστρεβλώσεις,
• τις στάσεις απέναντι στις έμφυλες σχέσεις,
• τα προγράμματα πρόληψης της σεξουαλικής βίας,
• την αξιολόγηση εκπαιδευτικών και θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Οι βαθμολογίες της κλίμακας αξιοποιούνται σε περιγραφικές στατιστικές αναλύσεις, αναλύσεις συσχέτισης, γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, ανάλυση διακύμανσης (ANOVA/MANOVA), μοντέλα διαμεσολάβησης (mediation), τροποποίησης (moderation) και μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM), με στόχο τη διερεύνηση των παραγόντων που σχετίζονται με στάσεις απέναντι στη σεξουαλική επιθετικότητα.

Πλεονεκτήματα της κλίμακας

Η ATSAS-8 αποτελεί ένα σύντομο και εύχρηστο εργαλείο που επιτρέπει την αποτελεσματική αξιολόγηση στάσεων σχετικών με τη σεξουαλική επιθετικότητα σε ερευνητικά και εξειδικευμένα κλινικά πλαίσια. Ο περιορισμένος αριθμός ερωτήσεων μειώνει τον χρόνο συμπλήρωσης, ενώ η στοχευμένη θεματολογία της διευκολύνει τη μελέτη σύνθετων ψυχολογικών και κοινωνικών μηχανισμών που σχετίζονται με τη σεξουαλική βία.

Περιορισμοί

Η αξιολόγηση ιδιαίτερα ευαίσθητων θεμάτων, όπως οι στάσεις απέναντι στη σεξουαλική επιθετικότητα, ενδέχεται να επηρεάζεται από την κοινωνικά επιθυμητή απάντηση (social desirability bias). Για τον λόγο αυτό, η χρήση της κλίμακας συνιστάται να πραγματοποιείται σε συνθήκες που διασφαλίζουν την ανωνυμία και την εμπιστευτικότητα των συμμετεχόντων, ενώ τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται αποκλειστικά στο πλαίσιο επιστημονικής έρευνας και όχι ως ένδειξη μελλοντικής συμπεριφοράς.

Βιβλιογραφία

Briere, J., & Jordan, C. E. (2004). Violence Against Women and Sexual Aggression: Perspectives on Risk and Prevention. Journal of Traumatic Stress, 17(5), 389–396.

Gingras, A. C., & Koss, M. P. (2007). Sexual Aggression and Sexual Fantasy: A Review of Research and Implications for Treatment. Journal of Interpersonal Violence, 22(12), 1483–1503.

Harrison, L. C., & McDonald, S. (2001). Attraction to Sexual Aggression: Its Measurement and Implications. Sexual Abuse: A Journal of Research and Treatment, 13(4), 277–292.

Malamuth, N. M., & Check, J. V. (1981). The Attraction to Sexual Aggression Scale: Development and Validation. Journal of Sex Research, 17(2), 160–173.

World Health Organization. (2022). World Report on Violence and Health. World Health Organization.