Κλίμακα Δύναμης Σεξουαλικών Σχέσεων [SRPS-23]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Δύναμης στις Σεξουαλικές Σχέσεις (Sexual Relationship Power Scale – SRPS-23) αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο ψυχομετρικό εργαλείο που αναπτύχθηκε από τους Pulerwitz, Gortmaker και DeJong (2000) με σκοπό την αξιολόγηση της κατανομής της ισχύος και της λήψης αποφάσεων μέσα στις ερωτικές και σεξουαλικές σχέσεις. Η κλίμακα χρησιμοποιείται ευρέως στην έρευνα της σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, καθώς επιτρέπει τη διερεύνηση του βαθμού ισότητας ή ανισότητας που χαρακτηρίζει μια σχέση.

Το εργαλείο αξιολογεί δύο βασικές διαστάσεις: την ισχύ στη λήψη αποφάσεων (Decision-Making Dominance) και τον έλεγχο της σχέσης (Relationship Control). Μέσω αυτών των διαστάσεων αποτυπώνεται ο τρόπος με τον οποίο κατανέμεται η επιρροή μεταξύ των συντρόφων και εξετάζεται πώς η δυναμική αυτή επηρεάζει τη συμπεριφορά, την επικοινωνία, τη σεξουαλική υγεία και τη συνολική ποιότητα της σχέσης.

Στόχος

Βασικός στόχος της SRPS-23 είναι η αξιολόγηση της ισορροπίας ισχύος μέσα στις σεξουαλικές σχέσεις και ο εντοπισμός πιθανών ανισοτήτων που ενδέχεται να επηρεάζουν αρνητικά την υγεία, την ασφάλεια και την ευημερία των συντρόφων.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται για την αναγνώριση σχέσεων στις οποίες η άνιση κατανομή ισχύος μπορεί να περιορίζει τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων σχετικά με τη σεξουαλική συμπεριφορά, τη χρήση αντισύλληψης ή τη διαπραγμάτευση ασφαλέστερων σεξουαλικών πρακτικών. Παράλληλα, συμβάλλει στον σχεδιασμό παρεμβάσεων που προάγουν την ισότητα, τον αμοιβαίο σεβασμό και τη βελτίωση της ποιότητας των διαπροσωπικών σχέσεων.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Η SRPS-23 αξιολογεί δύο κύριες διαστάσεις της δυναμικής των σεξουαλικών σχέσεων:

• Ισχύς στη λήψη αποφάσεων (Decision-Making Dominance).
• Έλεγχος της σχέσης (Relationship Control).

Οι συμμετέχοντες αξιολογούν δηλώσεις που αφορούν την προσωπική τους εμπειρία μέσα στη σχέση χρησιμοποιώντας κλίμακα τύπου Likert, εκφράζοντας τον βαθμό συμφωνίας ή τη συχνότητα με την οποία βιώνουν συγκεκριμένες καταστάσεις. Οι απαντήσεις χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση του επιπέδου ισχύος και της κατανομής της μεταξύ των δύο συντρόφων.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της SRPS-23 επικεντρώνεται στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ της δυναμικής ισχύος και σημαντικών δεικτών σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας. Οι συνολικές και επιμέρους βαθμολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μελέτη της σχέσης της ισχύος με τη σεξουαλική ικανοποίηση, τη χρήση αντισύλληψης, τη διαπραγμάτευση ασφαλέστερων σεξουαλικών πρακτικών και την πιθανότητα εμπλοκής σε συμπεριφορές υψηλού κινδύνου.

Τα αποτελέσματα αξιοποιούνται ευρέως στην επιδημιολογική έρευνα, στη δημόσια υγεία, στην ψυχολογία και στη συμβουλευτική ζεύγους, συμβάλλοντας στον σχεδιασμό προγραμμάτων πρόληψης, ενδυνάμωσης των γυναικών και προαγωγής υγιών και ισότιμων σχέσεων.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Η SRPS-23 αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα εργαλεία αξιολόγησης της ισχύος στις σεξουαλικές σχέσεις και έχει χρησιμοποιηθεί σε μεγάλο αριθμό διεθνών ερευνητικών μελετών σχετικά με τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία.

Ωστόσο, το διαθέσιμο αρχείο δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένους ψυχομετρικούς δείκτες, όπως τιμές Cronbach‘s α, αποτελέσματα παραγοντικής ανάλυσης ή δείκτες αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability). Κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατή η παρουσίαση συγκεκριμένων αριθμητικών στοιχείων αξιοπιστίας και εγκυρότητας αποκλειστικά βάσει του παρόντος υλικού.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της SRPS-23 πραγματοποιείται μέσω κλίμακας Likert, όπου οι συμμετέχοντες αξιολογούν κάθε δήλωση σύμφωνα με την αντίληψή τους για την κατανομή της ισχύος μέσα στη σχέση.

Οι συνολικές βαθμολογίες προκύπτουν από το άθροισμα ή τον μέσο όρο των επιμέρους απαντήσεων και χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση του επιπέδου ισότητας ή ανισότητας στη σχέση. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη ισότητα, αυξημένη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων και πιο ισορροπημένη κατανομή της δύναμης μεταξύ των συντρόφων, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μεγαλύτερες ανισότητες και αυξημένο έλεγχο από τον έναν σύντροφο. Το διαθέσιμο υλικό δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένες τιμές αποκοπής ή κατηγορίες ερμηνείας των συνολικών βαθμολογιών.

Βιβλιογραφία

Pulerwitz, J., Gortmaker, S. L., & DeJong, W. (2000). Measuring Sexual Relationship Power in HIV/STD Research. Sex Roles, 42(7–8), 637–660.

Blanc, A. K. (2001). The Effect of Power in Sexual Relationships on Sexual and Reproductive Health: An Examination of the Evidence. Studies in Family Planning, 32(3), 189–213.

Wingood, G. M., & DiClemente, R. J. (2000). Application of the Theory of Gender and Power to Examine HIV-Related Exposures, Risk Factors, and Effective Interventions for Women. Health Education & Behavior, 27(5), 539–565.