Ερωτηματολόγιο Λειτουργικής Κοινωνικής Υποστήριξης [FSSQ-8]

Ανάλυση

Το Ερωτηματολόγιο Λειτουργικής Κοινωνικής Υποστήριξης (Functional Social Support Questionnaire – FSSQ-8) αποτελεί ένα σύντομο και αξιόπιστο ψυχομετρικό εργαλείο που αξιολογεί την αντιλαμβανόμενη λειτουργική κοινωνική υποστήριξη που λαμβάνει ένα άτομο από το κοινωνικό του περιβάλλον. Σε αντίθεση με εργαλεία που μετρούν απλώς το μέγεθος του κοινωνικού δικτύου, το FSSQ-8 εστιάζει στη λειτουργικότητα και την ποιότητα της υποστήριξης, δηλαδή στον βαθμό κατά τον οποίο το άτομο θεωρεί ότι οι κοινωνικές του σχέσεις καλύπτουν ουσιαστικές συναισθηματικές και πρακτικές ανάγκες.

Η κοινωνική υποστήριξη αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους προστατευτικούς παράγοντες για τη σωματική και ψυχική υγεία. Έρευνες έχουν δείξει ότι υψηλά επίπεδα λειτουργικής κοινωνικής υποστήριξης συνδέονται με μειωμένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και ψυχολογικής επιβάρυνσης, καλύτερη προσαρμογή σε χρόνιες ασθένειες, μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στο στρες και υψηλότερη ποιότητα ζωής.

Το FSSQ-8 αξιολογεί βασικές διαστάσεις της κοινωνικής υποστήριξης, όπως η συναισθηματική υποστήριξη, η πρακτική (υλική) βοήθεια, η στοργική υποστήριξη και η θετική κοινωνική αλληλεπίδραση, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της ποιότητας των κοινωνικών σχέσεων του εξεταζομένου.

Στόχος

Βασικός στόχος του FSSQ-8 είναι η ποσοτική αξιολόγηση της λειτουργικής κοινωνικής υποστήριξης που αντιλαμβάνεται ότι λαμβάνει ένα άτομο από το οικογενειακό, φιλικό και ευρύτερο κοινωνικό του περιβάλλον.

Ειδικότερα, το εργαλείο επιδιώκει να:

• αξιολογήσει την επάρκεια της συναισθηματικής και πρακτικής υποστήριξης,
• διερευνήσει την ποιότητα των διαπροσωπικών σχέσεων,
• εντοπίσει άτομα με περιορισμένη κοινωνική υποστήριξη,
• εκτιμήσει τον προστατευτικό ρόλο της κοινωνικής υποστήριξης απέναντι στο ψυχολογικό στρες,
• υποστηρίξει τον σχεδιασμό παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση των κοινωνικών δικτύων και της ψυχοκοινωνικής ευημερίας.

Το FSSQ-8 χρησιμοποιείται τόσο σε ερευνητικά όσο και σε κλινικά πλαίσια, καθώς παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για τη σχέση μεταξύ κοινωνικής υποστήριξης, ψυχικής υγείας και συνολικής λειτουργικότητας.

Βαθμονόμηση

Το FSSQ-8 αποτελείται από 8 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούν διαφορετικές μορφές λειτουργικής κοινωνικής υποστήριξης.

Οι συμμετέχοντες απαντούν χρησιμοποιώντας κλίμακα τύπου Likert, η οποία αποτυπώνει τον βαθμό στον οποίο η διαθέσιμη κοινωνική υποστήριξη ανταποκρίνεται στις προσωπικές τους ανάγκες. Οι επιμέρους βαθμολογίες αθροίζονται ώστε να προκύψει ένας συνολικός δείκτης λειτουργικής κοινωνικής υποστήριξης.

Οι υψηλότερες συνολικές βαθμολογίες υποδηλώνουν ότι το άτομο αντιλαμβάνεται πως διαθέτει επαρκές και αποτελεσματικό κοινωνικό δίκτυο, το οποίο του παρέχει συναισθηματική ασφάλεια, πρακτική βοήθεια και θετικές κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Αντίθετα, χαμηλές βαθμολογίες ενδέχεται να υποδηλώνουν περιορισμένη κοινωνική υποστήριξη και αυξημένη ευαλωτότητα σε ψυχολογικές δυσκολίες.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του εργαλείου περιλαμβάνει ελέγχους εσωτερικής συνέπειας μέσω του δείκτη Cronbach’s α, αναλύσεις παραγοντικής δομής, καθώς και ελέγχους συγκλίνουσας και διακριτής εγκυρότητας, επιβεβαιώνοντας την αξιοπιστία και την εγκυρότητα του ερωτηματολογίου σε διαφορετικούς πληθυσμούς.

Εφαρμογές

Το FSSQ-8 χρησιμοποιείται ευρέως σε:

• έρευνες ψυχικής υγείας και ψυχολογικής ευημερίας,
• κλινική ψυχολογία και ψυχιατρική,
• κοινωνική εργασία και κοινοτική υγεία,
• αξιολόγηση ασθενών με χρόνιες παθήσεις,
• μελέτες ποιότητας ζωής και ανθεκτικότητας,
• έρευνες γήρανσης και φροντιστών,
• επιδημιολογικές και κοινωνικές μελέτες.

Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με εργαλεία αξιολόγησης της ποιότητας ζωής, της κατάθλιψης, του άγχους, της αντιλαμβανόμενης πίεσης, της ψυχολογικής ανθεκτικότητας, της οικογενειακής λειτουργικότητας και της κοινωνικής ένταξης, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα των ψυχοκοινωνικών παραγόντων που επηρεάζουν την υγεία και την ευημερία.

Βιβλιογραφία

Broadhead, W. E., Gehlbach, S. H., de Gruy, F. V., & Kaplan, B. H. (1988). The Duke–UNC Functional Social Support Questionnaire: Measurement of social support in family medicine patients. Medical Care, 26(7), 709–723.

Broadhead, W. E., Gehlbach, S. H., de Gruy, F. V., & Kaplan, B. H. (1989). Functional versus structural social support and health outcomes. Medical Care, 27(3 Suppl.), S47–S58.

Cohen, S., & Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310–357.

House, J. S. (1981). Work Stress and Social Support. Addison-Wesley.