Κλίμακα Αποξένωσης του Nettler [NA-17]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Αποξένωσης του Nettler (Nettler’s Alienation Scale – NA-17) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για τη συστηματική αξιολόγηση του βαθμού κοινωνικής και ψυχολογικής αποξένωσης που βιώνει ένα άτομο.

Η κλίμακα αναπτύχθηκε από τον Gwynn Nettler και εντάσσεται στο θεωρητικό πλαίσιο της κοινωνιολογικής προσέγγισης της αποξένωσης. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, το άτομο μπορεί να βιώνει αίσθημα απομάκρυνσης ή αποσύνδεσης από την κοινωνία, τις κοινωνικές αξίες και τους θεσμούς, καθώς και από τις διαπροσωπικές και κοινωνικές του σχέσεις.

Η αποξένωση αφορά την υποκειμενική εμπειρία της κοινωνικής απομόνωσης, της περιορισμένης συμμετοχής, της μειωμένης εμπιστοσύνης προς τους άλλους και της εξασθενημένης αίσθησης του ανήκειν. Ως έννοια, επιτρέπει τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο το άτομο αντιλαμβάνεται τη θέση και τη συμμετοχή του μέσα στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.

Το NA-17 αποτελείται από 17 δηλώσεις, μέσω των οποίων οι συμμετέχοντες εκφράζουν τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας τους. Οι απαντήσεις συνδυάζονται ώστε να παρέχουν μια ποσοτική εικόνα του επιπέδου κοινωνικής αποξένωσης και της σχέσης του ατόμου με το κοινωνικό του περιβάλλον.

Στόχος

Βασικός στόχος του NA-17 είναι η αντικειμενική και συστηματική αξιολόγηση του βαθμού κοινωνικής αποξένωσης και της αίσθησης απομάκρυνσης του ατόμου από το κοινωνικό του περιβάλλον.

Το εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της κοινωνικής ένταξης και συμμετοχής, καθώς και της σχέσης της αποξένωσης με μεταβλητές που αφορούν την ψυχική υγεία, την ποιότητα ζωής, την κοινωνική υποστήριξη και την κοινωνική λειτουργικότητα.

Παράλληλα, μπορεί να αξιοποιηθεί για την αξιολόγηση παρεμβάσεων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και της αίσθησης του ανήκειν.

Η εφαρμογή της κλίμακας συμβάλλει επομένως στην καλύτερη κατανόηση των κοινωνικών και ψυχολογικών παραγόντων που μπορούν να επηρεάζουν τη σχέση του ατόμου με την κοινωνική ζωή και το ευρύτερο κοινωνικό του περιβάλλον.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Τα δεδομένα του NA-17 μπορούν να αναλυθούν με σύγχρονες ψυχομετρικές και στατιστικές μεθόδους.

Σε πρώτο επίπεδο μπορούν να υπολογιστούν περιγραφικά στατιστικά, όπως μέσος όρος, διάμεσος, τυπική απόκλιση, συχνότητες και ποσοστά, ώστε να αποτυπωθεί η κατανομή των βαθμολογιών αποξένωσης στον υπό μελέτη πληθυσμό.

Για τη σύγκριση διαφορετικών κοινωνικών ή δημογραφικών ομάδων μπορούν να εφαρμοστούν, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των δεδομένων, t-test, ANOVA, Mann–Whitney U ή Kruskal–Wallis.

Οι σχέσεις της κοινωνικής αποξένωσης με άλλες μεταβλητές μπορούν να διερευνηθούν μέσω συντελεστών συσχέτισης Pearson ή Spearman. Ιδιαίτερο ερευνητικό ενδιαφέρον μπορεί να παρουσιάζει η σχέση της αποξένωσης με την κοινωνική υποστήριξη, την ποιότητα ζωής, την ψυχολογική ευημερία και την εργασιακή ή εκπαιδευτική προσαρμογή.

Σε περισσότερο σύνθετες αναλύσεις μπορούν να εφαρμοστούν γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, αναλύσεις διαμεσολάβησης και τροποποίησης (mediation and moderation analysis), καθώς και Μοντέλα Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM).

Βαθμολόγηση

Το NA-17 αποτελείται από 17 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούνται μέσω κλίμακας τύπου Likert.

Σύμφωνα με το παρεχόμενο αρχείο, χρησιμοποιείται συνήθως πενταβάθμια ή επταβάθμια κλίμακα Likert, ανάλογα με την έκδοση του εργαλείου. Για τον λόγο αυτό, η ακριβής βαθμολόγηση πρέπει να ακολουθεί τις προδιαγραφές της συγκεκριμένης έκδοσης που χρησιμοποιείται.

Η συνολική βαθμολογία υπολογίζεται από το άθροισμα των επιμέρους απαντήσεων, αφού προηγηθεί αντίστροφη βαθμολόγηση των αντίστροφα διατυπωμένων ερωτημάτων, όπου αυτό απαιτείται.

Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν υψηλότερο επίπεδο κοινωνικής αποξένωσης, εντονότερη αίσθηση κοινωνικής απομόνωσης και χαμηλότερη κοινωνική ενσωμάτωση.

Αντίθετα, χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν ισχυρότερη κοινωνική ένταξη, μεγαλύτερη αίσθηση του ανήκειν και θετικότερες διαπροσωπικές σχέσεις.

Αξιοπιστία και Εγκυρότητα

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του NA-17 μπορεί να περιλαμβάνει τη διερεύνηση της εσωτερικής συνέπειας, για παράδειγμα μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, καθώς και της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability).

Η δομική εγκυρότητα μπορεί να εξεταστεί μέσω Διερευνητικής Ανάλυσης Παραγόντων (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτικής Ανάλυσης Παραγόντων (Confirmatory Factor Analysis – CFA).

Η συγκλίνουσα, διακριτή και κριτηριακή εγκυρότητα μπορούν να διερευνηθούν μέσω της σχέσης των βαθμολογιών με άλλες θεωρητικά συναφείς μεταβλητές, όπως η μοναξιά, η κοινωνική υποστήριξη, η ψυχολογική ευημερία, η κατάθλιψη και η κοινωνική λειτουργικότητα.

Σε περιπτώσεις μετάφρασης ή εφαρμογής της κλίμακας σε διαφορετικούς πολιτισμικούς πληθυσμούς είναι σημαντική η κατάλληλη γλωσσική και πολιτισμική προσαρμογή και η επανεξέταση των ψυχομετρικών χαρακτηριστικών της.

Εφαρμογές

Το NA-17 μπορεί να αξιοποιηθεί σε έρευνες στους τομείς της κοινωνικής ψυχολογίας, της κοινωνιολογίας, της εκπαιδευτικής ψυχολογίας, της ψυχολογίας της υγείας και της οργανωσιακής συμπεριφοράς.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της κοινωνικής ένταξης, της κοινωνικής συμμετοχής, της ποιότητας ζωής και της σχέσης μεταξύ κοινωνικής αποξένωσης και ψυχολογικής ευημερίας.

Η κλίμακα μπορεί επίσης να αξιοποιηθεί σε μελέτες που εξετάζουν διαφορετικούς πληθυσμούς ή κοινωνικές ομάδες, παρέχοντας έναν ποσοτικό δείκτη του βαθμού στον οποίο τα άτομα αισθάνονται συνδεδεμένα ή αποκομμένα από το κοινωνικό τους περιβάλλον.

Σε παρεμβατικές ή διαχρονικές μελέτες, η επαναλαμβανόμενη χορήγηση μπορεί να συμβάλει στην αξιολόγηση μεταβολών στην κοινωνική αποξένωση και στην εκτίμηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων που στοχεύουν στην ενίσχυση της κοινωνικής συμμετοχής, της κοινωνικής υποστήριξης και της συνοχής.

Βιβλιογραφία

Nettler, G. (1957). A measure of alienation. American Sociological Review, 22(6), 670–677.

Seeman, M. (1959). On the meaning of alienation. American Sociological Review, 24(6), 783–791.

Dean, D. G. (1961). Alienation: Its meaning and measurement. American Sociological Review, 26(5), 753–758.

Mirowsky, J., & Ross, C. E. (2003). Social Causes of Psychological Distress. Aldine de Gruyter.