Σύντομη κλίμακα κοινωνικής επιθυμίας Marlowe-Crowne [SMCSDS-20]

Περιγραφή

Η Short Marlowe-Crowne Social Desirability Scale (SMCSDS) αποτελεί σύντομη εκδοχή της κλασικής Marlowe-Crowne Social Desirability Scale, η οποία αναπτύχθηκε από τους Crowne και Marlowe για την αξιολόγηση της κοινωνικά επιθυμητής απόκρισης (socially desirable responding). Η έννοια αναφέρεται στην τάση ενός ατόμου να παρουσιάζει τον εαυτό του με τρόπο που ανταποκρίνεται σε κοινωνικά αποδεκτές ή επιθυμητές συμπεριφορές και χαρακτηριστικά.

Η κοινωνική επιθυμητότητα παρουσιάζει ιδιαίτερη σημασία στην έρευνα που βασίζεται σε ερωτηματολόγια αυτοαναφοράς, καθώς οι συμμετέχοντες ενδέχεται, συνειδητά ή μη, να επιλέγουν απαντήσεις που δημιουργούν θετικότερη κοινωνική εικόνα αντί να αντανακλούν με ακρίβεια τις πραγματικές στάσεις, συμπεριφορές ή εμπειρίες τους.

Η σύντομη μορφή επιδιώκει να διατηρήσει την αξιολογική χρησιμότητα της αρχικής κλίμακας μειώνοντας παράλληλα τον αριθμό των ερωτήσεων και τον χρόνο συμπλήρωσης.

Θεωρητικό Υπόβαθρο

Η αρχική Marlowe-Crowne Social Desirability Scale αναπτύχθηκε από τους Crowne και Marlowe (1960) ως μέτρο κοινωνικά επιθυμητής απόκρισης ανεξάρτητο από την ψυχοπαθολογία. Η ανάπτυξή της αποτέλεσε σημαντικό βήμα στη μελέτη των πιθανών συστηματικών σφαλμάτων που εμφανίζονται στις αυτοαναφορικές ψυχομετρικές μετρήσεις.

Η βασική θεωρητική παραδοχή είναι ότι ορισμένα άτομα εμφανίζουν μεγαλύτερη τάση να αποδίδουν στον εαυτό τους κοινωνικά αποδεκτές συμπεριφορές και να απορρίπτουν κοινωνικά ανεπιθύμητες συμπεριφορές, ακόμη και όταν αυτές είναι συνηθισμένες στον γενικό πληθυσμό.

Για τον λόγο αυτό, η κοινωνική επιθυμητότητα μπορεί να αποτελεί σημαντική μεταβλητή κατά την ερμηνεία αποτελεσμάτων από κλίμακες προσωπικότητας, στάσεων, συμπεριφορών και άλλων αυτοαναφορικών εργαλείων.

Στόχος

Βασικός στόχος της SMCSDS είναι να εντοπίσει και να ποσοτικοποιήσει την τάση των συμμετεχόντων να απαντούν με κοινωνικά επιθυμητό τρόπο. Η πληροφορία αυτή μπορεί να βοηθήσει τον ερευνητή να αξιολογήσει κατά πόσο οι απαντήσεις σε άλλα ερωτηματολόγια ενδέχεται να επηρεάζονται από την ανάγκη θετικής αυτοπαρουσίασης.

Η κλίμακα μπορεί επομένως να χρησιμοποιηθεί ως συμπληρωματικό μέτρο σε μεγαλύτερα ερευνητικά πρωτόκολλα, ιδιαίτερα όταν εξετάζονται ευαίσθητα θέματα ή χαρακτηριστικά για τα οποία υπάρχουν ισχυρές κοινωνικές προσδοκίες.

Δεν αποσκοπεί στην αξιολόγηση της «ειλικρίνειας» ή στην αναγνώριση ψεύδους. Αντίθετα, αξιολογεί μια γενικότερη τάση κοινωνικά επιθυμητής αυτοπαρουσίασης.

Δομή και Χαρακτηριστικά

Η SMCSDS αποτελεί σύντομη μορφή της αρχικής κλίμακας Marlowe-Crowne. Στη βιβλιογραφία έχουν αναπτυχθεί περισσότερες από μία σύντομες εκδοχές, μεταξύ άλλων από τους Reynolds (1982), Ballard (1992) και Fischer και Fick (1993).

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η ονομασία «Short Marlowe-Crowne Social Desirability Scale» δεν αντιστοιχεί απαραίτητα σε μία και μοναδική σύντομη μορφή. Οι διαφορετικές εκδόσεις μπορεί να περιλαμβάνουν διαφορετικό αριθμό και διαφορετικό συνδυασμό στοιχείων.

Κατά συνέπεια, σε μια επιστημονική εργασία πρέπει να αναφέρεται με ακρίβεια ποια σύντομη έκδοση χρησιμοποιήθηκε, ποιος είναι ο αριθμός των στοιχείων της και ποια βιβλιογραφική πηγή χρησιμοποιήθηκε για τη βαθμολόγηση.

Βαθμολόγηση

Ο ακριβής τρόπος βαθμολόγησης εξαρτάται από τη συγκεκριμένη σύντομη έκδοση της Marlowe-Crowne που χρησιμοποιείται. Οι απαντήσεις κωδικοποιούνται σύμφωνα με το επίσημο κλειδί της αντίστοιχης έκδοσης και συνδυάζονται ώστε να προκύψει ένας δείκτης κοινωνικά επιθυμητής απόκρισης.

Γενικά, υψηλότερη βαθμολογία υποδηλώνει ισχυρότερη τάση επιλογής κοινωνικά επιθυμητών απαντήσεων, ενώ χαμηλότερη βαθμολογία υποδηλώνει μικρότερη σχετική τάση προς αυτόν τον τρόπο απόκρισης.

Η βαθμολογία δεν πρέπει να ερμηνεύεται αυτομάτως ως ένδειξη ότι ο συμμετέχων αποκρύπτει πληροφορίες ή απαντά ψευδώς. Η κοινωνικά επιθυμητή απόκριση αποτελεί περισσότερο σύνθετο ψυχομετρικό φαινόμενο.

Επίσης, δεν είναι σκόπιμο να δημιουργούνται αυθαίρετα όρια «χαμηλής», «μέτριας» και «υψηλής» κοινωνικής επιθυμητότητας χωρίς διαθέσιμα δεδομένα αναφοράς για τη συγκεκριμένη έκδοση και τον συγκεκριμένο πληθυσμό.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση της SMCSDS επιτρέπει την εκτίμηση του βαθμού στον οποίο οι συμμετέχοντες τείνουν να παρουσιάζουν τον εαυτό τους με κοινωνικά επιθυμητό τρόπο. Η πληροφορία αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση πιθανής επίδρασης της κοινωνικής επιθυμητότητας στις απαντήσεις άλλων ψυχομετρικών εργαλείων.

Η στατιστική ανάλυση μπορεί αρχικά να περιλαμβάνει μέσο όρο, διάμεσο, τυπική απόκλιση και εύρος βαθμολογιών.

Οι σχέσεις της κοινωνικής επιθυμητότητας με άλλες συνεχείς μεταβλητές μπορούν να διερευνηθούν μέσω συντελεστών Pearson ή Spearman. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να εξεταστεί, για παράδειγμα, εάν οι βαθμολογίες μιας κύριας ψυχολογικής κλίμακας παρουσιάζουν συστηματική σχέση με την κοινωνικά επιθυμητή απόκριση.

Σε πολυμεταβλητές αναλύσεις η κοινωνική επιθυμητότητα μπορεί, όταν υπάρχει σαφής θεωρητική και μεθοδολογική αιτιολόγηση, να συμπεριληφθεί ως πρόσθετη μεταβλητή σε μοντέλα παλινδρόμησης. Ωστόσο, η μηχανική «διόρθωση» όλων των αυτοαναφορικών βαθμολογιών με βάση την κοινωνική επιθυμητότητα δεν είναι πάντοτε η καταλληλότερη αναλυτική επιλογή.

Αξιοπιστία

Η αξιοπιστία μιας σύντομης έκδοσης μπορεί να εξετάζεται μέσω της εσωτερικής συνέπειας, καθώς και μέσω της σταθερότητας των βαθμολογιών σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Το διαθέσιμο αρχείο αναφέρει ότι κατά τη βαθμονόμηση εξετάζονται η εσωτερική συνέπεια, η χρονική σταθερότητα των απαντήσεων και η σύγκριση με την πλήρη κλίμακα.

Για την εσωτερική συνέπεια μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατάλληλοι δείκτες αξιοπιστίας, λαμβάνοντας υπόψη και τη μορφή των απαντήσεων της συγκεκριμένης έκδοσης.

Επειδή οι σύντομες μορφές περιλαμβάνουν λιγότερα στοιχεία, οι δείκτες αξιοπιστίας πρέπει να αξιολογούνται σε συνάρτηση με το μήκος της κλίμακας και όχι απομονωμένα.

Εγκυρότητα

Η εγκυρότητα της SMCSDS αφορά το κατά πόσο η συγκεκριμένη σύντομη έκδοση αποτυπώνει αποτελεσματικά την τάση κοινωνικά επιθυμητής απόκρισης.

Ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζει η σχέση των σύντομων εκδόσεων με την αρχική Marlowe-Crowne Social Desirability Scale. Η ανάπτυξη των σύντομων μορφών έχει βασιστεί ακριβώς στην προσπάθεια επίτευξης μιας οικονομικότερης μέτρησης που διατηρεί ικανοποιητική σχέση με την πλήρη κλίμακα.

Η εγκυρότητα μπορεί επίσης να διερευνηθεί μέσω των αναμενόμενων σχέσεων με άλλα μέτρα κοινωνικά επιθυμητής απόκρισης, διαχείρισης εντυπώσεων ή συναφών κατασκευών.

Εφαρμογές στην Έρευνα

Η SMCSDS μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην ψυχολογική, κοινωνική, εκπαιδευτική, οργανωσιακή και κλινική έρευνα, ιδιαίτερα όταν τα δεδομένα συλλέγονται μέσω αυτοαναφορικών ερωτηματολογίων.

Η χρησιμότητά της είναι αυξημένη σε μελέτες που εξετάζουν κοινωνικά ευαίσθητες συμπεριφορές ή χαρακτηριστικά, όπου οι συμμετέχοντες μπορεί να αισθάνονται μεγαλύτερη πίεση να παρουσιάσουν μια θετική εικόνα του εαυτού τους.

Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί σε μελέτες ανάπτυξης και επικύρωσης νέων ψυχομετρικών εργαλείων, ώστε να διερευνηθεί κατά πόσο οι βαθμολογίες του νέου εργαλείου σχετίζονται υπερβολικά με την κοινωνική επιθυμητότητα.

Η σύντομη μορφή παρουσιάζει πρακτικό πλεονέκτημα όταν το ερευνητικό πρωτόκολλο περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό μεταβλητών, καθώς μειώνει την επιβάρυνση των συμμετεχόντων σε σχέση με την πλήρη κλίμακα.

Περιορισμοί και Ορθή Ερμηνεία

Η κοινωνική επιθυμητότητα δεν πρέπει να θεωρείται απλώς συνώνυμη του ψεύδους. Οι υψηλές βαθμολογίες μπορεί να αντανακλούν διαφορετικούς μηχανισμούς, όπως αυξημένη ανάγκη κοινωνικής αποδοχής, τρόπο αυτοπαρουσίασης ή ιδιαίτερο πρότυπο αυτοαντίληψης.

Επιπλέον, η κοινωνική επιθυμητότητα μπορεί να επηρεάζεται από το κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο. Συμπεριφορές που θεωρούνται κοινωνικά επιθυμητές σε έναν πληθυσμό δεν είναι απαραίτητο να έχουν την ίδια κοινωνική σημασία σε έναν άλλο.

Για τον λόγο αυτό, η ερμηνεία της βαθμολογίας πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη συγκεκριμένη έκδοση της κλίμακας, τα χαρακτηριστικά του δείγματος και το περιεχόμενο της έρευνας.

Συμπέρασμα

Η Short Marlowe-Crowne Social Desirability Scale [SMCSDS] αποτελεί σύντομο μέτρο της τάσης των ατόμων να επιλέγουν κοινωνικά επιθυμητές απαντήσεις. Η χρήση της μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση πιθανών προκαταλήψεων στα δεδομένα αυτοαναφοράς και στην πληρέστερη αξιολόγηση της εγκυρότητας των αποτελεσμάτων μιας έρευνας.

Η ύπαρξη διαφορετικών σύντομων μορφών της Marlowe-Crowne καθιστά απαραίτητη την ακριβή αναφορά της έκδοσης που χρησιμοποιείται. Η βαθμολογία της πρέπει να αντιμετωπίζεται ως συμπληρωματικός ψυχομετρικός δείκτης και όχι ως αυτόνομο μέτρο ειλικρίνειας ή ως διαγνωστικό εργαλείο.

Βιβλιογραφία

Crowne, D. P., & Marlowe, D. (1960). A new scale of social desirability independent of psychopathology. Journal of Consulting Psychology, 24(4), 349–354.

Reynolds, W. M. (1982). Development of reliable and valid short forms of the Marlowe-Crowne Social Desirability Scale. Journal of Clinical Psychology, 38(1), 119–125.

Fischer, D. G., & Fick, C. (1993). Measuring social desirability: Short forms of the Marlowe-Crowne Social Desirability Scale. Educational and Psychological Measurement, 53(2), 417–424.

Ballard, R. (1992). Short forms of the Marlowe-Crowne Social Desirability Scale. Psychological Reports, 71(3), 1155–1160.