Κλίμακα Προθυμίας για Επικοινωνία (Willingness to Communicate – WTC-20)

Περιγραφή

Η Willingness to Communicate Scale (WTC-20) είναι ένα ερωτηματολόγιο αυτοαναφοράς που αναπτύχθηκε από τους James C. McCroskey και Virginia P. Richmond για την αξιολόγηση της γενικής προδιάθεσης ενός ατόμου να ξεκινήσει ή να συμμετάσχει σε προφορική επικοινωνία όταν έχει τη δυνατότητα επιλογής.

Η προθυμία για επικοινωνία περιγράφει την πιθανότητα με την οποία ένα άτομο θα επιλέξει να μιλήσει σε διαφορετικές κοινωνικές περιστάσεις και με διαφορετικούς συνομιλητές. Θεωρείται σχετικά σταθερή επικοινωνιακή προδιάθεση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι παραμένει ίδια σε κάθε περίσταση.

Η WTC-20 δεν σχετίζεται με το World Telecommunication Conference ούτε με τον τομέα των τηλεπικοινωνιών. Το σχετικό περιεχόμενο του αρχικού κειμένου δεν αφορά το συγκεκριμένο ψυχομετρικό εργαλείο.

Στόχος

Βασικός στόχος της WTC-20 είναι η αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο ένα άτομο είναι διατεθειμένο να επικοινωνήσει προφορικά σε διαφορετικά επικοινωνιακά περιβάλλοντα.

Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για:

• την αξιολόγηση της γενικής προθυμίας για επικοινωνία,
• την αναγνώριση περιστάσεων στις οποίες το άτομο αποφεύγει να μιλήσει,
• τη διερεύνηση διαφορών ανάλογα με την εξοικείωση με τον συνομιλητή,
• τη μελέτη της σχέσης με τον φόβο και το άγχος επικοινωνίας,
• τη διερεύνηση της σχέσης με την εξωστρέφεια, την κοινωνικότητα και την αυτοεκτίμηση,
• την αξιολόγηση εκπαιδευτικών ή επικοινωνιακών παρεμβάσεων,
• τη μελέτη της προθυμίας συμμετοχής σε συζητήσεις, συναντήσεις και δημόσιες παρουσιάσεις.

Η προθυμία για επικοινωνία δεν ταυτίζεται με την πραγματική επικοινωνιακή ικανότητα. Ένα άτομο μπορεί να διαθέτει υψηλές επικοινωνιακές δεξιότητες αλλά να μην επιθυμεί να μιλήσει σε ορισμένες περιστάσεις. Αντίστοιχα, μπορεί να εμφανίζει μεγάλη προθυμία χωρίς αντίστοιχα υψηλό επίπεδο δεξιοτήτων.

Δομή

Η WTC-20 αποτελείται από 20 υποθετικές επικοινωνιακές περιστάσεις:

• 12 ερωτήσεις συμμετέχουν στη βαθμολόγηση,
• 8 ερωτήσεις λειτουργούν ως συμπληρωματικά στοιχεία και δεν βαθμολογούνται.

Οι βαθμολογούμενες ερωτήσεις οργανώνονται με βάση δύο άξονες.

Επικοινωνιακό πλαίσιο

Αξιολογούνται τέσσερα είδη επικοινωνιακών περιστάσεων:

• συζήτηση σε μικρή ομάδα,
• συμμετοχή σε συνάντηση,
• διαπροσωπική συνομιλία,
• δημόσια ομιλία.

Τύπος συνομιλητή

Εξετάζεται η προθυμία επικοινωνίας με:

• άγνωστο άτομο,
• γνωστό άτομο,
• φίλο.

Ο συνδυασμός των δύο αξόνων επιτρέπει τη δημιουργία ενός αναλυτικού προφίλ. Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να παρουσιάζει υψηλή προθυμία σε διαπροσωπικές συνομιλίες με φίλους, αλλά χαμηλή προθυμία για δημόσια ομιλία ή επικοινωνία με αγνώστους.

Χορήγηση

Ο συμμετέχων καλείται να εκτιμήσει το ποσοστό των περιπτώσεων στις οποίες θα επέλεγε να επικοινωνήσει σε καθεμία από τις περιγραφόμενες περιστάσεις.

Οι απαντήσεις κυμαίνονται από:

• 0: Ποτέ
• 100: Πάντα

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί οποιαδήποτε ενδιάμεση τιμή από 0 έως 100, η οποία εκφράζει την υποκειμενική πιθανότητα επιλογής της επικοινωνίας.

Οι συμμετέχοντες πρέπει να απαντούν με βάση το τι θα επέλεγαν πραγματικά να κάνουν και όχι με βάση το τι θεωρούν κοινωνικά επιθυμητό ή αναμενόμενο. Η κλίμακα μπορεί να χορηγηθεί έντυπα ή ηλεκτρονικά και απαιτεί λίγα λεπτά για τη συμπλήρωσή της.

Βαθμολόγηση

Όλες οι βαθμολογίες κυμαίνονται από 0 έως 100. Υψηλότερη βαθμολογία υποδηλώνει μεγαλύτερη προθυμία για επικοινωνία.

Υποκλίμακες επικοινωνιακού πλαισίου

• Συζήτηση σε ομάδα: άθροισμα των ερωτήσεων 8, 15 και 19, διαιρεμένο με το 3.
• Συναντήσεις: άθροισμα των ερωτήσεων 6, 11 και 17, διαιρεμένο με το 3.
• Διαπροσωπική συνομιλία: άθροισμα των ερωτήσεων 4, 9 και 12, διαιρεμένο με το 3.
• Δημόσια ομιλία: άθροισμα των ερωτήσεων 3, 14 και 20, διαιρεμένο με το 3.

Υποκλίμακες τύπου συνομιλητή

• Άγνωστος: άθροισμα των ερωτήσεων 3, 8, 12 και 17, διαιρεμένο με το 4.
• Γνωστός: άθροισμα των ερωτήσεων 4, 11, 15 και 20, διαιρεμένο με το 4.
• Φίλος: άθροισμα των ερωτήσεων 6, 9, 14 και 19, διαιρεμένο με το 4.

Συνολική βαθμολογία

Η συνολική βαθμολογία υπολογίζεται προσθέτοντας τις βαθμολογίες των τριών τύπων συνομιλητή —αγνώστου, γνωστού και φίλου— και διαιρώντας το αποτέλεσμα με το 3.

Ισοδύναμα, μπορεί να υπολογιστεί ο μέσος όρος των 12 βαθμολογούμενων ερωτήσεων. Οι οκτώ συμπληρωματικές ερωτήσεις δεν περιλαμβάνονται στους υπολογισμούς.

Ερμηνεία

Οι αρχικές τιμές αναφοράς που έχουν προταθεί είναι οι ακόλουθες:

• Για τη συζήτηση σε ομάδα, βαθμολογία κάτω από 57 θεωρείται χαμηλή και βαθμολογία πάνω από 89 υψηλή.
• Για τη συμμετοχή σε συναντήσεις, βαθμολογία κάτω από 39 θεωρείται χαμηλή και βαθμολογία πάνω από 80 υψηλή.
• Για τις διαπροσωπικές συνομιλίες, βαθμολογία κάτω από 64 θεωρείται χαμηλή και βαθμολογία πάνω από 94 υψηλή.
• Για τη δημόσια ομιλία, βαθμολογία κάτω από 33 θεωρείται χαμηλή και βαθμολογία πάνω από 78 υψηλή.
• Για την επικοινωνία με άγνωστο άτομο, βαθμολογία κάτω από 18 θεωρείται χαμηλή και βαθμολογία πάνω από 63 υψηλή.
• Για την επικοινωνία με γνωστό άτομο, βαθμολογία κάτω από 57 θεωρείται χαμηλή και βαθμολογία πάνω από 92 υψηλή.
• Για την επικοινωνία με φίλο, βαθμολογία κάτω από 71 θεωρείται χαμηλή και βαθμολογία πάνω από 99 υψηλή.
• Για τη συνολική WTC, βαθμολογία κάτω από 52 θεωρείται χαμηλή και βαθμολογία πάνω από 82 υψηλή.

Οι βαθμολογίες που βρίσκονται ανάμεσα στα δύο όρια δεν χαρακτηρίζονται ως ιδιαίτερα χαμηλές ή υψηλές. Τα όρια προέρχονται από τα αρχικά δεδομένα αναφοράς και δεν αποτελούν διαγνωστικά κατώφλια. Πρέπει να εφαρμόζονται με προσοχή σε διαφορετικές χώρες, ηλικιακές ομάδες και πολιτισμικά περιβάλλοντα.

Ανάλυση δεδομένων

Η στατιστική ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει:

• περιγραφικούς δείκτες για τη συνολική βαθμολογία και τις επτά υποκλίμακες,
• έλεγχο της κατανομής και πιθανών επιδράσεων οροφής ή δαπέδου,
• συγκρίσεις μεταξύ φύλων, ηλικιακών ή εκπαιδευτικών ομάδων,
• συσχετίσεις με την επικοινωνιακή συστολή, την εξωστρέφεια και την αντιλαμβανόμενη επικοινωνιακή ικανότητα,
• διερευνητική ή επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση,
• αξιολόγηση της εσωτερικής συνέπειας,
• ανάλυση παλινδρόμησης για τον εντοπισμό παραγόντων που προβλέπουν την προθυμία επικοινωνίας,
• διαχρονικές συγκρίσεις ή αξιολόγηση παρεμβάσεων,
• έλεγχο ισοδυναμίας μέτρησης μεταξύ πολιτισμικών ή γλωσσικών ομάδων.

Οι επιμέρους βαθμολογίες παρέχουν συχνά περισσότερες πληροφορίες από τη συνολική βαθμολογία, καθώς η προθυμία ενός ατόμου μπορεί να μεταβάλλεται σημαντικά ανάλογα με το επικοινωνιακό πλαίσιο και τον συνομιλητή.

Αξιοπιστία και εγκυρότητα

Οι μελέτες ανάπτυξης και αξιολόγησης της WTC υποστήριξαν την εσωτερική συνέπεια και την εγκυρότητα της κλίμακας. Η εγκυρότητα κατασκευής ενισχύεται από τις αναμενόμενες σχέσεις της προθυμίας επικοινωνίας με:

• το άγχος και τον φόβο επικοινωνίας,
• την αντιλαμβανόμενη επικοινωνιακή ικανότητα,
• την κοινωνικότητα,
• την εσωστρέφεια και την εξωστρέφεια,
• την αποφυγή της επικοινωνίας,
• την πραγματική συμμετοχή σε επικοινωνιακές δραστηριότητες.

Η προθυμία για επικοινωνία θεωρείται προδιάθεση με σχετική σταθερότητα, αλλά επηρεάζεται επίσης από περιστασιακούς παράγοντες, όπως το θέμα της συζήτησης, το κοινωνικό περιβάλλον, η συναισθηματική κατάσταση και η σχέση με τον συνομιλητή.

Περιορισμοί

Η WTC-20 βασίζεται σε υποθετικές περιστάσεις και αυτοαναφερόμενες προθέσεις. Η δήλωση ότι κάποιος θα επέλεγε να επικοινωνήσει δεν εγγυάται ότι θα ενεργήσει με τον ίδιο τρόπο σε πραγματικές συνθήκες.

Επιπλέον:

• οι απαντήσεις μπορεί να επηρεάζονται από την κοινωνική επιθυμητότητα,
• οι βαθμολογίες εξαρτώνται από πολιτισμικούς κανόνες επικοινωνίας,
• η έννοια του «φίλου» ή του «γνωστού» μπορεί να ερμηνεύεται διαφορετικά,
• η κλίμακα δεν αξιολογεί την ποιότητα ή την αποτελεσματικότητα της επικοινωνίας,
• δεν αποτελεί μέτρο γλωσσικής επάρκειας,
• δεν αποτελεί διαγνωστικό εργαλείο κοινωνικού άγχους.

Η αρχική WTC-20 αξιολογεί τη γενική προθυμία για επικοινωνία. Παρότι έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς στην έρευνα εκμάθησης δεύτερης γλώσσας, δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως μέτρο προθυμίας επικοινωνίας σε μια συγκεκριμένη ξένη γλώσσα. Για τον σκοπό αυτό απαιτείται κατάλληλα προσαρμοσμένη και επικυρωμένη έκδοση.

Για χρήση σε ελληνόφωνο πληθυσμό χρειάζονται συστηματική μετάφραση, πολιτισμική προσαρμογή και νέα αξιολόγηση της αξιοπιστίας, της παραγοντικής δομής και των τιμών αναφοράς.

Βιβλιογραφία

McCroskey, J. C., & Richmond, V. P. (1987). Willingness to communicate. In J. C. McCroskey & J. A. Daly (Eds.), Personality and interpersonal communication (pp. 119–131). Sage.

McCroskey, J. C. (1992). Reliability and validity of the Willingness to Communicate Scale. Communication Quarterly, 40(1), 16–25.

McCroskey, J. C., & Baer, J. E. (1985). Willingness to communicate: The construct and its measurement. Paper presented at the Annual Convention of the Speech Communication Association, Denver, Colorado.

MacIntyre, P. D., Babin, P. A., & Clément, R. (1999). Willingness to communicate: Antecedents and consequences. Communication Quarterly, 47(2), 215–229.