Περιγραφή

Το Reflective Functioning Questionnaire (RFQ-36) είναι ένα εργαλείο αυτοαναφοράς που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση της αναστοχαστικής λειτουργίας (reflective functioning) και, ευρύτερα, της ικανότητας νοητικοποίησης (mentalizing). Δηλαδή, εξετάζει τον βαθμό στον οποίο το άτομο μπορεί να κατανοεί τη συμπεριφορά τη δική του και των άλλων μέσα από εσωτερικές ψυχικές καταστάσεις, όπως σκέψεις, συναισθήματα, προθέσεις και επιθυμίες. Το παρεχόμενο υλικό αναφέρει ότι το RFQ σχεδιάστηκε ως ένα εύχρηστο μέτρο αυτοαναφοράς της νοητικοποίησης.

Το εργαλείο έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο ερευνητικής εργασίας των Fonagy, Luyten και συνεργατών και συνδέεται με τη θεωρητική παράδοση της αναστοχαστικής λειτουργίας και της ψυχολογικής κατανόησης του εαυτού και των άλλων.

Στόχος

Βασικός στόχος του RFQ-36 είναι η ποσοτική αποτύπωση της αναστοχαστικής λειτουργίας, με έμφαση στην ανάπτυξη μιας σύντομης και πρακτικής αξιολόγησης του σχετικού ψυχολογικού κατασκευάσματος.

Σύμφωνα με το αρχικό αρχείο, η ανάπτυξη της σύντομης μορφής βασίστηκε στην επιλογή στοιχείων με τις υψηλότερες φορτίσεις στους αντίστοιχους παράγοντες, όπως αυτοί προέκυψαν από διερευνητικές και επιβεβαιωτικές παραγοντικές αναλύσεις.

Θεωρητικό Υπόβαθρο

Η αναστοχαστική λειτουργία σχετίζεται με την ικανότητα του ατόμου να ερμηνεύει τη συμπεριφορά υπό το πρίσμα εσωτερικών νοητικών καταστάσεων. Η λειτουργία αυτή είναι σημαντική για την αυτογνωσία, την κατανόηση των άλλων, τη ρύθμιση των συναισθημάτων και την ποιότητα των διαπροσωπικών σχέσεων.

Στο πλαίσιο της νοητικοποίησης, το άτομο δεν περιορίζεται στην απλή παρατήρηση μιας συμπεριφοράς, αλλά επιχειρεί να κατανοήσει τα πιθανά κίνητρα, συναισθήματα και νοητικά σχήματα που βρίσκονται πίσω από αυτή.

Δομή και Τρόπος Συμπλήρωσης

Το παρεχόμενο υλικό αναφέρει ότι οι ερωτήσεις βαθμολογούνται σε πενταβάθμια κλίμακα Likert από 0 έως 4.

Η συγκεκριμένη μορφή επιτρέπει την ποσοτικοποίηση των απαντήσεων και τη δημιουργία συνολικής βαθμολογίας.

Ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί ότι στο αρχείο υπάρχει μια ασυνέπεια ανάμεσα στον τίτλο RFQ-36, στην αναφορά επιλογής έξι στοιχείων για σύντομη αξιολόγηση και στη συνολική βαθμολογία 0–36. Για τον λόγο αυτό, η ακριβής βαθμολόγηση θα πρέπει να ακολουθεί τις επίσημες οδηγίες της συγκεκριμένης έκδοσης που χρησιμοποιείται και όχι μόνο τη συνοπτική περιγραφή του αρχείου.

Βαθμολόγηση

Σύμφωνα με το αρχικό υλικό, η συνολική βαθμολογία αναφέρεται ότι κυμαίνεται από 0 έως 36, με τις επιμέρους απαντήσεις να δίνονται σε πενταβάθμια κλίμακα από 0 έως 4.

Το ίδιο αρχείο αντιστοιχίζει τις τιμές 0–4 σε επίπεδα έντασης. Ωστόσο, η συγκεκριμένη παρουσίαση μοιάζει περισσότερο με περιγραφή κλινικής βαρύτητας συμπτωμάτων παρά με την τυπική λογική βαθμολόγησης ενός εργαλείου νοητικοποίησης. Επομένως, η ερμηνεία των βαθμολογιών χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και επιβεβαίωση με βάση την επίσημη εκδοχή του RFQ.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Στο παρεχόμενο υλικό αναφέρεται Cronbach’s α = 0,79, τιμή που υποδηλώνει ικανοποιητική εσωτερική συνέπεια για μια σύντομη ψυχομετρική αξιολόγηση.

Η αξιοπιστία αυτή υποστηρίζει τη χρήση του εργαλείου σε ερευνητικά πλαίσια, υπό την προϋπόθεση ότι χρησιμοποιείται η ορθή και επισήμως τεκμηριωμένη έκδοση.

Εφαρμογές

Το RFQ-36 μπορεί να αξιοποιηθεί σε έρευνες που αφορούν τη νοητικοποίηση, την προσωπικότητα, τη συναισθηματική ρύθμιση, τις διαπροσωπικές σχέσεις και την ψυχική υγεία.

Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση του βαθμού στον οποίο δυσκολίες στην κατανόηση των ψυχικών καταστάσεων του εαυτού ή των άλλων συνδέονται με ψυχολογική δυσφορία, προβλήματα στις σχέσεις ή άλλες ψυχοκοινωνικές μεταβλητές.

Βιβλιογραφία

Fonagy, P., Luyten, P., Moulton-Perkins, A., Lee, Y. W., Warren, F., Howard, S., Ghinai, R., Fearon, P., & Lowyck, B. Development and Validation of a Self-Report Measure of Mentalizing: The Reflective Functioning Questionnaire.