Μέτρο Κοινωνικής Στήριξης [SSM]

Περιγραφή

Το Social Support Measure (SSM) αποτελεί ψυχομετρικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης κοινωνικής υποστήριξης που λαμβάνει ένα άτομο από το κοινωνικό του περιβάλλον. Η κοινωνική υποστήριξη αποτελεί σημαντική διάσταση της ψυχοκοινωνικής λειτουργικότητας και μπορεί να περιλαμβάνει συναισθηματική υποστήριξη, πρακτική βοήθεια, διαθεσιμότητα κοινωνικών σχέσεων και την αντίληψη ότι υπάρχουν άτομα στα οποία μπορεί κανείς να απευθυνθεί όταν αντιμετωπίζει δυσκολίες.

Το SSM επιτρέπει τη συστηματική αποτύπωση του βαθμού στον οποίο τα άτομα αισθάνονται ότι διαθέτουν επαρκή υποστήριξη στις καθημερινές τους ανάγκες και στις απαιτητικές καταστάσεις της ζωής. Η χρήση τέτοιων μέτρων είναι ιδιαίτερα σημαντική στη μελέτη της ψυχικής και σωματικής υγείας, της ποιότητας ζωής και της ψυχολογικής προσαρμογής.

Στόχος

Βασικός στόχος του SSM είναι να παρέχει ένα αξιόπιστο και έγκυρο μέσο αξιολόγησης της κοινωνικής υποστήριξης που αντιλαμβάνονται ότι λαμβάνουν τα άτομα. Το εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ κοινωνικής υποστήριξης και παραμέτρων της ψυχικής και σωματικής υγείας, αλλά και για την αναγνώριση αναγκών υποστήριξης σε κλινικούς ή κοινωνικούς πληθυσμούς.

Τα αποτελέσματα μπορούν επίσης να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση των κοινωνικών σχέσεων, της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και της συνολικής ευεξίας.

Βαθμονόμηση

Η βαθμολόγηση του SSM πραγματοποιείται μέσω κλίμακας τύπου Likert, με τις απαντήσεις να κυμαίνονται από 1 (ποτέ) έως 5 (πάντα), ανάλογα με τη συχνότητα και την ένταση της αντιλαμβανόμενης υποστήριξης. Οι βαθμολογίες των επιμέρους ερωτήσεων αθροίζονται για κάθε διάσταση της κοινωνικής υποστήριξης.

Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν υψηλότερα επίπεδα αντιλαμβανόμενης κοινωνικής υποστήριξης, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες μπορεί να υποδεικνύουν περιορισμένη πρόσβαση σε υποστηρικτικά κοινωνικά δίκτυα ή μικρότερη αντίληψη διαθεσιμότητας βοήθειας.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση του SSM περιλαμβάνει την αξιολόγηση της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας του εργαλείου. Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να εξεταστεί με τον συντελεστή Cronbach’s alpha, ενώ η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test-retest reliability) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αξιολογηθεί η σταθερότητα των απαντήσεων σε διαφορετικές χρονικές στιγμές.

Η εγκυρότητα του εργαλείου μπορεί να διερευνηθεί μέσω συγκρίσεων με άλλα μέτρα κοινωνικής υποστήριξης και συναφών ψυχοκοινωνικών μεταβλητών. Επιπλέον, διερευνητικές ή επιβεβαιωτικές παραγοντικές αναλύσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εξέταση της εσωτερικής δομής του εργαλείου.

Σε ερευνητικές εφαρμογές, οι βαθμολογίες μπορούν να συσχετιστούν με μεταβλητές όπως το αντιλαμβανόμενο στρες, η ψυχολογική ευεξία, η ποιότητα ζωής, η κοινωνική απομόνωση ή άλλοι δείκτες υγείας και προσαρμογής.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του SSM μπορεί να περιλαμβάνει την εξέταση της εσωτερικής συνέπειας, της χρονικής σταθερότητας και της συγκλίνουσας και διακριτικής εγκυρότητας. Η παραγοντική ανάλυση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εξεταστεί αν οι επιμέρους ερωτήσεις οργανώνονται σε διακριτές διαστάσεις κοινωνικής υποστήριξης, σύμφωνα με τη θεωρητική δομή του εργαλείου.

Σε σύγχρονες ψυχομετρικές εφαρμογές μπορούν, όπου είναι κατάλληλο, να χρησιμοποιηθούν συμπληρωματικοί δείκτες αξιοπιστίας, όπως το McDonald’s omega, καθώς και έλεγχοι ισοδυναμίας μέτρησης μεταξύ διαφορετικών δημογραφικών ή κλινικών ομάδων.

Εφαρμογές

Το SSM μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην ψυχολογία, την κοινωνική έρευνα, τη δημόσια υγεία, την κοινωνική εργασία και την κλινική πρακτική. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε μελέτες που εξετάζουν τον προστατευτικό ρόλο των κοινωνικών σχέσεων απέναντι στο στρες και στις δυσμενείς εμπειρίες ζωής.

Η συστηματική αξιολόγηση της κοινωνικής υποστήριξης μπορεί επίσης να συμβάλει στον εντοπισμό ατόμων ή ομάδων με περιορισμένα κοινωνικά δίκτυα και να υποστηρίξει την ανάπτυξη παρεμβάσεων που αποσκοπούν στην ενίσχυση των κοινωνικών δεσμών και της ψυχοκοινωνικής ευεξίας.

Βιβλιογραφία

Sarason, I. G., Levine, H. M., Basham, R. B., & Sarason, B. R. (1983). Assessing social support: The Social Support Questionnaire. Journal of Personality and Social Psychology, 44(1), 127–139.

Cohen, S., & Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310–357.