Ερωτηματολόγιο Προσυμπτωματικού Ελέγχου για Κοσμητικές Επεμβάσεις [CPSQ-10]

Περιγραφή Κλίμακας

Το Cosmetic Procedure Screening Questionnaire (CPSQ-10) είναι ένα σύντομο ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση ψυχολογικών παραγόντων οι οποίοι σχετίζονται με το ενδιαφέρον ή την πρόθεση ενός ατόμου να υποβληθεί σε αισθητικές ή κοσμητικές επεμβάσεις. Η κλίμακα χρησιμοποιείται ως εργαλείο προσυμπτωματικού ελέγχου (screening), με σκοπό να εντοπίζει άτομα που ενδέχεται να παρουσιάζουν μη ρεαλιστικές προσδοκίες, αυξημένη δυσαρέσκεια από την εικόνα του σώματος ή ψυχολογικές δυσκολίες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την απόφαση για αισθητική παρέμβαση.

Η CPSQ-10 αξιολογεί γνωστικές, συναισθηματικές και συμπεριφορικές διαστάσεις που σχετίζονται με την εικόνα σώματος, την αυτοεκτίμηση, την αντίληψη της εξωτερικής εμφάνισης και τα κίνητρα για αισθητικές επεμβάσεις. Η κλίμακα χρησιμοποιείται σε κλινικές πλαστικής χειρουργικής, δερματολογικά και αισθητικά κέντρα, καθώς και σε ερευνητικά πρωτόκολλα της ψυχολογίας της υγείας, της ψυχιατρικής, της αισθητικής ιατρικής και της κοινωνικής ψυχολογίας.

Η συστηματική εφαρμογή της συμβάλλει στη βελτίωση της προεγχειρητικής αξιολόγησης, στην αναγνώριση ατόμων που μπορεί να χρειάζονται περαιτέρω ψυχολογική διερεύνηση και στη λήψη ασφαλέστερων κλινικών αποφάσεων.

Στόχος της Κλίμακας

Βασικός στόχος της CPSQ-10 είναι η έγκαιρη αναγνώριση ψυχολογικών χαρακτηριστικών που ενδέχεται να επηρεάζουν την επιθυμία για αισθητικές επεμβάσεις και να σχετίζονται με χαμηλή ικανοποίηση από την εικόνα σώματος, αυξημένο άγχος εμφάνισης ή δυσλειτουργικές γνωστικές πεποιθήσεις.

Η κλίμακα επιτρέπει την αξιολόγηση της καταλληλότητας ενός υποψηφίου πριν από μια αισθητική παρέμβαση, συμβάλλοντας στον εντοπισμό πιθανών παραγόντων κινδύνου, όπως η υπερβολική ενασχόληση με την εμφάνιση ή η πιθανότητα παρουσίας συμπτωμάτων σωματοδυσμορφικής διαταραχής (Body Dysmorphic Disorder – BDD). Παράλληλα, χρησιμοποιείται για ερευνητικούς σκοπούς, μελετώντας τη σχέση μεταξύ εικόνας σώματος, αυτοεκτίμησης, ποιότητας ζωής και ψυχικής υγείας.

Ψυχομετρικά Χαρακτηριστικά

Η CPSQ-10 παρουσιάζει ικανοποιημένες ψυχομετρικές ιδιότητες για χρήση ως εργαλείο διαλογής. Η αξιοπιστία της αξιολογείται μέσω των συντελεστών Cronbach’s α, McDonald’s ω, της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability) και της εσωτερικής συνοχής των επιμέρους στοιχείων.

Η δομική εγκυρότητα εξετάζεται με Διερευνητική Παραγοντική Ανάλυση (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (Confirmatory Factor Analysis – CFA), ενώ η συγκλίνουσα εγκυρότητα διερευνάται μέσω συσχετίσεων με εργαλεία αξιολόγησης της εικόνας σώματος, της αυτοεκτίμησης, του άγχους εμφάνισης και της σωματοδυσμορφικής συμπτωματολογίας. Η διακριτή εγκυρότητα εξετάζεται σε σχέση με άλλες ψυχολογικές κατασκευές, επιβεβαιώνοντας ότι η κλίμακα μετρά διακριτές πτυχές της ψυχολογικής καταλληλότητας για αισθητικές παρεμβάσεις.

Βαθμονόμηση

Η CPSQ-10 αποτελείται από 10 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούνται μέσω κλίμακας τύπου Likert, σύμφωνα με τις οδηγίες της επίσημης έκδοσης του εργαλείου.

Οι επιμέρους απαντήσεις αθροίζονται για την εξαγωγή συνολικής βαθμολογίας. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν αυξημένη πιθανότητα παρουσίας ψυχολογικών παραγόντων που ενδέχεται να επηρεάζουν την απόφαση για αισθητική επέμβαση και να απαιτούν περαιτέρω ψυχολογική αξιολόγηση πριν από την κλινική παρέμβαση.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να πραγματοποιείται από εξειδικευμένους επαγγελματίες και να εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης κλινικής εκτίμησης.

Ανάλυση Δεδομένων

Η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων της CPSQ-10 περιλαμβάνει περιγραφικές αναλύσεις με υπολογισμό μέσων όρων, τυπικών αποκλίσεων, ασυμμετρίας και κύρτωσης για τη συνολική βαθμολογία.

Η αξιοπιστία εξετάζεται μέσω των συντελεστών Cronbach’s α, McDonald’s ω και της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων, ενώ η δομική εγκυρότητα αξιολογείται με Διερευνητική Παραγοντική Ανάλυση (EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (CFA). Η συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα διερευνώνται μέσω συσχετίσεων με κλίμακες εικόνας σώματος, αυτοεκτίμησης, ψυχολογικής δυσφορίας, άγχους εμφάνισης και ποιότητας ζωής.

Οι βαθμολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε αναλύσεις συσχέτισης, συγκρίσεις ομάδων (t-test, ANOVA ή μη παραμετρικούς ελέγχους), γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, αναλύσεις διαμεσολάβησης και τροποποίησης (mediation–moderation analysis), καθώς και σε Μοντέλα Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM) για τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ εικόνας σώματος, ψυχικής υγείας και πρόθεσης υποβολής σε αισθητικές επεμβάσεις.

Βιβλιογραφία

Sarwer, D. B., Cash, T. F., Magee, L., Williams, E. F., Thompson, J. K., Roehrig, M., et al. (2005). Female College Students and Cosmetic Surgery: An Investigation of Experiences, Attitudes, and Body Image. Plastic and Reconstructive Surgery, 115(3), 931–938.

Honigman, R. J., Phillips, K. A., & Castle, D. J. (2004). A Review of Psychosocial Outcomes for Patients Seeking Cosmetic Surgery. Plastic and Reconstructive Surgery, 113(4), 1229–1237.

Veale, D., Miles, S., Read, J., Troglia, A., Carmona, L., Fiorito, C., et al. (2016). Body Dysmorphic Disorder and Cosmetic Surgery: A Systematic Review. Body Image, 18, 168–180.

Cash, T. F., & Smolak, L. (2011). Body Image: A Handbook of Science, Practice, and Prevention (2nd ed.). Guilford Press.

American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed., Text Revision; DSM-5-TR). American Psychiatric Publishing.