Έλεγχος Διαταραχών Προσωπικότητας της Αϊόβα (Iowa Personality Disorder Screen – IPDS)

Περιγραφή

Το Iowa Personality Disorder Screen (IPDS) αποτελεί ένα σύντομο και αξιόπιστο ψυχομετρικό εργαλείο διαλογής (screening) που έχει σχεδιαστεί για τον ταχύ εντοπισμό ατόμων με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης διαταραχών προσωπικότητας. Δεν αποτελεί διαγνωστικό εργαλείο, αλλά χρησιμοποιείται ως μέσο αρχικής αξιολόγησης προκειμένου να εντοπιστούν άτομα που ενδέχεται να χρειάζονται περαιτέρω εξειδικευμένη ψυχιατρική ή ψυχολογική διερεύνηση.

Το IPDS αξιολογεί βασικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας που σχετίζονται με επίμονα πρότυπα σκέψης, συναισθημάτων και συμπεριφοράς, τα οποία ενδέχεται να επηρεάζουν τη διαπροσωπική λειτουργικότητα, την κοινωνική προσαρμογή και την ψυχική υγεία. Οι ερωτήσεις του εξετάζουν στοιχεία όπως η συναισθηματική σταθερότητα, οι διαπροσωπικές σχέσεις, η παρορμητικότητα, η δυσπιστία, η κοινωνική απομόνωση, η ανάγκη ελέγχου και άλλες προσωπικές τάσεις που συναντώνται στις διαταραχές προσωπικότητας.

Λόγω της σύντομης μορφής του, το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως σε μονάδες ψυχικής υγείας, ψυχιατρικές και ψυχολογικές υπηρεσίες, νοσοκομεία, δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και ερευνητικά πρωτόκολλα. Αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμο μέσο για την έγκαιρη αναγνώριση πιθανών διαταραχών προσωπικότητας και την υποστήριξη της διαδικασίας κλινικής λήψης αποφάσεων.

Ανάλυση και Χρήση των Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του Iowa Personality Disorder Screen (IPDS) πραγματοποιείται μέσω του υπολογισμού μιας συνολικής βαθμολογίας που εκφράζει την πιθανότητα παρουσίας χαρακτηριστικών συμβατών με διαταραχές προσωπικότητας.

Οι βαθμολογίες του εργαλείου μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αναγνώριση ατόμων που χρήζουν περαιτέρω κλινικής αξιολόγησης, καθώς και για τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ των χαρακτηριστικών προσωπικότητας και διαφόρων ψυχολογικών, κοινωνικών και κλινικών μεταβλητών.

Σε ερευνητικό επίπεδο, τα αποτελέσματα του IPDS μπορούν να συσχετιστούν με:

• την κατάθλιψη,
• το άγχος,
• τις αγχώδεις διαταραχές,
• τη συναισθηματική δυσρρύθμιση,
• την παρορμητικότητα,
• την αυτοεκτίμηση,
• την ποιότητα ζωής,
• τη λειτουργικότητα,
• τις διαπροσωπικές σχέσεις,
• τη χρήση ουσιών,
• τις διαταραχές διάθεσης,
• τη συμμόρφωση στη θεραπεία,
• την κοινωνική προσαρμογή και
• τη συνολική ψυχική υγεία.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του εργαλείου περιλαμβάνει συνήθως τον έλεγχο της εσωτερικής συνοχής μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, καθώς και την αξιολόγηση της δομικής εγκυρότητας μέσω Εξερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Confirmatory Factor Analysis – CFA) όταν εφαρμόζεται σε διαφορετικούς πληθυσμούς. Επιπλέον, μπορούν να χρησιμοποιηθούν αναλύσεις συσχέτισης, λογιστική και πολλαπλή γραμμική παλινδρόμηση, ανεξάρτητα t-tests, ANOVA, ROC analysis για τον έλεγχο της διαγνωστικής ακρίβειας και Μοντέλα Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM) για τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ χαρακτηριστικών προσωπικότητας και ψυχοπαθολογίας.

Σκοπός

Βασικός σκοπός του Iowa Personality Disorder Screen (IPDS) είναι η γρήγορη και αξιόπιστη αναγνώριση ατόμων που ενδέχεται να παρουσιάζουν χαρακτηριστικά διαταραχών προσωπικότητας, ώστε να παραπέμπονται εγκαίρως για αναλυτικότερη διαγνωστική αξιολόγηση.

Το εργαλείο υποστηρίζει τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας στη διαδικασία αρχικής διαλογής, συμβάλλοντας στην έγκαιρη αναγνώριση σύνθετων χαρακτηριστικών προσωπικότητας που μπορούν να επηρεάσουν τη θεραπευτική πορεία, τη συμμόρφωση στις παρεμβάσεις και τη συνολική ψυχοκοινωνική λειτουργικότητα του ατόμου. Παράλληλα, χρησιμοποιείται σε ερευνητικά πρωτόκολλα για τη μελέτη της επιδημιολογίας και των ψυχοκοινωνικών παραγόντων που σχετίζονται με τις διαταραχές προσωπικότητας.

Βαθμολόγηση

Το Iowa Personality Disorder Screen (IPDS) αποτελείται από σύντομες δηλώσεις ή ερωτήσεις που βαθμολογούνται σύμφωνα με τις οδηγίες του εργαλείου, παράγοντας μία συνολική βαθμολογία διαλογής (screening score).

Η συνολική βαθμολογία συγκρίνεται με προκαθορισμένα σημεία αναφοράς (cut-off values), τα οποία έχουν προκύψει από μελέτες επικύρωσης και χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της πιθανότητας παρουσίας διαταραχής προσωπικότητας. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν αυξημένη πιθανότητα ύπαρξης χαρακτηριστικών προσωπικότητας που απαιτούν περαιτέρω εξειδικευμένη αξιολόγηση. Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων θα πρέπει να πραγματοποιείται αποκλειστικά στο πλαίσιο ολοκληρωμένης κλινικής εκτίμησης και όχι ως αυτόνομη διαγνωστική διαδικασία.

Βιβλιογραφία

Karno, M., & Edinger, J. D. (2000). Development and Preliminary Validation of a Brief Personality Disorder Screen. Journal of Personality Disorders, 14(4), 374–383.

Loranger, A. W., & Sartorius, N. (1997). Assessment and Diagnosis of Personality Disorders: The ICD-10 International Personality Disorder Examination (IPDE). Cambridge University Press.

Widiger, T. A., & Weissman, M. M. (1991). Epidemiology of Borderline Personality Disorder. Hospital & Community Psychiatry, 42(10), 1015–1021.