Κατάσταση Επισιτιστικής Ασφάλειας – Σύντομη Έκδοση [FSS-SF-6]

Ανάλυση

Η Κλίμακα Κατάστασης Τροφικής Ασφάλειας – Σύντομη Μορφή (Food Security Status – Short Form – FSS-6) αποτελεί ένα σύντομο, αξιόπιστο και ευρέως χρησιμοποιούμενο εργαλείο αξιολόγησης της επισιτιστικής ασφάλειας σε επίπεδο ατόμου ή νοικοκυριού. Η κλίμακα αναπτύχθηκε ως συνοπτική εκδοχή του U.S. Household Food Security Survey Module (HFSSM) και χρησιμοποιείται διεθνώς για την ταχεία ανίχνευση καταστάσεων επισιτιστικής ανασφάλειας σε πληθυσμιακές έρευνες, επιδημιολογικές μελέτες και προγράμματα κοινωνικής πολιτικής.

Η επισιτιστική ασφάλεια αναφέρεται στη σταθερή και αξιόπιστη πρόσβαση όλων των ατόμων σε επαρκή, ασφαλή και θρεπτικά τρόφιμα που καλύπτουν τις διατροφικές τους ανάγκες για μια υγιή και ενεργή ζωή. Αντίθετα, η επισιτιστική ανασφάλεια χαρακτηρίζεται από περιορισμένη ή αβέβαιη πρόσβαση σε τρόφιμα εξαιτίας οικονομικών, κοινωνικών ή άλλων περιορισμών.

Η FSS-6 διερευνά εμπειρίες όπως η ανησυχία για την επάρκεια τροφίμων, η αδυναμία αγοράς ισορροπημένης διατροφής, η μείωση της ποσότητας των γευμάτων, η παράλειψη γευμάτων και το αίσθημα πείνας λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων. Τα δεδομένα που συλλέγονται επιτρέπουν την εκτίμηση του βαθμού επισιτιστικής ανασφάλειας και συμβάλλουν στον εντοπισμό κοινωνικών ομάδων που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο διατροφικής στέρησης.

Στόχος

Βασικός στόχος της FSS-6 είναι η γρήγορη και αξιόπιστη αξιολόγηση της επισιτιστικής ασφάλειας, ώστε να εντοπίζονται άτομα και νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης σε επαρκή και ποιοτική διατροφή.

Ειδικότερα, η κλίμακα επιδιώκει να:

• αξιολογήσει τον βαθμό επισιτιστικής ασφάλειας ενός νοικοκυριού ή ατόμου,
• εντοπίσει πληθυσμούς υψηλού κινδύνου για επισιτιστική ανασφάλεια,
• εκτιμήσει τη σοβαρότητα των προβλημάτων πρόσβασης σε τρόφιμα,
• υποστηρίξει τη χάραξη πολιτικών κοινωνικής πρόνοιας και δημόσιας υγείας,
• αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα προγραμμάτων επισιτιστικής βοήθειας και κοινωνικής προστασίας.

Η FSS-6 χρησιμοποιείται από οργανισμούς δημόσιας υγείας, κρατικούς φορείς, ερευνητικά ιδρύματα και μη κυβερνητικές οργανώσεις για τη συστηματική παρακολούθηση της επισιτιστικής κατάστασης διαφορετικών πληθυσμών.

Βαθμονόμηση

Η FSS-6 αποτελείται από έξι ερωτήματα, τα οποία αξιολογούν διαφορετικές διαστάσεις της επισιτιστικής ανασφάλειας κατά τη διάρκεια συγκεκριμένης χρονικής περιόδου.

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από τον αριθμό των θετικών απαντήσεων και οδηγεί στην ταξινόμηση των συμμετεχόντων σε επίπεδα επισιτιστικής ασφάλειας.

Συνήθως, η κατηγοριοποίηση πραγματοποιείται ως εξής:

• 0–1 θετικές απαντήσεις: Υψηλή ή οριακή επισιτιστική ασφάλεια.
• 2–4 θετικές απαντήσεις: Χαμηλή επισιτιστική ασφάλεια.
• 5–6 θετικές απαντήσεις: Πολύ χαμηλή επισιτιστική ασφάλεια, με σημαντικούς περιορισμούς στην πρόσβαση και κατανάλωση τροφίμων.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της κλίμακας περιλαμβάνει ελέγχους εσωτερικής συνέπειας μέσω του δείκτη Cronbach‘s α, καθώς και αναλύσεις εγκυρότητας κατασκευής, συγκλίνουσας εγκυρότητας και διαγνωστικής ακρίβειας. Η σύντομη μορφή έχει αποδειχθεί ότι παρουσιάζει υψηλή συμφωνία με την πλήρη έκδοση του εργαλείου, διατηρώντας παράλληλα υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα για τον εντοπισμό της επισιτιστικής ανασφάλειας.

Εφαρμογές

Η FSS-6 χρησιμοποιείται ευρέως σε:

• επιδημιολογικές μελέτες δημόσιας υγείας,
• έρευνες κοινωνικής πολιτικής και κοινωνικής πρόνοιας,
• αξιολόγηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού,
• προγράμματα επισιτιστικής υποστήριξης και κοινωνικής προστασίας,
• μελέτες διατροφικής συμπεριφοράς και ποιότητας ζωής,
• έρευνες σχετικά με την υγεία παιδιών, οικογενειών και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων,
• διεθνείς συγκριτικές μελέτες επισιτιστικής ασφάλειας.

Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συνδυασμό με εργαλεία αξιολόγησης της ποιότητας ζωής, της ψυχικής υγείας, της οικονομικής δυσχέρειας, της κοινωνικής υποστήριξης, της διατροφικής ποιότητας και της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα των παραγόντων που επηρεάζουν την υγεία και την ευημερία των πληθυσμών.

Βιβλιογραφία

Blumberg, S. J., Bialostosky, K., Hamilton, W. L., & Briefel, R. R. (1999). The effectiveness of a short form of the Household Food Security Scale. American Journal of Public Health, 89(8), 1231–1234.

Coleman-Jensen, A., Gregory, C., & Singh, A. (2014). Household Food Security in the United States in 2013. U.S. Department of Agriculture, Economic Research Service.

U.S. Department of Agriculture. (2012). U.S. Household Food Security Survey Module: Six-Item Short Form. USDA Economic Research Service.

Bickel, G., Nord, M., Price, C., Hamilton, W., & Cook, J. (2000). Guide to Measuring Household Food Security. U.S. Department of Agriculture, Food and Nutrition Service.