Απογραφή Στάσεων προς την Αναζήτηση Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας [IATSMHS-24]

Περιγραφή

Η Απογραφή Στάσεων προς την Αναζήτηση Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας (Inventory of Attitudes Toward Seeking Mental Health Services – IATSMHS-24) αποτελεί ένα έγκυρο ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των στάσεων, των πεποιθήσεων και των αντιλήψεων των ατόμων σχετικά με την αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας για ζητήματα ψυχικής υγείας. Το ερωτηματολόγιο διερευνά τους ψυχολογικούς, κοινωνικούς και πολιτισμικούς παράγοντες που επηρεάζουν την προθυμία ενός ατόμου να απευθυνθεί σε ψυχολόγο, ψυχίατρο ή άλλο επαγγελματία ψυχικής υγείας όταν αντιμετωπίζει συναισθηματικές ή ψυχολογικές δυσκολίες.

Η IATSMHS-24 αξιολογεί σημαντικές διαστάσεις της συμπεριφοράς αναζήτησης βοήθειας, όπως η εμπιστοσύνη προς τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, η αποδοχή της ψυχοθεραπείας, η επίδραση του κοινωνικού στίγματος, οι προσωπικές πεποιθήσεις σχετικά με την ψυχική ασθένεια και η προθυμία αναζήτησης επαγγελματικής υποστήριξης. Η κατανόηση αυτών των στάσεων είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επηρεάζει την έγκαιρη αναγνώριση των προβλημάτων ψυχικής υγείας και την πρόσβαση στις κατάλληλες υπηρεσίες φροντίδας.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική ψυχολογία, τη συμβουλευτική, την ψυχολογία της υγείας, τη δημόσια υγεία και την εκπαιδευτική έρευνα για τη διερεύνηση των παραγόντων που διευκολύνουν ή εμποδίζουν την αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας.

Ανάλυση και Χρήση των Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της IATSMHS-24 βασίζεται στις απαντήσεις των συμμετεχόντων σε 24 ερωτήματα, τα οποία αξιολογούνται μέσω κλίμακας τύπου Likert.

Τα αποτελέσματα χρησιμοποιούνται για τη μελέτη των στάσεων απέναντι στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας και για τη διερεύνηση της σχέσης τους με δημογραφικά χαρακτηριστικά, όπως η ηλικία, το φύλο, το μορφωτικό επίπεδο και η κοινωνικοοικονομική κατάσταση, καθώς και με ψυχολογικές μεταβλητές όπως το άγχος, η κατάθλιψη, ο ψυχικός στιγματισμός, ο εγγραμματισμός σε θέματα ψυχικής υγείας (mental health literacy), η ψυχική ανθεκτικότητα και η προηγούμενη εμπειρία χρήσης υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της κλίμακας περιλαμβάνει συνήθως τον έλεγχο της εσωτερικής συνοχής μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, την αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability) και τη διερεύνηση της δομικής εγκυρότητας μέσω διερευνητικής ή επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης. Επιπλέον, εξετάζεται η συγκλίνουσα και η διακριτή εγκυρότητα μέσω σύγκρισης με άλλα εργαλεία που αξιολογούν τον στιγματισμό, τις στάσεις απέναντι στην ψυχική υγεία και την προθυμία αναζήτησης βοήθειας.

Σκοπός

Βασικός σκοπός της IATSMHS-24 είναι η αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση των στάσεων απέναντι στην αναζήτηση επαγγελματικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Ειδικότερα, το εργαλείο αποσκοπεί:

• στην αξιολόγηση της προθυμίας αναζήτησης επαγγελματικής ψυχολογικής ή ψυχιατρικής βοήθειας,
• στον εντοπισμό πεποιθήσεων και στάσεων που διευκολύνουν ή εμποδίζουν την αναζήτηση βοήθειας,
• στην αξιολόγηση της επίδρασης του κοινωνικού στίγματος στη χρήση υπηρεσιών ψυχικής υγείας,
• στην υποστήριξη της έρευνας σχετικά με τη συμπεριφορά αναζήτησης βοήθειας για προβλήματα ψυχικής υγείας,
• στη συμβολή στον σχεδιασμό παρεμβάσεων και πολιτικών που ενθαρρύνουν την έγκαιρη πρόσβαση στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας.

Βαθμολόγηση

Η IATSMHS-24 αποτελείται από 24 ερωτήματα, τα οποία βαθμολογούνται με κλίμακα τύπου Likert, σύμφωνα με τις οδηγίες χορήγησης του εργαλείου.

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των απαντήσεων όλων των ερωτημάτων, ενώ μπορούν να υπολογιστούν και επιμέρους βαθμολογίες για τις αντίστοιχες υποκλίμακες, ανάλογα με τη μεθοδολογία βαθμολόγησης. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν θετικότερες στάσεις απέναντι στην αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας, μεγαλύτερη αποδοχή των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και μικρότερα αντιλαμβανόμενα εμπόδια στη λήψη θεραπείας. Αντίθετα, χαμηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα, εντονότερο στιγματισμό ή αρνητικότερες αντιλήψεις σχετικά με την αναζήτηση επαγγελματικής ψυχολογικής υποστήριξης.

Για ερευνητικές εφαρμογές, συνιστάται η αξιολόγηση των ψυχομετρικών ιδιοτήτων της κλίμακας μέσω του Cronbach’s α, της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων και της διερεύνησης της δομικής εγκυρότητας.

Εφαρμογές

Η Απογραφή Στάσεων προς την Αναζήτηση Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική ψυχολογία, τη συμβουλευτική, την ψυχιατρική, τη δημόσια υγεία, την εκπαιδευτική ψυχολογία και την έρευνα της ψυχικής υγείας. Εφαρμόζεται σε εφήβους, φοιτητές, ενήλικες, επαγγελματίες υγείας και γενικούς πληθυσμούς για τη μελέτη των στάσεων απέναντι στην αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας και των παραγόντων που επηρεάζουν τη χρήση υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

Επιπλέον, η IATSMHS-24 αξιοποιείται σε έρευνες που εξετάζουν τον κοινωνικό στιγματισμό της ψυχικής νόσου, τον εγγραμματισμό σε θέματα ψυχικής υγείας, τα εμπόδια στην πρόσβαση σε θεραπεία, τα προγράμματα πρόληψης και έγκαιρης παρέμβασης, καθώς και την αξιολόγηση εκστρατειών ενημέρωσης και παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση των στάσεων απέναντι στην ψυχική υγεία.

Βιβλιογραφία

Watson, J. M., & Andrews, L. A. (2015). The Inventory of Attitudes Toward Seeking Mental Health Services: Validation and Psychometric Properties. International Journal of Mental Health Systems, 9(1), 1–9.

Rickwood, D. J., & Thomas, K. (2013). Conceptual Measurement of Young People’s Help-Seeking for Mental Health Problems. Psychology & Health, 28(7), 674–689.

Sibitz, I., et al. (2011). Attitudes Toward Mental Health Services Among Adolescents: The Role of Stigma. Psychological Medicine, 41(4), 825–835.