Κλίμακα Αυτοκαθορισμού της Arc (The Arc’s Self-Determination Scale – TASDS)

Περιγραφή

Η Κλίμακα Αυτοκαθορισμού της Arc (The Arc’s Self-Determination Scale – TASDS) αποτελεί ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση του αυτοκαθορισμού σε άτομα με αναπτυξιακές αναπηρίες. Ο αυτοκαθορισμός αναφέρεται στην ικανότητα του ατόμου να λαμβάνει αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή του, να ασκεί έλεγχο στις καθημερινές του συνθήκες και να συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση της προσωπικής του πορείας.

Η κλίμακα εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσέγγιση που δίνει έμφαση στην αυτονομία, την προσωπική επιλογή, την ανάληψη ευθύνης και την ενεργό συμμετοχή του ατόμου στη λήψη αποφάσεων.

Σκοπός

Κύριος στόχος της TASDS είναι να αξιολογήσει τον βαθμό στον οποίο τα άτομα με αναπτυξιακές αναπηρίες μπορούν να διαχειρίζονται τη ζωή τους, να συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων και να αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στην επίτευξη προσωπικών στόχων.

Η κλίμακα επιδιώκει να αποτυπώσει βασικές πτυχές του αυτοκαθορισμού, όπως:

• η αυτονομία,
• η ικανότητα λήψης αποφάσεων,
• η στοχοθέτηση και επίτευξη στόχων,
• η αναγνώριση προσωπικών δυνατοτήτων και περιορισμών,
• η κατανόηση δικαιωμάτων και ευθυνών,
• η ανάπτυξη στρατηγικών επίλυσης προβλημάτων.

Εκπαιδευτική και Αναπτυξιακή Αξιοποίηση

Η TASDS μπορεί να αξιοποιηθεί ιδιαίτερα σε πλαίσια ειδικής αγωγής, μετάβασης στην ενήλικη ζωή, επαγγελματικής προετοιμασίας και ανάπτυξης δεξιοτήτων ανεξάρτητης διαβίωσης.

Η αξιολόγηση του αυτοκαθορισμού μπορεί να βοηθήσει εκπαιδευτικούς και επαγγελματίες να εντοπίσουν περιοχές στις οποίες ένα άτομο χρειάζεται πρόσθετη υποστήριξη, όπως η λήψη αποφάσεων, η επίλυση προβλημάτων, η έκφραση προσωπικών επιλογών ή η οργάνωση της καθημερινής ζωής.

Παράλληλα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον σχεδιασμό εξατομικευμένων παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση της αυτονομίας και της ενεργού συμμετοχής του ατόμου.

Δομή και Βαθμολόγηση

Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, η κλίμακα περιλαμβάνει δηλώσεις ή ερωτήσεις που βαθμολογούνται μέσω κλίμακας τύπου Likert, συνήθως από:

• 1 = Διαφωνώ απόλυτα
• έως 5 ή 7 = Συμφωνώ απόλυτα.

Οι δηλώσεις επικεντρώνονται σε διαφορετικές πτυχές του αυτοκαθορισμού, όπως η επίγνωση των προσωπικών δυνατοτήτων και περιορισμών, η αναγνώριση δικαιωμάτων και ευθυνών και η ανάπτυξη στρατηγικών επίλυσης προβλημάτων.

Η ακριβής διαδικασία βαθμολόγησης θα πρέπει να ακολουθεί τις οδηγίες της συγκεκριμένης έκδοσης του εργαλείου.

Ερευνητική Αξιοποίηση

Η TASDS μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε έρευνες που αφορούν τον αυτοκαθορισμό, την αυτονομία, την ποιότητα ζωής, την κοινωνική ένταξη και τη μετάβαση ατόμων με αναπηρίες στην ενήλικη ζωή.

Μπορεί επίσης να εξεταστεί η σχέση του αυτοκαθορισμού με μεταβλητές όπως:

• η σχολική και επαγγελματική προσαρμογή,
• η ανεξάρτητη διαβίωση,
• η αυτοαποτελεσματικότητα,
• η κοινωνική συμμετοχή,
• η επίτευξη προσωπικών και εκπαιδευτικών στόχων.

Ανάλυση Δεδομένων

Η στατιστική ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά, συγκρίσεις μεταξύ ομάδων, συσχετίσεις και πολυμεταβλητές αναλύσεις.

Σε ψυχομετρικές εφαρμογές μπορούν επίσης να εξεταστούν η εσωτερική συνέπεια, η αξιοπιστία, η παραγοντική δομή και η εγκυρότητα της κλίμακας στον συγκεκριμένο πληθυσμό.

Η αξιολόγηση των επιμέρους διαστάσεων μπορεί να προσφέρει πιο αναλυτικές πληροφορίες από μια συνολική βαθμολογία και να βοηθήσει στον εντοπισμό συγκεκριμένων περιοχών ενδυνάμωσης.

Ερμηνεία

Υψηλότερες βαθμολογίες, εφόσον αυτό προβλέπεται από τη συγκεκριμένη έκδοση, μπορούν να υποδηλώνουν υψηλότερο επίπεδο αυτοκαθορισμού, μεγαλύτερη αυτονομία και ισχυρότερη ικανότητα ενεργού συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων.

Χαμηλότερες βαθμολογίες μπορεί να υποδεικνύουν περιοχές στις οποίες απαιτείται μεγαλύτερη υποστήριξη ή ανάπτυξη δεξιοτήτων.

Η ερμηνεία θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το αναπτυξιακό επίπεδο, το εκπαιδευτικό και κοινωνικό πλαίσιο, καθώς και τις ιδιαίτερες ανάγκες του ατόμου. Η κλίμακα είναι περισσότερο χρήσιμη ως εργαλείο αξιολόγησης και σχεδιασμού υποστήριξης και όχι ως μέσο χαρακτηρισμού ή κατηγοριοποίησης του ατόμου.

Βιβλιογραφία

Wehmeyer, M. L., & Kelchner, K. (1995). The Arc’s Self-Determination Scale: Development, reliability, and validity. Education and Training in Mental Retardation and Developmental Disabilities, 30(4), 239–252.

Wehmeyer, M. L., & Schwartz, M. (1997). Self-determination and the education of students with disabilities: Toward a unified framework. Journal of Special Education, 31(4), 270–277.

Wehmeyer, M. L., & Palmer, S. B. (2003). Self-determination and the education of students with disabilities. Exceptional Children, 69(3), 243–256.

Shogren, K. A., & Wehmeyer, M. L. (2012). The role of self-determination in the education and transition of students with disabilities. Journal of Special Education, 46(2), 121–133.

Schloss, P. J., & Smith, C. D. (1994). Self-determination and the transition to adulthood for students with disabilities. Focus on Exceptional Children, 27(6), 1–10.