Κλίμακα Ελέγχου του Rotter [RLOCS-29]

Περιγραφή

Η Rotter’s Locus of Control Scale [AQ-29] είναι ένα κλασικό ψυχομετρικό εργαλείο που αναπτύχθηκε από τον Julian B. Rotter το 1966 για την αξιολόγηση της διάστασης εσωτερικού–εξωτερικού τόπου ελέγχου (internal–external locus of control).

Η βασική έννοια αφορά τον τρόπο με τον οποίο το άτομο ερμηνεύει τα γεγονότα και τα αποτελέσματα της ζωής του. Άτομα με περισσότερο εσωτερικό τόπο ελέγχου τείνουν να αποδίδουν τα αποτελέσματα στις δικές τους ενέργειες, επιλογές και προσπάθειες. Αντίθετα, άτομα με περισσότερο εξωτερικό τόπο ελέγχου τείνουν να θεωρούν ότι τα αποτελέσματα επηρεάζονται περισσότερο από παράγοντες όπως η τύχη, η μοίρα, οι ισχυροί άλλοι ή γενικότερα συνθήκες πέρα από τον προσωπικό τους έλεγχο.

Η κλίμακα δεν αντιμετωπίζει τις δύο κατευθύνσεις ως απόλυτα και αμοιβαία αποκλειόμενες κατηγορίες, αλλά ως ένα συνεχές πεποιθήσεων σχετικά με τον έλεγχο των ενισχύσεων και των αποτελεσμάτων.

Στόχος

Κύριος στόχος της κλίμακας είναι η αξιολόγηση των γενικευμένων πεποιθήσεων του ατόμου σχετικά με τον βαθμό προσωπικού ελέγχου που διαθέτει πάνω στα γεγονότα της ζωής του.

Η αξιολόγηση του locus of control μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση διαφορών:

• στη λήψη αποφάσεων,
• στην ανάληψη προσωπικής ευθύνης,
• στην επιμονή απέναντι στις δυσκολίες,
• στην προσαρμογή σε απαιτητικές καταστάσεις,
• και στον τρόπο με τον οποίο τα άτομα ερμηνεύουν την επιτυχία και την αποτυχία.

Το εργαλείο μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί ερευνητικά για τη διερεύνηση της σχέσης του locus of control με άλλες ψυχολογικές και κοινωνικές μεταβλητές.

Δομή του Εργαλείου

Η κλίμακα αποτελείται από 29 ζεύγη δηλώσεων. Από αυτά, τα 23 ζεύγη βαθμολογούνται, ενώ τα υπόλοιπα 6 αποτελούν filler items και δεν συμμετέχουν στον υπολογισμό της συνολικής βαθμολογίας.

Για κάθε ζεύγος ο συμμετέχων καλείται να επιλέξει τη μία από τις δύο δηλώσεις που θεωρεί ότι εκφράζει καλύτερα τις προσωπικές του πεποιθήσεις.

Η μορφή αυτή είναι forced-choice, καθώς δεν χρησιμοποιείται κλασική κλίμακα Likert αλλά υποχρεωτική επιλογή μεταξύ δύο εναλλακτικών δηλώσεων.

Βαθμολόγηση

Η συνολική βαθμολογία υπολογίζεται από τις 23 βαθμολογούμενες επιλογές.

Για κάθε απάντηση που αντιστοιχεί σε εξωτερικό locus of control αποδίδεται ένας βαθμός. Κατά συνέπεια, η συνολική βαθμολογία μπορεί να κυμαίνεται θεωρητικά από 0 έως 23.

• Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν ισχυρότερη τάση προς εξωτερικό locus of control.
• Χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν ισχυρότερη τάση προς εσωτερικό locus of control.

Η βαθμολογία είναι προτιμότερο να ερμηνεύεται ως συνεχής δείκτης και όχι μέσω αυθαίρετης κατηγοριοποίησης των συμμετεχόντων σε «εσωτερικούς» και «εξωτερικούς».

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Σε ερευνητικές εφαρμογές μπορεί να χρησιμοποιηθεί η συνολική βαθμολογία ως δείκτης της θέσης του ατόμου στο συνεχές internal–external locus of control.

Μπορούν να εφαρμοστούν:

• περιγραφικές στατιστικές, για την παρουσίαση της κατανομής των βαθμολογιών,
• συσχετίσεις, για τη διερεύνηση σχέσεων με άλλες ψυχολογικές ή κοινωνικές μεταβλητές,
• συγκρίσεις μεταξύ ομάδων,
• και παλινδρομικές αναλύσεις, όταν το locus of control εξετάζεται ως προβλεπτικός ή εξαρτημένος παράγοντας.

Ιδιαίτερο ερευνητικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι σχέσεις του locus of control με μεταβλητές όπως η αυτοεκτίμηση, η επίδοση, η προσαρμογή, η ψυχική υγεία και οι συμπεριφορές αντιμετώπισης δυσκολιών.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Η Rotter’s Locus of Control Scale έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς στη μελέτη της προσωπικότητας και των κοινωνικογνωστικών πεποιθήσεων.

Κατά τη χρήση της σε διαφορετικό γλωσσικό ή πολιτισμικό πληθυσμό είναι σημαντικό να εξετάζονται:

• η αξιοπιστία της συγκεκριμένης έκδοσης,
• η εγκυρότητα κατασκευής,
• η σχέση με άλλες συναφείς ψυχολογικές μεταβλητές,
• και η καταλληλότητα των κανονιστικών δεδομένων για τον υπό μελέτη πληθυσμό.

Επειδή η κλίμακα χρησιμοποιεί διχοτομικές επιλογές και περιλαμβάνει ετερογενείς καταστάσεις, η ψυχομετρική αξιολόγηση δεν θα πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά σε έναν μόνο δείκτη εσωτερικής συνέπειας.

Εφαρμογές

Η κλίμακα έχει χρησιμοποιηθεί στην ψυχολογία της προσωπικότητας, την εκπαιδευτική ψυχολογία, την κοινωνική ψυχολογία, την ψυχολογία της υγείας και την οργανωσιακή έρευνα.

Μπορεί να συμβάλει στη μελέτη:

• της αντίληψης προσωπικού ελέγχου,
• της συμπεριφοράς επίτευξης,
• της προσαρμογής στο στρες,
• της ανάληψης ευθύνης,
• της ακαδημαϊκής ή επαγγελματικής επίδοσης,
• και της σχέσης μεταξύ πεποιθήσεων ελέγχου και ψυχολογικής ευημερίας.

Η βαθμολογία δεν αποτελεί από μόνη της κλινική διάγνωση και θα πρέπει να ερμηνεύεται στο πλαίσιο του συνολικού ψυχολογικού και κοινωνικού προφίλ του ατόμου.

Βιβλιογραφία

Rotter, J. B. (1966). Generalized expectancies for internal versus external control of reinforcement. Psychological Monographs: General and Applied, 80(1), 1–28.

Rotter, J. B. (1990). Internal versus external control of reinforcement: A case history of a variable. American Psychologist, 45(4), 489–493.

Phares, E. J. (1976). Locus of Control in Personality. General Learning Press.

Lefcourt, H. M. (1982). Locus of Control: Current Trends in Theory and Research. Lawrence Erlbaum Associates.

Lefcourt, H. M. (1991). Research with the locus of control construct: Extensions and limitations. In J. P. Robinson, P. R. Shaver, & L. S. Wrightsman (Eds.), Measures of Personality and Social Psychological Attitudes (pp. 413–499). Academic Press.