Περιγραφή

Η Measure of Relative Self-Efficacy of Educators in Bullying Situations (MRSEET) αποτελεί ένα εξειδικευμένο ψυχομετρικό εργαλείο που αξιολογεί την αντιλαμβανόμενη αυτοαποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών στη διαχείριση περιστατικών σχολικού εκφοβισμού. Η κλίμακα αναπτύχθηκε στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος του Γερμανικού Ιδρύματος Έρευνας (DFG), με στόχο τη μέτρηση της πεποίθησης των εκπαιδευτικών ότι διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες για να αναγνωρίζουν, να παρεμβαίνουν και να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά περιστατικά εκφοβισμού μεταξύ μαθητών.

Το εργαλείο αποτελείται από 5 δηλώσεις, οι οποίες αποτυπώνουν την εμπιστοσύνη των εκπαιδευτικών στις επαγγελματικές τους ικανότητες για την πρόληψη και τη διαχείριση του σχολικού εκφοβισμού. Η κλίμακα βασίζεται στη θεωρία της αυτοαποτελεσματικότητας (Self-Efficacy Theory) του Albert Bandura, σύμφωνα με την οποία οι πεποιθήσεις των ατόμων σχετικά με τις ικανότητές τους επηρεάζουν σημαντικά τη συμπεριφορά, τη λήψη αποφάσεων και την αποτελεσματικότητα των ενεργειών τους.

Η MRSEET χρησιμοποιείται σε εκπαιδευτική έρευνα, στην ψυχολογία της εκπαίδευσης, στην αξιολόγηση προγραμμάτων πρόληψης της σχολικής βίας και στην επιμόρφωση εκπαιδευτικών.

Στόχος

Η κλίμακα έχει ως βασικό στόχο την αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι εκπαιδευτικοί θεωρούν ότι μπορούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά σε περιστατικά σχολικού εκφοβισμού.

Ειδικότερα, αξιολογεί:

  • την ικανότητα έγκαιρης αναγνώρισης περιστατικών εκφοβισμού,
  • την εμπιστοσύνη στην άμεση παρέμβαση,
  • την ικανότητα αποτελεσματικής διαχείρισης και επίλυσης περιστατικών,
  • τη γνώση κατάλληλων στρατηγικών αντιμετώπισης,
  • τη συνολική επαγγελματική αυτοαποτελεσματικότητα σχετικά με τον σχολικό εκφοβισμό.

Βαθμονόμηση

Η MRSEET αποτελείται από 5 θετικά διατυπωμένες δηλώσεις, οι οποίες απαντώνται σε τετραβάθμια κλίμακα Likert:

  • 1 = Δεν συμφωνώ
  • 2 = Συμφωνώ λίγο
  • 3 = Συμφωνώ αρκετά
  • 4 = Συμφωνώ πλήρως

Όλα τα ερωτήματα βαθμολογούνται προς την ίδια κατεύθυνση και δεν υπάρχουν αντίστροφα βαθμολογούμενα στοιχεία.

Η συνολική βαθμολογία υπολογίζεται συνήθως ως μέσος όρος των πέντε απαντήσεων, με τελικές τιμές από 1 έως 4.

  • Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν υψηλότερη αντιλαμβανόμενη αυτοαποτελεσματικότητα στη διαχείριση περιστατικών εκφοβισμού.
  • Χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μειωμένη εμπιστοσύνη στις προσωπικές ικανότητες αντιμετώπισης τέτοιων περιστατικών.

Ψυχομετρικές ιδιότητες

Η MRSEET παρουσιάζει ιδιαίτερα ικανοποιητικές ψυχομετρικές ιδιότητες.

Η αρχική μελέτη επικύρωσης πραγματοποιήθηκε σε δύο μεγάλα δείγματα:

  • 495 εν ενεργεία εκπαιδευτικούς,
  • 477 φοιτητές παιδαγωγικών τμημάτων.

Τα αποτελέσματα έδειξαν:

  • υψηλή εσωτερική συνοχή (Raykov’s Rho = 0,82),
  • μονοπαραγοντική δομή, η οποία επιβεβαιώθηκε με παραγοντική ανάλυση,
  • υψηλή αντικειμενικότητα λόγω τυποποιημένων οδηγιών και διαδικασίας βαθμολόγησης,
  • ικανοποιητική συγκλίνουσα εγκυρότητα μέσω συσχέτισης με τη Γενική Κλίμακα Αυτοαποτελεσματικότητας,
  • τεκμηριωμένη περιεχομενική και εξωτερική εγκυρότητα.

Επιπλέον, οι εν ενεργεία εκπαιδευτικοί εμφάνισαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα αυτοαποτελεσματικότητας σε σχέση με τους υποψήφιους εκπαιδευτικούς, γεγονός που υποστηρίζει τη διακριτική ικανότητα της κλίμακας.

Ανάλυση δεδομένων

Η στατιστική ανάλυση της MRSEET μπορεί να περιλαμβάνει:

  • περιγραφικά στατιστικά (μέσος όρος, τυπική απόκλιση, διάμεσος),
  • έλεγχο αξιοπιστίας με Cronbach’s α, McDonald’s ω ή Raykov’s Rho,
  • διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (EFA/CFA),
  • συγκρίσεις ομάδων με t-test, ANOVA ή μη παραμετρικούς ελέγχους,
  • συσχετίσεις Pearson ή Spearman με μεταβλητές όπως η επαγγελματική εμπειρία, η εξουθένωση (burnout), η εργασιακή ικανοποίηση, η γενική αυτοαποτελεσματικότητα και οι στάσεις απέναντι στον σχολικό εκφοβισμό,
  • γραμμική ή λογιστική παλινδρόμηση,
  • μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM) για τη διερεύνηση των παραγόντων που επηρεάζουν την αποτελεσματική παρέμβαση των εκπαιδευτικών.

Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Η αντιλαμβανόμενη αυτοαποτελεσματικότητα αποτελεί βασικό παράγοντα της επαγγελματικής συμπεριφοράς των εκπαιδευτικών. Υψηλές βαθμολογίες στην MRSEET συνδέονται με αυξημένη πιθανότητα έγκαιρης αναγνώρισης περιστατικών εκφοβισμού, αποτελεσματικότερη παρέμβαση, μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις επαγγελματικές δεξιότητες και υψηλότερη συμμετοχή σε προγράμματα πρόληψης της σχολικής βίας.

Αντίθετα, χαμηλές βαθμολογίες ενδέχεται να υποδηλώνουν ανάγκη επιμόρφωσης και ενίσχυσης των δεξιοτήτων των εκπαιδευτικών στη διαχείριση περιστατικών εκφοβισμού. Η χρήση της κλίμακας μπορεί να συμβάλει στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών παρεμβάσεων και προγραμμάτων επαγγελματικής ανάπτυξης που στοχεύουν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών στη δημιουργία ασφαλούς σχολικού περιβάλλοντος.

Βιβλιογραφία

Bandura, A. (1994). Self-efficacy. In V. S. Ramachaudran (Ed.), Encyclopedia of Human Behavior (Vol. 4, pp. 71–81). Academic Press.

Bandura, A. (2001). Social Cognitive Theory: An Agentic Perspective. Annual Review of Psychology, 52, 1–26.

Schwarzer, R., & Jerusalem, M. (2002). The General Self-Efficacy Scale. In J. Weinman, S. Wright & M. Johnston (Eds.), Measures in Health Psychology.

Bilz, L., Kunze, C., et al. (2017). Teachers’ self-efficacy in bullying situations: Development and validation of a short measurement scale.

Olweus, D. (2006). Understanding and Researching Bullying: Some Critical Issues. In S. R. Jimerson & M. J. Furlong (Eds.), Handbook of School Violence and School Safety.