Αίσθηση ασφάλειας [SOS-11]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Αίσθησης Ασφάλειας (Sense of Safety Scale – SOS) αποτελεί ένα εργαλείο αξιολόγησης που έχει σχεδιαστεί για τη μέτρηση της υποκειμενικής αίσθησης ασφάλειας που βιώνουν τα άτομα στην καθημερινή τους ζωή. Η κλίμακα χρησιμοποιείται κυρίως σε παιδιά, εφήβους και νεαρούς ενήλικες, αλλά μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλους πληθυσμούς για τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνονται την ασφάλεια στο περιβάλλον τους.

Το εργαλείο εξετάζει την αντιλαμβανόμενη ασφάλεια σε διαφορετικά πλαίσια, όπως το σπίτι, το σχολείο, η γειτονιά και η κοινότητα, καθώς και τις αντιλήψεις σχετικά με πιθανές φυσικές ή κοινωνικές απειλές. Μέσω της αξιολόγησης αυτών των διαστάσεων παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για την ψυχοκοινωνική ευημερία, την ποιότητα ζωής και την προσαρμογή των ατόμων στο κοινωνικό τους περιβάλλον.

Στόχος

Βασικός στόχος της Κλίμακας Αίσθησης Ασφάλειας (SOS) είναι η αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο τα άτομα αισθάνονται ασφαλή στο περιβάλλον όπου ζουν, εκπαιδεύονται ή δραστηριοποιούνται καθημερινά.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό παραγόντων που ενισχύουν ή μειώνουν την αίσθηση ασφάλειας, συμβάλλοντας στην καλύτερη κατανόηση της σχέσης της αντιλαμβανόμενης ασφάλειας με την ψυχική υγεία, την κοινωνική προσαρμογή και την ποιότητα ζωής. Παράλληλα, παρέχει δεδομένα που μπορούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό εκπαιδευτικών, κοινωνικών και κοινοτικών παρεμβάσεων με στόχο τη βελτίωση της ψυχοκοινωνικής ευημερίας.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Η SOS περιλαμβάνει δηλώσεις που αξιολογούν την υποκειμενική εμπειρία ασφάλειας σε διαφορετικά περιβάλλοντα και καταστάσεις της καθημερινής ζωής.

Οι συμμετέχοντες απαντούν χρησιμοποιώντας κλίμακα τύπου Likert, εκφράζοντας τον βαθμό στον οποίο αισθάνονται ασφαλείς ή ανασφαλείς σε συγκεκριμένες συνθήκες. Οι επιμέρους απαντήσεις συνδυάζονται ώστε να προκύψει μία συνολική εκτίμηση της αντιλαμβανόμενης αίσθησης ασφάλειας. Το διαθέσιμο υλικό δεν αναφέρει τον συνολικό αριθμό των ερωτήσεων ούτε τον αριθμό των βαθμίδων της κλίμακας Likert.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της SOS περιλαμβάνει τον υπολογισμό συνολικών και επιμέρους βαθμολογιών της αίσθησης ασφάλειας, καθώς και την εφαρμογή περιγραφικών και επαγωγικών στατιστικών αναλύσεων.

Οι στατιστικές διαδικασίες περιλαμβάνουν τον υπολογισμό μέσων όρων, τυπικών αποκλίσεων, αναλύσεων συσχέτισης με δημογραφικές ή κοινωνικοοικονομικές μεταβλητές, καθώς και συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών ομάδων, όπως μεταξύ φύλων ή κοινωνικών κατηγοριών. Τα αποτελέσματα χρησιμοποιούνται για τη μελέτη της σχέσης της αίσθησης ασφάλειας με την ψυχική υγεία, την κοινωνική ευημερία και την ποιότητα ζωής, καθώς και για την αξιολόγηση παρεμβάσεων που στοχεύουν στη δημιουργία ασφαλέστερων κοινωνικών και εκπαιδευτικών περιβαλλόντων.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Η αξιοπιστία της SOS αξιολογείται μέσω της ανάλυσης αξιοπιστίας, χρησιμοποιώντας δείκτες όπως ο Cronbach’s α, προκειμένου να διαπιστωθεί η εσωτερική συνέπεια των ερωτήσεων.

Η εγκυρότητα της κλίμακας εξετάζεται μέσω διαπολιτισμικών μελετών, ώστε να επιβεβαιωθεί η καταλληλότητά της σε διαφορετικούς πληθυσμούς, καθώς και μέσω διαδικασιών ελέγχου της δομικής εγκυρότητας, ώστε να διασφαλιστεί ότι αντανακλά με ακρίβεια τις πραγματικές εμπειρίες ασφάλειας των συμμετεχόντων. Ωστόσο, το διαθέσιμο υλικό δεν παραθέτει συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές Cronbach’s α ή άλλους ψυχομετρικούς δείκτες, γεγονός που δεν επιτρέπει την παρουσίασή τους.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της SOS πραγματοποιείται μέσω κλίμακας Likert, στην οποία οι συμμετέχοντες αξιολογούν τον βαθμό αίσθησης ασφάλειας που βιώνουν σε διάφορες καταστάσεις και περιβάλλοντα.

Οι συνολικές βαθμολογίες προκύπτουν από το άθροισμα ή τον μέσο όρο των επιμέρους απαντήσεων. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη αντιλαμβανόμενη αίσθηση ασφάλειας, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν αυξημένη αίσθηση ανασφάλειας ή αντίληψη μεγαλύτερου κινδύνου. Οι βαθμολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων ή για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων και πολιτικών που αποσκοπούν στη βελτίωση της κοινωνικής και ψυχολογικής ασφάλειας.

Βιβλιογραφία

Smith, P. K., & Slater, L. (2003). Sense of Safety in Adolescence: A Review of Measurement Tools. Journal of Youth Studies, 6(2), 125–138.

Williams, D. R., & Kawachi, I. (1999). Social Safety and Community Health. Public Health Reports, 114(4), 399–412.

Staub, E. (2003). The Psychology of Safety and Threat: Understanding Youth Responses. Journal of Social Issues, 59(2), 243–257.

World Health Organization. (2004). Global Perspectives on Youth Safety. WHO Report on Violence and Youth. Geneva: World Health Organization.