Κλίμακα Σχέσης Μαθητή–Εκπαιδευτικού [STRS-58]

Περιγραφή

Η Student–Teacher Relationship Scale [STRS-58] αποτελεί ψυχομετρικό εργαλείο που αναπτύχθηκε για την αξιολόγηση της ποιότητας της σχέσης μεταξύ μαθητή και εκπαιδευτικού. Η κλίμακα συνδέεται με το έργο του Robert C. Pianta και χρησιμοποιείται ευρέως στην εκπαιδευτική και αναπτυξιακή έρευνα για τη διερεύνηση των συναισθηματικών και διαπροσωπικών χαρακτηριστικών της σχέσης εκπαιδευτικού–μαθητή.

Η σχέση μεταξύ μαθητή και εκπαιδευτικού αποτελεί σημαντικό στοιχείο της σχολικής εμπειρίας. Θετικές και υποστηρικτικές σχέσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως σημαντικός αναπτυξιακός πόρος, ενώ σχέσεις που χαρακτηρίζονται από συχνές συγκρούσεις ή δυσλειτουργική εξάρτηση μπορεί να συνδέονται με διαφορετικές πτυχές της σχολικής και κοινωνικοσυναισθηματικής προσαρμογής.

Η STRS εξετάζει τρεις βασικές διαστάσεις της σχέσης: την Εγγύτητα (Closeness), τη Σύγκρουση (Conflict) και την Εξάρτηση (Dependency).

Η Εγγύτητα αφορά τον βαθμό στον οποίο η σχέση χαρακτηρίζεται από ζεστασιά, θετική επικοινωνία, συναισθηματική σύνδεση και αμοιβαία ανταπόκριση. Η Σύγκρουση αποτυπώνει την παρουσία αρνητικών, δύσκολων ή ανταγωνιστικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ μαθητή και εκπαιδευτικού. Η Εξάρτηση αφορά τον βαθμό στον οποίο ο μαθητής εμφανίζεται υπερβολικά εξαρτημένος από τον εκπαιδευτικό για υποστήριξη, επιβεβαίωση ή καθοδήγηση.

Στην κλασική μορφή της STRS, η αξιολόγηση πραγματοποιείται από τον εκπαιδευτικό, ο οποίος απαντά σε δηλώσεις σχετικά με τη σχέση και τις αλληλεπιδράσεις του με συγκεκριμένο μαθητή.

Στόχος

Βασικός στόχος της STRS-58 είναι η συστηματική αξιολόγηση της ποιότητας της σχέσης μαθητή–εκπαιδευτικού και η αποτύπωση των θετικών και αρνητικών χαρακτηριστικών που μπορεί να εμφανίζονται σε αυτή.

Η κλίμακα επιτρέπει τη διερεύνηση του βαθμού συναισθηματικής εγγύτητας μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή, της παρουσίας συγκρουσιακών αλληλεπιδράσεων και πιθανών χαρακτηριστικών εξάρτησης.

Η αξιολόγηση αυτών των διαστάσεων μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι διαπροσωπικές σχέσεις μέσα στην τάξη συνδέονται με τη σχολική προσαρμογή και τη συμμετοχή του μαθητή στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Σε ερευνητικό επίπεδο, η STRS μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ της ποιότητας της σχέσης μαθητή–εκπαιδευτικού και μεταβλητών που αφορούν τη συμπεριφορά, την κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη και τη σχολική πορεία των μαθητών.

Ανάλυση

Η βαθμολόγηση της STRS πραγματοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες της χρησιμοποιούμενης έκδοσης του εργαλείου. Οι απαντήσεις στα επιμέρους στοιχεία συνδυάζονται για τον υπολογισμό βαθμολογιών στις προβλεπόμενες διαστάσεις.

Οι βαθμολογίες της Εγγύτητας, της Σύγκρουσης και της Εξάρτησης πρέπει να ερμηνεύονται σύμφωνα με τη θεωρητική κατεύθυνση κάθε υποκλίμακας. Για παράδειγμα, υψηλότερη Εγγύτητα αντανακλά περισσότερο θετικά χαρακτηριστικά της σχέσης, ενώ υψηλότερη Σύγκρουση υποδηλώνει μεγαλύτερη παρουσία αρνητικών ή δύσκολων αλληλεπιδράσεων.

Η στατιστική ανάλυση μπορεί αρχικά να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά στοιχεία, όπως μέση τιμή, τυπική απόκλιση, διάμεσο, εύρος τιμών και κατανομή των βαθμολογιών.

Η εσωτερική συνέπεια των επιμέρους διαστάσεων μπορεί να διερευνηθεί με δείκτες όπως ο συντελεστής Cronbach’s α ή ο McDonald’s ω.

Για τη διερεύνηση διαφορών μεταξύ ομάδων μπορούν να εφαρμοστούν κατάλληλοι παραμετρικοί ή μη παραμετρικοί στατιστικοί έλεγχοι. Αναλύσεις συσχέτισης μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τη μελέτη των σχέσεων μεταξύ των διαστάσεων της STRS και άλλων εκπαιδευτικών ή ψυχοκοινωνικών μεταβλητών.

Σε πιο σύνθετους ερευνητικούς σχεδιασμούς μπορούν να εφαρμοστούν αναλύσεις παλινδρόμησης, διαχρονικά μοντέλα ή πολυεπίπεδες αναλύσεις, ιδιαίτερα όταν τα δεδομένα προέρχονται από μαθητές που είναι ενταγμένοι σε διαφορετικές τάξεις ή σχολικές μονάδες.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της STRS περιλαμβάνει τη διερεύνηση της αξιοπιστίας, της εγκυρότητας και της παραγοντικής δομής του εργαλείου.

Η αξιοπιστία μπορεί να εξεταστεί μέσω της εσωτερικής συνέπειας των επιμέρους υποκλιμάκων και, όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες μετρήσεις, μέσω της χρονικής σταθερότητας των βαθμολογιών.

Η εγκυρότητα κατασκευής μπορεί να διερευνηθεί μέσω διερευνητικής ή επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης, προκειμένου να εξεταστεί κατά πόσο η εμπειρική δομή των δεδομένων ανταποκρίνεται στις προβλεπόμενες διαστάσεις της σχέσης μαθητή–εκπαιδευτικού.

Η συγκλίνουσα εγκυρότητα μπορεί να εξεταστεί μέσω συσχετίσεων με θεωρητικά συναφείς κατασκευές, όπως η σχολική προσαρμογή, η αντιλαμβανόμενη υποστήριξη και διαφορετικοί δείκτες κοινωνικής και συναισθηματικής λειτουργικότητας.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν χρησιμοποιούνται μεταφρασμένες ή προσαρμοσμένες εκδόσεις της STRS. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απαραίτητη η γλωσσική και πολιτισμική προσαρμογή και η επανεξέταση των ψυχομετρικών χαρακτηριστικών της κλίμακας στον νέο πληθυσμό.

Εφαρμογές

Η STRS μπορεί να αξιοποιηθεί στην εκπαιδευτική, σχολική και αναπτυξιακή έρευνα για τη συστηματική μελέτη των σχέσεων μεταξύ μαθητών και εκπαιδευτικών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χρήση της σε έρευνες που εξετάζουν τη σχέση της Εγγύτητας και της Σύγκρουσης με τη σχολική προσαρμογή, τη συμπεριφορά, την κοινωνική ανάπτυξη και τη συμμετοχή των μαθητών στη μαθησιακή διαδικασία.

Η κλίμακα μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί σε διαχρονικές μελέτες, επιτρέποντας τη διερεύνηση της εξέλιξης των σχέσεων μαθητή–εκπαιδευτικού και της πιθανής σύνδεσής τους με μεταγενέστερα εκπαιδευτικά και αναπτυξιακά αποτελέσματα.

Σε εφαρμοσμένο επίπεδο, τα αποτελέσματα μπορούν να προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση των θετικών αλληλεπιδράσεων εκπαιδευτικού–μαθητή, στη μείωση των συγκρούσεων και στη δημιουργία ενός περισσότερο υποστηρικτικού μαθησιακού περιβάλλοντος.

Η STRS αποτελεί εργαλείο αξιολόγησης συγκεκριμένων χαρακτηριστικών της σχέσης και οι βαθμολογίες της δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται μεμονωμένα για τον χαρακτηρισμό ενός μαθητή ή για την αξιολόγηση της συνολικής επαγγελματικής επάρκειας ενός εκπαιδευτικού.

Βιβλιογραφία

Hamre, B. K., & Pianta, R. C. (2001). Early teacher-child relationships and the trajectory of children’s school outcomes through eighth grade. Child Development, 72(2), 625–638.

Howes, C. (2000). Social-emotional classroom climate in child care, child-teacher relationships and children’s second grade peer relations. Social Development, 9(2), 191–204.

Pianta, R. C. (2001). Student-Teacher Relationship Scale: Professional manual. Psychological Assessment Resources.