Φόβος απώλειας της κλίμακας [FMOS-10]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Φόβου Απώλειας Εμπειριών (Fear of Missing Out Scale – FoMOS) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που έχει αναπτυχθεί για την αξιολόγηση του Φόβου Απώλειας Εμπειριών (Fear of Missing Out – FoMO), δηλαδή της ανησυχίας ότι άλλα άτομα απολαμβάνουν ευχάριστες ή σημαντικές εμπειρίες από τις οποίες το ίδιο το άτομο απουσιάζει. Το FoMO συνδέεται με την ανάγκη διαρκούς ενημέρωσης για τις δραστηριότητες των άλλων και έχει αναδειχθεί ως σημαντικός ψυχολογικός παράγοντας στην εποχή της ψηφιακής επικοινωνίας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η κλίμακα χρησιμοποιείται ευρέως στην ψυχολογία, την εκπαιδευτική έρευνα και τις κοινωνικές επιστήμες για τη μελέτη της σχέσης του FoMO με την ψυχική υγεία, τη χρήση του διαδικτύου, την εξάρτηση από τα κοινωνικά δίκτυα και τη γενικότερη ψυχοκοινωνική προσαρμογή.

Στόχος

Βασικός στόχος της FoMOS είναι η αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση της έντασης του φόβου απώλειας εμπειριών σε εφήβους και ενήλικες. Η κλίμακα επιτρέπει τη διερεύνηση της επίδρασης του FoMO στην ψυχική υγεία, στην κοινωνική συμπεριφορά και στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ενώ παράλληλα υποστηρίζει την ανάπτυξη και αξιολόγηση παρεμβάσεων που αποσκοπούν στη μείωση του FoMO και στην ενίσχυση της ψυχολογικής ευημερίας.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Η FoMOS αποτελείται από δηλώσεις που αξιολογούν τη συχνότητα και την ένταση των συναισθημάτων που σχετίζονται με τον φόβο απώλειας εμπειριών, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αυτά επηρεάζουν τη συμπεριφορά και την ψυχολογική λειτουργικότητα του ατόμου. Οι συμμετέχοντες καλούνται να αξιολογήσουν κάθε δήλωση χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα τύπου Likert, όπου 1 = Ποτέ και 5 = Πάντα. Το διαθέσιμο υλικό δεν αναφέρει τον συνολικό αριθμό των ερωτήσεων ούτε την ύπαρξη επιμέρους υποκλιμάκων και, συνεπώς, οι πληροφορίες αυτές δεν μπορούν να παρουσιαστούν.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της FoMOS περιλαμβάνει τη χρήση στατιστικών μεθόδων για την αξιολόγηση των ψυχομετρικών χαρακτηριστικών της κλίμακας και τη διερεύνηση της σχέσης του FoMO με άλλες ψυχολογικές και κοινωνικές μεταβλητές. Η αξιοπιστία εξετάζεται συνήθως μέσω του δείκτη Cronbach’s α, ενώ η παραγοντική ανάλυση χρησιμοποιείται για την επιβεβαίωση της δομής του εργαλείου και τον εντοπισμό των υποκείμενων διαστάσεων του FoMO. Επιπλέον, πραγματοποιούνται αναλύσεις συσχετίσεων με μεταβλητές όπως το άγχος, η κατάθλιψη, η ικανοποίηση από τη ζωή, η προβληματική χρήση του διαδικτύου, η χρήση των κοινωνικών μέσων δικτύωσης και η ψυχολογική ευεξία. Η κλίμακα χρησιμοποιείται τόσο σε ερευνητικά πρωτόκολλα όσο και σε εφαρμογές που αφορούν την πρόληψη και την προαγωγή της ψυχικής υγείας.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Η FoMOS αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο εργαλείο αξιολόγησης του φόβου απώλειας εμπειριών και η αξιοπιστία της εξετάζεται μέσω του δείκτη Cronbach’s α, ενώ η εγκυρότητα διερευνάται με παραγοντικές αναλύσεις και συσχετίσεις με συναφείς ψυχολογικές μεταβλητές. Ωστόσο, το διαθέσιμο υλικό δεν παραθέτει συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές για την εσωτερική συνέπεια, τη δομική εγκυρότητα ή άλλους ψυχομετρικούς δείκτες. Συνεπώς, δεν είναι δυνατή η παρουσίαση συγκεκριμένων τιμών αξιοπιστίας ή εγκυρότητας.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της FoMOS πραγματοποιείται με πενταβάθμια κλίμακα Likert, όπου κάθε δήλωση βαθμολογείται από 1 («Ποτέ») έως 5 («Πάντα»). Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των επιμέρους απαντήσεων. Υψηλότερες συνολικές βαθμολογίες υποδηλώνουν εντονότερο φόβο απώλειας εμπειριών (FoMO), ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μικρότερη ένταση του φαινομένου. Το διαθέσιμο υλικό δεν παρέχει πληροφορίες σχετικά με τιμές αποκοπής (cut-off scores) ή κατηγοριοποίηση των συνολικών βαθμολογιών.

Βιβλιογραφία

Przybylski, A. K., Murayama, K., DeHaan, C. R., & Gladwell, V. (2013). Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out. Computers in Human Behavior, 29(4), 1841–1848.

Alt, D., & Boniel-Nissim, M. (2018). Links between adolescents’ deep and surface learning approaches, problematic Internet use, and fear of missing out (FoMO). Internet Interventions, 13, 30–39.

Baker, Z. G., Krieger, H., & LeRoy, A. S. (2016). Fear of missing out: Relationships with depression, mindfulness, and physical symptoms. Translational Issues in Psychological Science, 2(3), 275–282.

Stead, H., & Bibby, P. A. (2017). Personality, fear of missing out and problematic Internet use and their relationship to subjective well-being. Computers in Human Behavior, 76, 534–540.

Blackwell, D., Leaman, C., Tramposch, R., Osborne, C., & Liss, M. (2017). Extraversion, neuroticism, attachment style and fear of missing out as predictors of social media use and addiction. Personality and Individual Differences, 116, 69–72.