Περιγραφή

Η Altman Self-Rating Mania Scale (ASRM-5) είναι ένα σύντομο ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς που αναπτύχθηκε για την ταχεία ανίχνευση και ποσοτικοποίηση των συμπτωμάτων μανίας και υπομανίας σε άτομα με διαταραχές της διάθεσης, κυρίως με διπολική διαταραχή. Η κλίμακα σχεδιάστηκε ώστε να μπορεί να συμπληρώνεται εύκολα από τον ίδιο τον εξεταζόμενο, αποτελώντας ένα αξιόπιστο μέσο παρακολούθησης της έντασης των μανιακών συμπτωμάτων τόσο στην κλινική πράξη όσο και στην επιστημονική έρευνα.

Το ASRM-5 αποτελείται από πέντε ερωτήματα, τα οποία αξιολογούν βασικά χαρακτηριστικά της μανίας, όπως η αυξημένη ενεργητικότητα, η υπερβολική ομιλητικότητα, η αυξημένη δραστηριότητα, η μειωμένη ανάγκη για ύπνο και η διογκωμένη αυτοεκτίμηση. Παρότι πρόκειται για ιδιαίτερα σύντομο εργαλείο, παρουσιάζει υψηλή διαγνωστική χρησιμότητα ως μέσο διαλογής (screening), ενώ χρησιμοποιείται συχνά για την παρακολούθηση της πορείας της νόσου και της ανταπόκρισης στη θεραπεία.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Η ASRM-5 έχει αξιολογηθεί εκτενώς σε κλινικούς και ερευνητικούς πληθυσμούς και παρουσιάζει ιδιαίτερα ικανοποιητικές ψυχομετρικές ιδιότητες. Η αξιολόγηση της εγκυρότητας και της αξιοπιστίας της περιλαμβάνει συνήθως:

  • τον έλεγχο της εσωτερικής συνοχής μέσω του συντελεστή Cronbach’s α,
  • τη διερεύνηση της δομικής εγκυρότητας με Εξερευνητική (EFA) ή Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (CFA),
  • τη συγκλίνουσα εγκυρότητα μέσω σύγκρισης με κλινικές αξιολογήσεις και άλλες κλίμακες μανίας, όπως η Young Mania Rating Scale (YMRS),
  • την αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability),
  • την ευαισθησία στην ανίχνευση μεταβολών των συμπτωμάτων κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Οι ιδιότητες αυτές καθιστούν την ASRM-5 κατάλληλη τόσο για ερευνητικές μελέτες όσο και για την κλινική παρακολούθηση ασθενών με διπολική διαταραχή.

Δομή και βαθμολόγηση

Η κλίμακα περιλαμβάνει 5 ερωτήσεις, καθεμία από τις οποίες βαθμολογείται σε κλίμακα Likert από 0 έως 4. Η συνολική βαθμολογία κυμαίνεται από 0 έως 20, με τις υψηλότερες τιμές να υποδηλώνουν εντονότερη παρουσία μανιακών συμπτωμάτων.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων βασίζεται στη συνολική βαθμολογία, πάντοτε όμως σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα, το ιστορικό του ατόμου και άλλες διαγνωστικές πληροφορίες. Η ASRM-5 δεν αποτελεί αυτόνομο διαγνωστικό εργαλείο, αλλά χρησιμοποιείται ως μέσο υποστήριξης της κλινικής αξιολόγησης.

Εφαρμογές στην έρευνα

Η ASRM-5 χρησιμοποιείται ευρέως σε ερευνητικά πρωτόκολλα που αφορούν:

  • τη διπολική διαταραχή τύπου Ι και ΙΙ,
  • τη μανία και την υπομανία,
  • τη φαρμακευτική αποτελεσματικότητα,
  • την αξιολόγηση ψυχοθεραπευτικών παρεμβάσεων,
  • τη μακροχρόνια παρακολούθηση ασθενών,
  • την ψυχιατρική επιδημιολογία,
  • την ψυχομετρική αξιολόγηση εργαλείων ψυχικής υγείας.

Στις στατιστικές αναλύσεις χρησιμοποιείται συχνά ως συνεχής μεταβλητή ή για την ταξινόμηση συμμετεχόντων σε ομάδες διαφορετικής βαρύτητας συμπτωμάτων. Η ASRM-5 μπορεί να ενσωματωθεί σε αναλύσεις συσχέτισης, γραμμικής ή λογιστικής παλινδρόμησης, μοντέλα διαμεσολάβησης (mediation), τροποποίησης (moderation) και μοντέλα δομικών εξισώσεων (SEM), ανάλογα με τους στόχους της μελέτης.

Πλεονεκτήματα της κλίμακας

Η ιδιαίτερα σύντομη μορφή της ASRM-5 μειώνει σημαντικά τον χρόνο συμπλήρωσης και την επιβάρυνση των συμμετεχόντων, διατηρώντας παράλληλα υψηλή ευαισθησία στην ανίχνευση μεταβολών των μανιακών συμπτωμάτων. Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιείται συχνά σε διαχρονικές μελέτες, σε κλινικές δοκιμές και σε προγράμματα παρακολούθησης ασθενών, όπου απαιτούνται επαναλαμβανόμενες μετρήσεις.

Βιβλιογραφία

Altman, E. G., Hedeker, D., Peterson, J. L., & Davis, J. M. (1997). The Altman Self-Rating Mania Scale. Biological Psychiatry, 42(10), 948–955.

American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5-TR). American Psychiatric Publishing.

Goodwin, G. M., & Jamison, K. R. (2007). Manic-Depressive Illness: Bipolar Disorders and Recurrent Depression (2nd ed.). Oxford University Press.

Sinha, S., & Gupta, A. (2011). Reliability and validity of the Altman Self-Rating Mania Scale (ASRM) in a clinical setting.

Swann, A. C., & Geyer, M. A. (2008). The assessment of mania. Journal of Psychiatric Research.