Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Διαχείριση της Ποιότητας [EFQM-37]

Περιγραφή

Το European Foundation for Quality Management (EFQM-37) αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο πλαίσιο αξιολόγησης της οργανωσιακής αριστείας, το οποίο αναπτύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Διαχείριση της Ποιότητας (European Foundation for Quality Management – EFQM). Ο οργανισμός ιδρύθηκε το 1989 με πρωτοβουλία κορυφαίων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βιώσιμης ανάπτυξης των οργανισμών μέσω της εφαρμογής αρχών ολικής ποιότητας και συνεχούς βελτίωσης. Το πρώτο μοντέλο EFQM παρουσιάστηκε το 1992 και έκτοτε έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα διεθνή πρότυπα οργανωσιακής αξιολόγησης.

Το EFQM-37 αποτελεί μια σύντομη μορφή αξιολόγησης που περιλαμβάνει 37 ερωτήματα και χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση της ποιότητας διοίκησης και της αποτελεσματικότητας των πρακτικών διαχείρισης σε επιχειρήσεις, εκπαιδευτικούς οργανισμούς, δημόσιους φορείς και οργανισμούς υγείας. Το εργαλείο αξιολογεί τον τρόπο με τον οποίο η ηγεσία, η στρατηγική, η οργανωσιακή κουλτούρα, η διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού και οι διαδικασίες συμβάλλουν στη συνολική απόδοση και στη δημιουργία διαρκούς αξίας για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Η εφαρμογή του μοντέλου επιτρέπει στους οργανισμούς να εντοπίζουν τα δυνατά τους σημεία, να αναγνωρίζουν ευκαιρίες βελτίωσης και να σχεδιάζουν τεκμηριωμένες στρατηγικές ανάπτυξης, βασισμένες στις αρχές της οργανωσιακής αριστείας.

Ανάλυση Δεδομένων

Τα δεδομένα που συλλέγονται μέσω του EFQM-37 παρέχουν μια ολοκληρωμένη εικόνα της αντιλαμβανόμενης ποιότητας διοίκησης και της οργανωσιακής αποτελεσματικότητας. Οι αναλύσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν τόσο σε επίπεδο συνολικής βαθμολογίας όσο και ανά θεματική διάσταση του μοντέλου.

Στο πλαίσιο της στατιστικής επεξεργασίας εφαρμόζονται περιγραφικά στατιστικά μέτρα, έλεγχοι αξιοπιστίας (Cronbach’s α), διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (EFA/CFA), καθώς και συγκρίσεις μεταξύ ομάδων μέσω t-test, ANOVA ή MANOVA. Παράλληλα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν αναλύσεις συσχέτισης και μοντέλα παλινδρόμησης για τη διερεύνηση της σχέσης της οργανωσιακής ποιότητας με δείκτες όπως:

• η εργασιακή ικανοποίηση,
• η οργανωσιακή δέσμευση,
• η αποτελεσματικότητα της ηγεσίας,
• η ποιότητα παρεχόμενων υπηρεσιών,
• η καινοτομία,
• η οργανωσιακή κουλτούρα,
• η απόδοση των εργαζομένων,
• η ικανοποίηση πελατών ή μαθητών.

Τα αποτελέσματα μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο για ερευνητικούς σκοπούς όσο και για τη λήψη στρατηγικών αποφάσεων σχετικά με τη βελτίωση των διαδικασιών διοίκησης.

Στόχος

Κύριος στόχος του EFQM-37 είναι η αξιολόγηση του βαθμού εφαρμογής των αρχών της οργανωσιακής αριστείας και της αποτελεσματικής διοίκησης σε έναν οργανισμό.

Ειδικότερα, το εργαλείο συμβάλλει:

• στην αποτίμηση της ποιότητας των διοικητικών πρακτικών,
• στον εντοπισμό οργανωσιακών δυνατών σημείων και περιοχών προς βελτίωση,
• στην υποστήριξη διαδικασιών στρατηγικού σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων,
• στην ενίσχυση της κουλτούρας συνεχούς βελτίωσης,
• στην αξιολόγηση προγραμμάτων διασφάλισης ποιότητας,
• στην ανάπτυξη οργανισμών που λειτουργούν με γνώμονα τη βιωσιμότητα, την καινοτομία και τη δημιουργία αξίας για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Βαθμολόγηση

Το EFQM-37 αποτελείται από 37 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούνται μέσω δύο ανεξάρτητων κλιμάκων τύπου Likert πέντε βαθμίδων.

Η πρώτη κλίμακα αποτυπώνει τον βαθμό στον οποίο τα χαρακτηριστικά του μοντέλου εφαρμόζονται ήδη στον οργανισμό κατά τον χρόνο συμπλήρωσης του ερωτηματολογίου. Η δεύτερη αξιολογεί τον βαθμό στον οποίο οι συμμετέχοντες θεωρούν ότι τα ίδια χαρακτηριστικά θα μπορούσαν να αναπτυχθούν περαιτέρω στο μέλλον.

Κάθε ερώτηση βαθμολογείται από 1 («Καθόλου») έως 5 («Πάρα πολύ»). Η συνολική βαθμολογία κάθε κλίμακας προκύπτει από το άθροισμα των επιμέρους απαντήσεων και κυμαίνεται από 37 έως 185 βαθμούς.

Υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν υψηλό επίπεδο οργανωσιακής ποιότητας, αποτελεσματικής διοίκησης και εφαρμογής των αρχών της επιχειρησιακής αριστείας, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν την ανάγκη σχεδιασμού και εφαρμογής στοχευμένων παρεμβάσεων βελτίωσης.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Η ελληνική προσαρμογή του EFQM-37 πραγματοποιήθηκε από τις S. D. Anastasiadou και P. A. Zirinoglou, ακολουθώντας τη διεθνώς αποδεκτή διαδικασία της ανεξάρτητης μετάφρασης και αντίστροφης μετάφρασης (forward–backward translation), ώστε να διασφαλιστεί η εννοιολογική ισοδυναμία του εργαλείου.

Το ερωτηματολόγιο παρουσιάζει εξαιρετικά υψηλή εσωτερική συνοχή, με Cronbach’s α = 0,966, γεγονός που υποδηλώνει πολύ υψηλή αξιοπιστία και σταθερότητα των μετρήσεων. Η τιμή αυτή υπερβαίνει το αποδεκτό όριο του 0,90 και επιβεβαιώνει ότι τα επιμέρους ερωτήματα μετρούν με συνέπεια την έννοια της οργανωσιακής ποιότητας και αριστείας.

Βιβλιογραφία

Anastasiadou, S. D., & Zirinoglou, P. A. Ελληνική προσαρμογή του European Foundation for Quality Management (EFQM-37) με τη μέθοδο της ανεξάρτητης αντίστροφης μετάφρασης.

Hides, M. T., Davies, J., & Jackson, S. (2004). Implementation of EFQM Excellence Model self-assessment in the UK higher education sector: Lessons learned from other sectors. The TQM Magazine.