Κλίμακα Έντασης Χρήσης του Facebook [FIS-8]

Περιγραφή

Η Facebook Intensity Scale [FIS-8] αποτελεί ψυχομετρικό εργαλείο που αναπτύχθηκε για την αξιολόγηση της έντασης της χρήσης του Facebook και, κυρίως, του βαθμού στον οποίο η συγκεκριμένη πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης έχει ενσωματωθεί στην καθημερινή ζωή του ατόμου.

Η ένταση χρήσης δεν ταυτίζεται αποκλειστικά με τον χρόνο που αφιερώνει κάποιος στην πλατφόρμα. Περιλαμβάνει επίσης τη συναισθηματική σύνδεση με το Facebook και τον βαθμό στον οποίο η χρήση του αποτελεί μέρος των καθημερινών συνηθειών και της κοινωνικής δραστηριότητας του χρήστη.

Η κλίμακα έχει χρησιμοποιηθεί ιδιαίτερα στην έρευνα των κοινωνικών δικτύων και της ψηφιακής επικοινωνίας, καθώς επιτρέπει την ποσοτική διερεύνηση της σχέσης του ατόμου με το Facebook πέρα από απλούς δείκτες συχνότητας χρήσης.

Στόχος

Βασικός στόχος της FIS-8 είναι η αποτύπωση της έντασης με την οποία το Facebook εντάσσεται στην καθημερινότητα του χρήστη.

Η κλίμακα επιτρέπει τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ της χρήσης της πλατφόρμας και διαφορετικών κοινωνικών, συμπεριφορικών ή ψυχολογικών μεταβλητών.

Μπορεί, για παράδειγμα, να χρησιμοποιηθεί σε έρευνες που εξετάζουν τη σχέση της χρήσης κοινωνικών δικτύων με την κοινωνική αλληλεπίδραση, το κοινωνικό κεφάλαιο, την υποκειμενική ευημερία ή διαφορετικές πτυχές της καθημερινής λειτουργίας.

Σημαντικό είναι ότι η FIS-8 αποτυπώνει κυρίως την ένταση και ενσωμάτωση της χρήσης και δεν πρέπει να ερμηνεύεται αυτομάτως ως κλίμακα εξάρτησης ή προβληματικής χρήσης του Facebook.

Δομή της Κλίμακας

Η Facebook Intensity Scale αποτελείται από 8 στοιχεία.

Η πρωτότυπη προσέγγιση συνδυάζει πληροφορίες που αφορούν τη συμπεριφορική χρήση του Facebook με δηλώσεις που αποτυπώνουν τη συναισθηματική σύνδεση και την ενσωμάτωση της πλατφόρμας στην καθημερινή ζωή.

Έτσι, η ένταση χρήσης προσεγγίζεται ως ευρύτερη έννοια και όχι αποκλειστικά ως αριθμός ωρών ή συχνότητα σύνδεσης.

Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, επειδή δύο χρήστες μπορεί να αφιερώνουν παρόμοιο χρόνο στο Facebook αλλά να διαφέρουν σημαντικά ως προς τον βαθμό στον οποίο θεωρούν την πλατφόρμα σημαντικό μέρος της κοινωνικής και καθημερινής τους ζωής.

Ανάλυση

Η ανάλυση των δεδομένων της FIS-8 μπορεί αρχικά να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά μέτρα, όπως μέσο όρο, τυπική απόκλιση, διάμεσο και εύρος τιμών.

Η κατανομή των απαντήσεων παρέχει μια πρώτη εικόνα της έντασης χρήσης του Facebook στο εξεταζόμενο δείγμα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διερεύνηση της σχέσης των βαθμολογιών με δημογραφικά χαρακτηριστικά και με άλλες μεταβλητές που αφορούν τη χρήση κοινωνικών δικτύων, τις κοινωνικές σχέσεις και την ψυχολογική ή υποκειμενική ευημερία.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα χαρακτηριστικά του πληθυσμού και το χρονικό πλαίσιο της έρευνας, καθώς οι πρακτικές χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μεταβάλλονται σημαντικά με την πάροδο του χρόνου.

Βαθμολόγηση

Η βαθμολόγηση της FIS-8 πραγματοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες της χρησιμοποιούμενης έκδοσης του εργαλείου.

Τα στοιχεία που αφορούν τη συναισθηματική σύνδεση και την ενσωμάτωση του Facebook στην καθημερινότητα αξιολογούνται μέσω διαβαθμισμένων απαντήσεων, ενώ λαμβάνονται επίσης υπόψη δείκτες συμπεριφορικής χρήσης.

Οι απαντήσεις συνδυάζονται για τη δημιουργία ενός δείκτη έντασης χρήσης, με υψηλότερες τιμές να αντιστοιχούν σε μεγαλύτερη ενσωμάτωση του Facebook στην καθημερινή ζωή.

Η βαθμολογία δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως διαγνωστικό κριτήριο ούτε να δημιουργούνται αυθαίρετα όρια «φυσιολογικής», «υπερβολικής» ή «εξαρτητικής» χρήσης, εφόσον τέτοια cut-off points δεν τεκμηριώνονται από την κλίμακα.

Στατιστική Ανάλυση

Η εσωτερική συνέπεια των σχετικών στοιχείων της κλίμακας μπορεί να εξεταστεί μέσω κατάλληλων δεικτών αξιοπιστίας, όπως ο συντελεστής Cronbach’s α.

Για τη διερεύνηση της σχέσης της έντασης χρήσης του Facebook με άλλες ποσοτικές μεταβλητές μπορούν να χρησιμοποιηθούν συντελεστές συσχέτισης, ανάλογα με την κατανομή και τα χαρακτηριστικά των δεδομένων.

Όταν εξετάζονται διαφορές μεταξύ δύο ή περισσότερων ανεξάρτητων ομάδων, μπορούν να εφαρμοστούν οι αντίστοιχες παραμετρικές ή μη παραμετρικές δοκιμασίες.

Σε περισσότερο σύνθετους ερευνητικούς σχεδιασμούς μπορούν να χρησιμοποιηθούν μοντέλα παλινδρόμησης ή άλλες πολυμεταβλητές τεχνικές, ώστε να εξεταστεί η σχέση της έντασης χρήσης με κοινωνικές, συμπεριφορικές ή ψυχολογικές εκβάσεις, ελέγχοντας παράλληλα πιθανούς συγχυτικούς παράγοντες.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Η ψυχομετρική αξιολόγηση της Facebook Intensity Scale αφορά τη διερεύνηση της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας των βαθμολογιών που προκύπτουν από τη χρήση της.

Η εσωτερική συνέπεια αποτελεί βασικό στοιχείο της αξιολόγησης της αξιοπιστίας, ενώ η εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω της σχέσης της FIS-8 με θεωρητικά συναφείς μεταβλητές.

Σε περίπτωση μετάφρασης ή πολιτισμικής προσαρμογής της κλίμακας είναι απαραίτητο να επανεξετάζονται οι ψυχομετρικές ιδιότητες της προσαρμοσμένης έκδοσης στον νέο πληθυσμό.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η χρονική επικαιρότητα της μέτρησης. Η λειτουργία του Facebook, οι συνήθειες των χρηστών και το ευρύτερο οικοσύστημα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχουν μεταβληθεί σημαντικά από την περίοδο κατά την οποία αναπτύχθηκε η αρχική κλίμακα. Για τον λόγο αυτό, κάθε σύγχρονη εφαρμογή της πρέπει να λαμβάνει υπόψη το σημερινό ψηφιακό περιβάλλον.

Εφαρμογές

Η FIS-8 μπορεί να αξιοποιηθεί σε έρευνες κοινωνικής ψυχολογίας, επικοινωνίας, ψηφιακής συμπεριφοράς και κοινωνικών δικτύων.

Ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η εφαρμογή της σε μελέτες που εξετάζουν τη σχέση μεταξύ της έντασης χρήσης του Facebook και του κοινωνικού κεφαλαίου, των κοινωνικών σχέσεων, της συμμετοχής σε διαδικτυακές κοινότητες και διαφορετικών δεικτών ευημερίας.

Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη σύγκριση διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων ή για τη διερεύνηση παραγόντων που συνδέονται με μεγαλύτερη ενσωμάτωση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην καθημερινή ζωή.

Ωστόσο, λόγω της εξειδίκευσής της στο Facebook, η FIS-8 δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως γενική κλίμακα έντασης χρήσης όλων των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η εφαρμογή της σε άλλες πλατφόρμες, όπως Instagram, TikTok ή X, απαιτεί κατάλληλη προσαρμογή και νέα ψυχομετρική τεκμηρίωση.

Βιβλιογραφία

Ellison, N. B., Steinfield, C., & Lampe, C. (2007). The benefits of Facebook “friends:” Social capital and college students’ use of online social network sites. Journal of Computer-Mediated Communication, 12(4), 1143–1168.

Kross, E., Verduyn, P., Dedrick, C., & Joseph, J. (2013). Facebook use, affective experience, and subjective well-being. Emotion, 13(3), 483–488.

Papacharissi, Z., & Mendelson, A. (2007). An analysis of private and public self-expression on Facebook. The Communication Review, 10(3), 229–248.

Vasalou, A., Joinson, A. N., Bänziger, T., et al. (2008). Avatars in social media: Balancing accuracy, playfulness and embodied messages. International Journal of Human-Computer Studies, 66(11), 1074–1088.

Valenzuela, S., Park, N., & Kee, K. F. (2009). Is there social capital in online social networks? Facebook and college students’ life satisfaction, trust, and participation. Journal of Computer-Mediated Communication, 14(4), 875–901.