Δείκτης Κοινωνικής Υποστήριξης [SSI-17]

Περιγραφή

Ο Social Support Index [SSI-17] αποτελεί εργαλείο αξιολόγησης που χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση της αντιλαμβανόμενης κοινωνικής υποστήριξης, δηλαδή του βαθμού στον οποίο ένα άτομο θεωρεί ότι διαθέτει υποστηρικτικούς κοινωνικούς πόρους και σχέσεις στους οποίους μπορεί να βασιστεί όταν τους χρειάζεται.

Η κοινωνική υποστήριξη αποτελεί πολυδιάστατη ψυχοκοινωνική έννοια και μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικές μορφές βοήθειας και αλληλεπίδρασης. Στο πλαίσιο του SSI-17 εξετάζονται πτυχές όπως η συναισθηματική υποστήριξη, η πρακτική υποστήριξη, η κοινωνική αλληλεπίδραση και η διαθεσιμότητα υποστήριξης.

Η συναισθηματική υποστήριξη αφορά την αντίληψη ότι υπάρχουν άτομα διαθέσιμα να προσφέρουν κατανόηση, ενδιαφέρον και συναισθηματική ενίσχυση. Η πρακτική υποστήριξη σχετίζεται με τη δυνατότητα λήψης συγκεκριμένης βοήθειας για καθημερινές ανάγκες ή δυσκολίες.

Η κοινωνική αλληλεπίδραση αφορά τη συχνότητα και την ποιότητα της επαφής με άλλα άτομα, ενώ η διαθεσιμότητα υποστήριξης αναφέρεται στον βαθμό στον οποίο το άτομο αντιλαμβάνεται ότι μπορεί να έχει πρόσβαση σε υποστηρικτικούς πόρους όταν προκύπτει ανάγκη.

Με αυτόν τον τρόπο, ο SSI-17 επιτρέπει μια περισσότερο ολοκληρωμένη προσέγγιση της κοινωνικής υποστήριξης, η οποία δεν περιορίζεται απλώς στον αριθμό των κοινωνικών επαφών, αλλά εξετάζει κυρίως την αντίληψη του ατόμου για την ποιότητα και τη διαθεσιμότητα της υποστήριξης.

Στόχος

Βασικός στόχος του SSI-17 είναι η ποσοτική αξιολόγηση της κοινωνικής υποστήριξης που αντιλαμβάνεται ότι λαμβάνει ή διαθέτει ένα άτομο μέσα από το κοινωνικό του περιβάλλον.

Η χρήση του μπορεί να συμβάλει στη διερεύνηση του βαθμού στον οποίο το άτομο αισθάνεται ότι διαθέτει επαρκείς κοινωνικούς πόρους για την αντιμετώπιση καθημερινών δυσκολιών και στρεσογόνων καταστάσεων.

Παράλληλα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη της σχέσης της κοινωνικής υποστήριξης με διαφορετικές διαστάσεις της ψυχοκοινωνικής λειτουργικότητας και της ευημερίας.

Σε ερευνητικό επίπεδο, οι βαθμολογίες μπορούν να εξεταστούν σε σχέση με μεταβλητές όπως το αντιλαμβανόμενο στρες, η ποιότητα ζωής, η ψυχολογική ευημερία και άλλοι κοινωνικοί ή δημογραφικοί παράγοντες.

Ανάλυση

Η ανάλυση των δεδομένων του SSI-17 πραγματοποιείται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες οδηγίες βαθμολόγησης της χρησιμοποιούμενης έκδοσης.

Οι απαντήσεις μπορούν να καταγράφονται μέσω κλίμακας τύπου Likert, η οποία αποτυπώνει τον βαθμό συμφωνίας του συμμετέχοντα με τις αντίστοιχες δηλώσεις. Το συγκεκριμένο σύστημα απόκρισης πρέπει να ακολουθεί την τεκμηριωμένη έκδοση του εργαλείου και δεν είναι σκόπιμο να τροποποιείται χωρίς αντίστοιχη ψυχομετρική αξιολόγηση.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί αρχικά να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά στοιχεία, όπως μέση τιμή, τυπική απόκλιση, διάμεσο, εύρος τιμών και κατανομή των βαθμολογιών.

Ανάλογα με την τεκμηριωμένη δομή του εργαλείου, μπορούν να εξετάζονται συνολικές ή επιμέρους βαθμολογίες κοινωνικής υποστήριξης.

Η εσωτερική συνέπεια μπορεί να διερευνηθεί με δείκτες αξιοπιστίας, όπως ο Cronbach’s α ή ο McDonald’s ω. Αναλύσεις συσχέτισης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση της σχέσης της κοινωνικής υποστήριξης με άλλες ψυχοκοινωνικές μεταβλητές.

Για τη σύγκριση διαφορετικών ομάδων μπορούν να εφαρμοστούν κατάλληλοι παραμετρικοί ή μη παραμετρικοί στατιστικοί έλεγχοι, ενώ μοντέλα παλινδρόμησης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση παραγόντων που σχετίζονται με τις βαθμολογίες κοινωνικής υποστήριξης.

Ψυχομετρική Αξιολόγηση

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του SSI-17 περιλαμβάνει τη διερεύνηση της αξιοπιστίας, της εγκυρότητας και της δομής των βαθμολογιών του.

Η εσωτερική συνέπεια εξετάζει κατά πόσο τα στοιχεία της κλίμακας ή των επιμέρους διαστάσεών της παρουσιάζουν επαρκή συνοχή. Όταν υπάρχουν δεδομένα επαναλαμβανόμενων μετρήσεων, μπορεί επίσης να εξεταστεί η χρονική σταθερότητα των βαθμολογιών.

Η εγκυρότητα κατασκευής μπορεί να διερευνηθεί μέσω διερευνητικής ή επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης, προκειμένου να εξεταστεί κατά πόσο η εμπειρική δομή των δεδομένων ανταποκρίνεται στην προβλεπόμενη θεωρητική οργάνωση του εργαλείου.

Η συγκλίνουσα εγκυρότητα μπορεί να εξεταστεί μέσω της σχέσης του SSI-17 με άλλα εργαλεία κοινωνικής υποστήριξης ή θεωρητικά συναφείς ψυχοκοινωνικές κατασκευές. Αντίστοιχα, η διακριτή εγκυρότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της διαφοροποίησής του από εννοιολογικά διαφορετικές μεταβλητές.

Σε περίπτωση εφαρμογής του SSI-17 σε διαφορετικό γλωσσικό ή πολιτισμικό περιβάλλον απαιτείται κατάλληλη μετάφραση, πολιτισμική προσαρμογή και ψυχομετρική τεκμηρίωση στον νέο πληθυσμό.

Εφαρμογές

Ο SSI-17 μπορεί να αξιοποιηθεί στην ψυχολογική, κοινωνική και συμπεριφορική έρευνα για τη μελέτη του ρόλου της κοινωνικής υποστήριξης στην ανθρώπινη λειτουργικότητα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διερεύνηση της κοινωνικής υποστήριξης σε σχέση με την αντιμετώπιση στρεσογόνων γεγονότων. Η ύπαρξη και κυρίως η αντίληψη διαθέσιμων κοινωνικών πόρων μπορεί να εξετάζεται ως παράγοντας που συνδέεται με τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα διαχειρίζονται απαιτητικές ή δυσμενείς συνθήκες.

Το εργαλείο μπορεί επίσης να αξιοποιηθεί σε έρευνες που εξετάζουν τη σχέση της κοινωνικής υποστήριξης με την ψυχολογική ευημερία, την ποιότητα ζωής και την κοινωνική προσαρμογή.

Σε εφαρμοσμένο επίπεδο, τα αποτελέσματα μπορούν να προσφέρουν πληροφορίες για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση των κοινωνικών δικτύων και των διαθέσιμων πηγών υποστήριξης.

Σε διαχρονικές μελέτες ή μελέτες παρέμβασης, επαναλαμβανόμενες μετρήσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση πιθανών μεταβολών στην αντιλαμβανόμενη κοινωνική υποστήριξη.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες οδηγίες του εργαλείου. Η αυθαίρετη ταξινόμηση των συμμετεχόντων σε κατηγορίες «χαμηλής», «μέτριας» ή «υψηλής» κοινωνικής υποστήριξης πρέπει να αποφεύγεται όταν δεν υπάρχουν τεκμηριωμένα σημεία αποκοπής ή κανονιστικές τιμές για τον συγκεκριμένο πληθυσμό.

Βιβλιογραφία

Barrera, M. (1986). Distinctions between social support concepts, measures, and models. American Journal of Community Psychology, 14(4), 413–445.

Cohen, S., & Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310–357.

House, J. S., Umberson, D., & Landis, K. R. (1988). Structures and processes of social support. Annual Review of Sociology, 14, 293–318.

Procidano, M. E., & Heller, K. (1983). Measures of perceived social support from friends and from family: Three validation studies. American Journal of Community Psychology, 11(1), 1–24.