Κλίμακα Αποσυνδετικών Εμπειριών – II

Περιγραφή

Η Dissociative Experiences Scale – II (DES-II-28) είναι ένα από τα πλέον διαδεδομένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση των αποσυνδετικών εμπειριών σε κλινικούς και μη κλινικούς πληθυσμούς. Η κλίμακα αποτελεί αναθεωρημένη έκδοση της αρχικής DES και χρησιμοποιείται για την ανίχνευση του βαθμού στον οποίο ένα άτομο βιώνει διαταραχές στη φυσιολογική ενοποίηση της συνείδησης, της μνήμης, της ταυτότητας και της αντίληψης. Οι αποσυνδετικές εμπειρίες μπορεί να κυμαίνονται από φυσιολογικά φαινόμενα της καθημερινότητας έως σοβαρές ψυχοπαθολογικές εκδηλώσεις που σχετίζονται με τραυματικές εμπειρίες και αποσυνδετικές διαταραχές. Η DES-II αποτελείται από 28 ερωτήσεις και αξιολογεί τρεις βασικές διαστάσεις: Αμνησία, Αποπροσωποποίηση/Αποπραγματοποίηση και Αποσύνδεση Ταυτότητας. Χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική ψυχολογία, την ψυχιατρική, την ψυχοτραυματολογία και την ερευνητική αξιολόγηση της ψυχικής υγείας.

Ανάλυση

Η ανάλυση της DES-II-28 βασίζεται στον υπολογισμό της μέσης βαθμολογίας των απαντήσεων στις 28 ερωτήσεις, με κάθε στοιχείο να βαθμολογείται σε κλίμακα 0% έως 100%, ανάλογα με τη συχνότητα εμφάνισης της αντίστοιχης εμπειρίας. Εκτός από τη συνολική βαθμολογία, μπορούν να υπολογιστούν ξεχωριστές βαθμολογίες για τις τρεις υποκλίμακες, επιτρέποντας την αναλυτική αξιολόγηση διαφορετικών μορφών αποσύνδεσης. Στην ερευνητική πρακτική εφαρμόζονται περιγραφική στατιστική, έλεγχοι αξιοπιστίας μέσω του δείκτη Cronbach’s α, διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση, καθώς και αναλύσεις συσχέτισης με μεταβλητές όπως το ψυχικό τραύμα, η μετατραυματική διαταραχή στρες (PTSD), το άγχος, η κατάθλιψη και άλλες ψυχοπαθολογικές εκδηλώσεις. Η κλίμακα χρησιμοποιείται κυρίως ως εργαλείο ανίχνευσης (screening) και όχι ως αυτόνομο διαγνωστικό μέσο.

Στόχος

Στόχος της DES-II-28 είναι η αξιόπιστη εκτίμηση της συχνότητας και της έντασης των αποσυνδετικών εμπειριών, διευκολύνοντας την έγκαιρη αναγνώριση ατόμων με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αποσυνδετικών διαταραχών. Παράλληλα, το εργαλείο συμβάλλει στην αξιολόγηση της ψυχολογικής επίδρασης τραυματικών γεγονότων, στην παρακολούθηση της θεραπευτικής πορείας και στην υποστήριξη της κλινικής λήψης αποφάσεων, ενώ χρησιμοποιείται εκτενώς και σε ερευνητικά πρωτόκολλα που διερευνούν τους μηχανισμούς της αποσύνδεσης.

Βαθμονόμηση

Η DES-II-28 περιλαμβάνει 28 ερωτήσεις, οι οποίες βαθμολογούνται σε ποσοστιαία κλίμακα από 0% (Ποτέ) έως 100% (Πάντα). Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από τον μέσο όρο των απαντήσεων και κυμαίνεται από 0 έως 100. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη συχνότητα αποσυνδετικών εμπειριών. Η ψυχομετρική αξιολόγηση της κλίμακας περιλαμβάνει ελέγχους αξιοπιστίας, εγκυρότητας κατασκευής και συγκλίνουσας εγκυρότητας, επιβεβαιώνοντας την υψηλή αξιοπιστία της σε διαφορετικούς πληθυσμούς. Στην κλινική πράξη, βαθμολογίες άνω συγκεκριμένων ορίων χρησιμοποιούνται ως ένδειξη για περαιτέρω εξειδικευμένη διαγνωστική αξιολόγηση και όχι ως οριστική διάγνωση αποσυνδετικής διαταραχής.

Βιβλιογραφία

Bernstein, E. M., & Putnam, F. W. (1986). Development, Reliability, and Validity of a Dissociation Scale. Journal of Nervous and Mental Disease, 174(12), 727–735.

Carlson, E. B., & Putnam, F. W. (1993). An Update on the Dissociative Experiences Scale. Dissociation: Progress in the Dissociative Disorders, 6(1), 16–27.

Ross, C. A., Heber, S., Norton, G. R., & Anderson, G. (1989). The Dissociative Experiences Scale: A Replication Study. Dissociation: Progress in the Dissociative Disorders, 2(3), 144–146.