Περιγραφή της Κλίμακας

Η Κλίμακα Αποσυνδετικών Εμπειριών (Dissociative Experiences Scale – DES-28) αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση των αποσυνδετικών εμπειριών σε εφήβους και ενήλικες. Αναπτύχθηκε από τους Bernstein και Putnam (1986) με σκοπό την εκτίμηση της συχνότητας με την οποία ένα άτομο βιώνει φαινόμενα αποσύνδεσης κατά την καθημερινή του ζωή. Η αποσύνδεση αναφέρεται σε διαταραχές της φυσιολογικής ενοποίησης της συνείδησης, της μνήμης, της ταυτότητας, της αντίληψης και της αίσθησης του εαυτού, οι οποίες μπορεί να κυμαίνονται από φυσιολογικές εμπειρίες έως κλινικά σημαντικές καταστάσεις.

Η κλίμακα αποτελείται από 28 ερωτήματα αυτοαναφοράς, τα οποία διερευνούν ένα ευρύ φάσμα αποσυνδετικών εμπειριών, όπως η αμνησία, η αποπροσωποποίηση, η αποπραγματοποίηση και οι διαταραχές της συνείδησης. Το DES-28 χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική ψυχολογία, την ψυχιατρική, την ψυχοθεραπεία και την ερευνητική μελέτη του ψυχικού τραύματος και των αποσυνδετικών διαταραχών.

Τι αξιολογεί το DES-28;

Το DES-28 αξιολογεί τη συχνότητα εμφάνισης αποσυνδετικών εμπειριών στην καθημερινή ζωή.

Οι βασικές διαστάσεις που διερευνώνται περιλαμβάνουν:

  • αποσυνδετική αμνησία,
  • αποπροσωποποίηση,
  • αποπραγματοποίηση,
  • διαταραχές της συνείδησης,
  • μεταβολές στην αντίληψη του εαυτού,
  • δυσκολίες στη διατήρηση της συνέχειας της μνήμης και της ταυτότητας,
  • εμπειρίες ψυχολογικής αποσύνδεσης κατά τη διάρκεια έντονου στρες ή τραυματικών γεγονότων.

Η αξιολόγηση αυτών των εμπειριών συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της ψυχολογικής λειτουργικότητας του ατόμου και μπορεί να υποστηρίξει τη διαγνωστική διερεύνηση αποσυνδετικών διαταραχών ή άλλων ψυχικών καταστάσεων που σχετίζονται με την αποσύνδεση.

Δομή της Κλίμακας

Η DES-28 αποτελείται από 28 δηλώσεις, οι οποίες καλύπτουν διαφορετικές μορφές αποσυνδετικών εμπειριών.

Οι βασικές θεματικές περιλαμβάνουν:

  • αποσυνδετική αμνησία,
  • αποπροσωποποίηση,
  • αποπραγματοποίηση,
  • διαταραχές της προσοχής και της συνείδησης,
  • μεταβολές στην αίσθηση της ταυτότητας,
  • εμπειρίες ψυχολογικής αποστασιοποίησης από γεγονότα ή συναισθήματα.

Η δομή της κλίμακας επιτρέπει τόσο τον υπολογισμό μιας συνολικής βαθμολογίας όσο και, σε ορισμένες εφαρμογές, την ανάλυση επιμέρους υποκλιμάκων που αντιστοιχούν σε διαφορετικούς τύπους αποσυνδετικών εμπειριών.

Βαθμονόμηση της Κλίμακας

Κάθε ερώτηση της DES-28 βαθμολογείται σε κλίμακα από 0% έως 100%, όπου το ποσοστό εκφράζει τη συχνότητα με την οποία το άτομο βιώνει τη συγκεκριμένη εμπειρία.

Η συνολική βαθμολογία υπολογίζεται ως ο μέσος όρος των βαθμολογιών των 28 ερωτήσεων, με εύρος τιμών από 0 έως 100. Είναι επίσης δυνατός ο υπολογισμός επιμέρους υποκλιμάκων, όταν απαιτείται λεπτομερέστερη αξιολόγηση συγκεκριμένων μορφών αποσύνδεσης.

Υψηλότερες συνολικές βαθμολογίες υποδηλώνουν συχνότερη παρουσία αποσυνδετικών εμπειριών και ενδέχεται να δικαιολογούν περαιτέρω κλινική αξιολόγηση από εξειδικευμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Ερμηνεία των αποτελεσμάτων

Η DES-28 επιτρέπει την αξιολόγηση:

  • της συχνότητας αποσυνδετικών εμπειριών,
  • της σοβαρότητας των συμπτωμάτων αποσύνδεσης,
  • της πιθανότητας παρουσίας αποσυνδετικών διαταραχών,
  • της σχέσης μεταξύ τραυματικών εμπειριών και αποσυνδετικών συμπτωμάτων,
  • της εξέλιξης των συμπτωμάτων κατά τη διάρκεια θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Η κλίμακα αποτελεί εργαλείο διαλογής (screening) και όχι διαγνωστικό μέσο. Τα αποτελέσματά της πρέπει πάντοτε να ερμηνεύονται σε συνδυασμό με κλινική συνέντευξη και άλλα ψυχοδιαγνωστικά εργαλεία.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Η DES-28 διαθέτει εκτενή διεθνή τεκμηρίωση και θεωρείται ένα από τα πλέον αξιόπιστα εργαλεία αξιολόγησης της αποσύνδεσης. Οι αρχικές και μεταγενέστερες μελέτες έχουν επιβεβαιώσει υψηλή εσωτερική συνέπεια, ικανοποιητική αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων και ισχυρή εγκυρότητα κατασκευής. Παράλληλα, η κλίμακα παρουσιάζει σημαντικές συσχετίσεις με άλλες μετρήσεις αποσυνδετικών συμπτωμάτων και χρησιμοποιείται ευρέως τόσο στην κλινική πράξη όσο και στην έρευνα.

Εφαρμογές στην έρευνα

Η DES-28 χρησιμοποιείται ευρέως σε μελέτες που αφορούν:

  • τις αποσυνδετικές διαταραχές,
  • το ψυχικό τραύμα,
  • τη διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD),
  • τις διαταραχές προσωπικότητας,
  • την κατάθλιψη και τις αγχώδεις διαταραχές,
  • την ψυχολογία του τραύματος,
  • την ψυχοθεραπευτική αξιολόγηση,
  • τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ αποσύνδεσης και παιδικών τραυματικών εμπειριών,
  • την αξιολόγηση θεραπευτικών παρεμβάσεων,
  • την κλινική και ερευνητική ψυχοπαθολογία.

Η δυνατότητα ποσοτικής αποτύπωσης ενός ευρέος φάσματος αποσυνδετικών εμπειριών καθιστά την DES-28 ένα ιδιαίτερα πολύτιμο εργαλείο για την έγκαιρη αναγνώριση ατόμων που ενδέχεται να χρειάζονται περαιτέρω εξειδικευμένη ψυχολογική ή ψυχιατρική αξιολόγηση.

Βιβλιογραφία

Bernstein, E. M., & Putnam, F. W. (1986). Development, reliability, and validity of a dissociation scale. Journal of Nervous and Mental Disease, 174(12), 727–735.

Carlson, E. B., & Putnam, F. W. (1993). An update on the Dissociative Experiences Scale. Dissociation: Progress in the Dissociative Disorders, 6(1), 16–27.

Ross, C. A., Heber, S., Norton, G. R., & Anderson, G. (1989). The Dissociative Experiences Scale: A replication study. Dissociation: Progress in the Dissociative Disorders, 2(3), 144–146.