Περιγραφή Κλίμακας

Το EuroQol 5-Dimensions (EQ-5D) αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα και διεθνώς αναγνωρισμένα εργαλεία για την αξιολόγηση της σχετιζόμενης με την υγεία ποιότητας ζωής (Health-Related Quality of Life – HRQoL). Αναπτύχθηκε από το EuroQol Group με στόχο την τυποποιημένη αποτύπωση της αντιλαμβανόμενης κατάστασης υγείας του ατόμου, επιτρέποντας τη σύγκριση αποτελεσμάτων μεταξύ διαφορετικών πληθυσμών, νοσημάτων και θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική πράξη, τις επιδημιολογικές μελέτες, τις κλινικές δοκιμές, την αξιολόγηση τεχνολογιών υγείας (Health Technology Assessment – HTA) και τις οικονομικές αξιολογήσεις υπηρεσιών υγείας, καθώς επιτρέπει τον υπολογισμό δεικτών χρησιμότητας (utility values) που χρησιμοποιούνται στην ανάλυση κόστους-αποτελεσματικότητας και στον υπολογισμό των Quality-Adjusted Life Years (QALYs).

Η πλέον διαδεδομένη σύγχρονη μορφή είναι η EQ-5D-5L, η οποία αξιολογεί πέντε βασικές διαστάσεις της υγείας:

  • Κινητικότητα (Mobility)
  • Αυτοεξυπηρέτηση (Self-Care)
  • Συνήθεις Δραστηριότητες (Usual Activities)
  • Πόνος / Δυσφορία (Pain / Discomfort)
  • Άγχος / Κατάθλιψη (Anxiety / Depression)

Κάθε διάσταση αξιολογείται σε πέντε επίπεδα σοβαρότητας, από την απουσία προβλήματος έως την ακραία δυσκολία. Παράλληλα, το εργαλείο περιλαμβάνει την οπτική αναλογική κλίμακα EQ Visual Analogue Scale (EQ VAS), μέσω της οποίας οι συμμετέχοντες αξιολογούν τη συνολική κατάσταση της υγείας τους σε κλίμακα από 0 (η χειρότερη δυνατή κατάσταση υγείας) έως 100 (η καλύτερη δυνατή κατάσταση υγείας).

Χάρη στη σύντομη μορφή του, το EQ-5D μπορεί να εφαρμοστεί εύκολα σε κλινικούς, ερευνητικούς και πληθυσμιακούς πληθυσμούς, ανεξάρτητα από τη διάγνωση ή την ηλικιακή ομάδα.

Στόχος

Βασικός στόχος του EuroQol EQ-5D είναι η τυποποιημένη αξιολόγηση της σχετιζόμενης με την υγεία ποιότητας ζωής, μέσα από την αποτύπωση της λειτουργικής κατάστασης και της αυτοαντίληψης της υγείας του ίδιου του ατόμου.

Ειδικότερα, το εργαλείο χρησιμοποιείται για:

  • την αξιολόγηση της ποιότητας ζωής ασθενών με οξέα ή χρόνια νοσήματα,
  • την παρακολούθηση της πορείας της υγείας κατά τη διάρκεια θεραπευτικών παρεμβάσεων,
  • τη σύγκριση διαφορετικών θεραπευτικών προσεγγίσεων,
  • την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας υπηρεσιών υγείας,
  • την υποστήριξη οικονομικών αξιολογήσεων και αναλύσεων κόστους-χρησιμότητας,
  • τη διεξαγωγή επιδημιολογικών και πληθυσμιακών ερευνών.

Η ευρεία χρήση του σε περισσότερες από εκατό χώρες επιτρέπει τη διεθνή συγκρισιμότητα των αποτελεσμάτων και συμβάλλει στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων στον τομέα της δημόσιας υγείας.

Βαθμονόμηση

Το EQ-5D-5L αξιολογεί πέντε διαστάσεις της υγείας, καθεμία από τις οποίες βαθμολογείται σε πέντε επίπεδα σοβαρότητας, δημιουργώντας ένα μοναδικό προφίλ υγείας για κάθε συμμετέχοντα.

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται σε δύο επίπεδα:

  1. Περιγραφικό σύστημα (Descriptive System), από το οποίο προκύπτει ένας δείκτης χρησιμότητας (EQ-5D Index Value) μέσω ειδικών πινάκων αποτίμησης (value sets) που έχουν αναπτυχθεί για κάθε χώρα.
  2. EQ Visual Analogue Scale (EQ VAS), όπου ο συμμετέχων βαθμολογεί τη συνολική κατάσταση της υγείας του σε κλίμακα 0–100.

Υψηλότερες τιμές του δείκτη EQ-5D και της EQ VAS υποδηλώνουν καλύτερη αντιλαμβανόμενη κατάσταση υγείας και υψηλότερη ποιότητα ζωής.

Αντίθετα, χαμηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μεγαλύτερο λειτουργικό περιορισμό, αυξημένη συμπτωματολογία και μειωμένη ποιότητα ζωής.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του εργαλείου έχει τεκμηριώσει υψηλή αξιοπιστία, εγκυρότητα και ευαισθησία στην ανίχνευση κλινικών μεταβολών σε μεγάλο εύρος νοσημάτων και πληθυσμών.

Ανάλυση

Η ανάλυση των αποτελεσμάτων του EQ-5D παρέχει μια ολοκληρωμένη εικόνα της λειτουργικής κατάστασης και της ποιότητας ζωής των συμμετεχόντων, επιτρέποντας την αξιολόγηση τόσο των επιμέρους διαστάσεων της υγείας όσο και της συνολικής αυτοαντίληψης της υγείας.

Στην ερευνητική και κλινική πρακτική, οι δείκτες του EQ-5D χρησιμοποιούνται για τη διερεύνηση της σχέσης της ποιότητας ζωής με δημογραφικά χαρακτηριστικά, χρόνιες παθήσεις, ψυχική υγεία, αναπηρία, κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες, θεραπευτικές παρεμβάσεις και δείκτες θνησιμότητας ή νοσηρότητας.

Επιπλέον, το εργαλείο αποτελεί βασικό μέσο στις οικονομικές αξιολογήσεις υπηρεσιών υγείας, καθώς οι δείκτες χρησιμότητας αξιοποιούνται για τον υπολογισμό των QALYs, επιτρέποντας τη σύγκριση της αποδοτικότητας διαφορετικών θεραπευτικών επιλογών.

Η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων περιλαμβάνει συνήθως περιγραφική στατιστική, αναλύσεις αξιοπιστίας, συγκρίσεις ομάδων, αναλύσεις συσχέτισης, πολυπαραγοντικά μοντέλα παλινδρόμησης, αναλύσεις διακύμανσης (ANOVA/MANOVA), καθώς και οικονομετρικές προσεγγίσεις για την εκτίμηση δεικτών ποιότητας ζωής και χρησιμότητας.

Βιβλιογραφία

EuroQol Group. (1990). EuroQol—A New Facility for the Measurement of Health-Related Quality of Life. Health Policy, 16(3), 199–208.

Brooks, R. (1996). EuroQol: The Current State of Play. Health Policy, 37(1), 53–72.

Dolan, P. (1997). Modeling Valuations for EuroQol Health States. Medical Care, 35(11), 1095–1108.

Herdman, M., Gudex, C., Lloyd, A., Janssen, M., Kind, P., Parkin, D., Bonsel, G., & Badia, X. (2011). Development and Preliminary Testing of the New Five-Level Version of EQ-5D (EQ-5D-5L). Quality of Life Research, 20(10), 1727–1736.

Schneider, M., & Riedel, M. (2016). The Use of EQ-5D in Health Economics and Outcomes Research. Health Economics Review, 6(1), 11.