Περιγραφή

Η Κλίμακα Ισότιμων Ανδρικών Στάσεων (Gender-Equitable Men Scale – GEMS) αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των στάσεων, αντιλήψεων και πεποιθήσεων σχετικά με την ισότητα των φύλων και τους κοινωνικούς ρόλους των ανδρών. Η κλίμακα αναπτύχθηκε με στόχο τη διερεύνηση του βαθμού στον οποίο οι συμμετέχοντες υιοθετούν ισότιμες ή παραδοσιακές αντιλήψεις για τις σχέσεις μεταξύ των φύλων, τις οικογενειακές υποχρεώσεις, τη σεξουαλική συμπεριφορά, τη βία λόγω φύλου και τη λήψη αποφάσεων.

Η GEMS χρησιμοποιείται ευρέως σε ερευνητικά, εκπαιδευτικά και κοινοτικά προγράμματα, καθώς και σε παρεμβάσεις δημόσιας υγείας και προαγωγής της ισότητας των φύλων. Έχει εφαρμοστεί σε πολλές χώρες και πολιτισμικά περιβάλλοντα, αποτελώντας ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας δράσεων που στοχεύουν στην αλλαγή κοινωνικών στερεοτύπων και στην ενίσχυση ισότιμων συμπεριφορών.

Η φιλοσοφία της κλίμακας βασίζεται στην παραδοχή ότι οι αντιλήψεις σχετικά με τους έμφυλους ρόλους επηρεάζουν ουσιαστικά τις διαπροσωπικές σχέσεις, την ψυχική υγεία, τη συμμετοχή στην οικογενειακή ζωή, την πρόληψη της έμφυλης βίας και τη συνολική κοινωνική ευημερία.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η GEMS αξιολογεί τον βαθμό αποδοχής ισότιμων αντιλήψεων σχετικά με τους ρόλους των φύλων και επιτρέπει τη μελέτη των κοινωνικών στάσεων που επηρεάζουν τις διαπροσωπικές και οικογενειακές σχέσεις. Τα αποτελέσματά της μπορούν να αξιοποιηθούν για:

  • την αξιολόγηση στάσεων απέναντι στην ισότητα των φύλων,
  • τη διερεύνηση στερεοτυπικών αντιλήψεων σχετικά με την ανδρική ταυτότητα,
  • την αξιολόγηση εκπαιδευτικών και κοινωνικών παρεμβάσεων που προωθούν την ισότητα,
  • την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων πρόληψης της έμφυλης βίας,
  • τη μελέτη της σχέσης των έμφυλων στάσεων με την ψυχική υγεία, την ποιότητα ζωής, τη γονεϊκότητα και τις διαπροσωπικές σχέσεις,
  • την υποστήριξη ερευνών στις κοινωνικές επιστήμες, την ψυχολογία, την εκπαίδευση, τη δημόσια υγεία και τις σπουδές φύλου.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται τόσο σε ατομικό όσο και σε ομαδικό επίπεδο, επιτρέποντας συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων και πολιτισμικών πλαισίων.

Σκοπός

Βασικός σκοπός της Κλίμακας Ισότιμων Ανδρικών Στάσεων (GEMS) είναι η αξιόπιστη αξιολόγηση των αντιλήψεων σχετικά με την ισότητα των φύλων και η καταγραφή του βαθμού στον οποίο οι συμμετέχοντες αποδέχονται ή απορρίπτουν παραδοσιακά στερεότυπα φύλου. Παράλληλα, η κλίμακα συμβάλλει στην αξιολόγηση κοινωνικών και εκπαιδευτικών προγραμμάτων που επιδιώκουν την προώθηση της ισότητας, την ενδυνάμωση των θετικών ανδρικών προτύπων και την πρόληψη της βίας και των διακρίσεων λόγω φύλου.

Βαθμολόγηση

Η GEMS αποτελείται από δηλώσεις που αξιολογούνται συνήθως μέσω κλίμακας Likert, στην οποία οι συμμετέχοντες δηλώνουν τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας τους με κάθε πρόταση.

Η αξιολόγηση περιλαμβάνει:

  • Συνολικό σκορ, το οποίο αντικατοπτρίζει τη συνολική στάση απέναντι στην ισότητα των φύλων.
  • Επιμέρους αναλύσεις, όταν χρησιμοποιούνται διαφορετικές θεματικές ενότητες της κλίμακας.
  • Υψηλότερες βαθμολογίες, οι οποίες υποδηλώνουν περισσότερο ισότιμες, δημοκρατικές και μη στερεοτυπικές αντιλήψεις σχετικά με τους έμφυλους ρόλους.
  • Χαμηλότερες βαθμολογίες, οι οποίες αντανακλούν μεγαλύτερη αποδοχή παραδοσιακών ή άνισων αντιλήψεων για τις σχέσεις μεταξύ των φύλων.

Στατιστική Ανάλυση

Η στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων της GEMS πραγματοποιείται με τη χρήση περιγραφικών και επαγωγικών στατιστικών μεθόδων, ανάλογα με τους στόχους της έρευνας. Συχνά υπολογίζονται:

  • μέσοι όροι και τυπικές αποκλίσεις,
  • δείκτες εσωτερικής συνοχής (Cronbach’s α),
  • παραγοντική ανάλυση για την επιβεβαίωση της δομής της κλίμακας,
  • συσχετίσεις με δημογραφικούς, κοινωνικούς και ψυχολογικούς παράγοντες,
  • συγκρίσεις μεταξύ ομάδων μέσω t-test, ANOVA ή μη παραμετρικών δοκιμασιών.

Η GEMS χρησιμοποιείται ιδιαίτερα σε διαχρονικές μελέτες για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας κοινωνικών παρεμβάσεων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων που στοχεύουν στην αλλαγή στάσεων.

Εγκυρότητα

Η εγκυρότητα της GEMS έχει τεκμηριωθεί μέσα από πληθώρα διεθνών μελετών, οι οποίες επιβεβαιώνουν ότι η κλίμακα μετρά με ακρίβεια τις στάσεις απέναντι στην ισότητα των φύλων. Μελέτες παραγοντικής ανάλυσης, συγκλίνουσας και διακριτής εγκυρότητας υποστηρίζουν τη θεωρητική της δομή και την ικανότητά της να διαφοροποιεί άτομα με διαφορετικές κοινωνικές και πολιτισμικές αντιλήψεις.

Αξιοπιστία

Η GEMS παρουσιάζει υψηλή αξιοπιστία στις περισσότερες πολιτισμικές προσαρμογές της, με πολύ ικανοποιητικούς δείκτες εσωτερικής συνοχής και σταθερότητας των μετρήσεων. Οι ψυχομετρικές μελέτες καταδεικνύουν ότι αποτελεί ένα αξιόπιστο εργαλείο για την αξιολόγηση στάσεων σχετικά με την ισότητα των φύλων τόσο σε ερευνητικά όσο και σε εφαρμοσμένα περιβάλλοντα.

Βιβλιογραφία

Pulerwitz, J., & Barker, G. (2008). Measuring attitudes toward gender norms among young men in Brazil: Development and psychometric evaluation of the Gender-Equitable Men (GEM) Scale.

Connell, R. W., & Messerschmidt, J. W. (2005). Hegemonic Masculinity: Rethinking the Concept. Gender & Society, 19(6), 829–859.

Barker, G., Ricardo, C., & Nascimento, M. (2007). Engaging Men and Boys in Changing Gender-Based Inequity in Health: Evidence from Programme Interventions.

World Health Organization (WHO). Engaging Men and Boys in Gender Equality and Health Programmes.