Κλίμακα Ερωτικών Σχέσεων [IRQ-14]

Περιγραφή

Το Ερωτηματολόγιο Ερωτικών Σχέσεων (Intimate Relationships Questionnaire – IRQ) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για τη συνολική αξιολόγηση της ποιότητας και της λειτουργικότητας των ερωτικών σχέσεων. Η κλίμακα εξετάζει τις συναισθηματικές, γνωστικές και συμπεριφορικές διαστάσεις της σχέσης μεταξύ δύο συντρόφων, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα του τρόπου με τον οποίο οι συμμετέχοντες αντιλαμβάνονται τη σχέση τους και την ποιότητα της αλληλεπίδρασής τους.

Το εργαλείο αξιολογεί σημαντικές παραμέτρους της διαπροσωπικής σχέσης, όπως η συναισθηματική εγγύτητα, η εμπιστοσύνη, η οικειότητα, η επικοινωνία, η αμοιβαία υποστήριξη, η ικανοποίηση από τη σχέση και η διαχείριση των συγκρούσεων. Η χρήση του είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην κλινική ψυχολογία, στη συμβουλευτική ζεύγους, στην οικογενειακή θεραπεία και στην έρευνα που αφορά τις διαπροσωπικές σχέσεις, την ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής.

Στόχος

Βασικός στόχος του IRQ είναι η αξιόπιστη αξιολόγηση της ποιότητας των ερωτικών σχέσεων και η διερεύνηση των παραγόντων που συμβάλλουν στη διατήρηση ή στη δυσλειτουργία τους. Η κλίμακα επιτρέπει την εκτίμηση της ικανοποίησης από τη σχέση, της συναισθηματικής σύνδεσης, της αίσθησης ασφάλειας και των προτύπων επικοινωνίας μεταξύ των συντρόφων.

Παράλληλα, αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για τον εντοπισμό περιοχών που απαιτούν παρέμβαση στο πλαίσιο της θεραπείας ζεύγους, καθώς και για τη διερεύνηση της σχέσης της ποιότητας των ερωτικών σχέσεων με την ψυχική υγεία, την ευημερία και τη συνολική λειτουργικότητα του ατόμου.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του IRQ βασίζεται στον υπολογισμό επιμέρους και συνολικών βαθμολογιών που αποτυπώνουν διαφορετικές διαστάσεις της ερωτικής σχέσης, όπως η ποιότητα, η ικανοποίηση, η συναισθηματική εγγύτητα, η επικοινωνία, η αμοιβαία υποστήριξη και οι συγκρούσεις. Υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν υψηλότερα επίπεδα λειτουργικότητας και ικανοποίησης από τη σχέση, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες μπορεί να υποδηλώνουν δυσκολίες στην επικοινωνία, μειωμένη συναισθηματική σύνδεση ή αυξημένες συγκρούσεις.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά, υπολογισμό μέσων όρων και τυπικών αποκλίσεων, αναλύσεις αξιοπιστίας μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση, καθώς και αναλύσεις συσχέτισης με μεταβλητές όπως η ψυχική υγεία, η αυτοεκτίμηση, η συναισθηματική νοημοσύνη, η ποιότητα ζωής και η οικογενειακή λειτουργικότητα. Επιπλέον, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων ή για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Εγκυρότητα

Η εγκυρότητα του IRQ βασίζεται στη θεωρία των διαπροσωπικών σχέσεων και στην πολυδιάστατη προσέγγιση της ποιότητας των ερωτικών σχέσεων. Η δομική εγκυρότητα μπορεί να διερευνηθεί μέσω διερευνητικής και επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης, ενώ η συγκλίνουσα εγκυρότητα εξετάζεται μέσω των σχέσεων της κλίμακας με άλλα εργαλεία που αξιολογούν την ικανοποίηση από τη σχέση, την προσκόλληση, την επικοινωνία και τη συναισθηματική οικειότητα.

Ωστόσο, στο διαθέσιμο υλικό δεν παρατίθενται συγκεκριμένοι ψυχομετρικοί δείκτες εγκυρότητας, όπως αποτελέσματα παραγοντικών αναλύσεων ή δείκτες προσαρμογής μοντέλου. Επομένως, δεν είναι δυνατή η αναφορά συγκεκριμένων αριθμητικών τιμών αποκλειστικά βάσει των διαθέσιμων στοιχείων.

Αξιοπιστία

Η αξιοπιστία του IRQ αξιολογείται συνήθως μέσω της εσωτερικής συνέπειας των επιμέρους στοιχείων με χρήση του συντελεστή Cronbach’s α, καθώς και μέσω της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability) για την εκτίμηση της σταθερότητας των αποτελεσμάτων στον χρόνο.

Ωστόσο, στο διαθέσιμο αρχείο δεν αναφέρονται συγκεκριμένες τιμές αξιοπιστίας, όπως συντελεστές Cronbach’s α ή δείκτες επαναληπτικής αξιοπιστίας. Για τον λόγο αυτό, οι σχετικές ψυχομετρικές πληροφορίες θα πρέπει να αναζητούνται στις πρωτότυπες μελέτες ανάπτυξης και επικύρωσης του εργαλείου.

Βαθμονόμηση

Οι συμμετέχοντες απαντούν στις δηλώσεις του IRQ χρησιμοποιώντας κλίμακες αξιολόγησης, όπως κλίμακες συμφωνίας/διαφωνίας, κλίμακες ικανοποίησης ή άλλες κλίμακες τύπου Likert, ανάλογα με την έκδοση του εργαλείου. Υπολογίζονται επιμέρους βαθμολογίες για κάθε διάσταση της σχέσης, καθώς και συνολική βαθμολογία που αποτυπώνει τη συνολική ποιότητα της ερωτικής σχέσης. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν υψηλότερη ικανοποίηση, καλύτερη επικοινωνία, μεγαλύτερη συναισθηματική εγγύτητα και αποτελεσματικότερη λειτουργία της σχέσης.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων θα πρέπει να πραγματοποιείται σε συνδυασμό με το ευρύτερο προσωπικό, κοινωνικό και θεραπευτικό πλαίσιο του ατόμου ή του ζεύγους και δεν αποτελεί από μόνη της διαγνωστικό εργαλείο.

Βιβλιογραφία

Hendrick, S. S. (1988). A Generic Measure of Relationship Satisfaction. Journal of Marriage and the Family, 50(1), 93–98.

Spanier, G. B. (1976). Measuring Dyadic Adjustment: New Scales for Assessing the Quality of Marriage and Similar Dyads. Journal of Marriage and the Family, 38(1), 15–28.

Fletcher, G. J. O., Simpson, J. A., & Thomas, G. (2000). The Measurement of Perceived Relationship Quality Components: A Confirmatory Factor Analytic Approach. Personality and Social Psychology Bulletin, 26(3), 340–354.

Sternberg, R. J. (1986). A Triangular Theory of Love. Psychological Review, 93(2), 119–135.