Περιγραφή

Η Ελληνική Κλίμακα Συναισθηματικής Νοημοσύνης (Greek Emotional Intelligence Scale – GEIS) αποτελεί ένα σύγχρονο και επιστημονικά τεκμηριωμένο ψυχομετρικό εργαλείο, σχεδιασμένο για την αξιολόγηση της συναισθηματικής νοημοσύνης σε εφήβους και ενήλικες του ελληνόφωνου πληθυσμού. Αναπτύχθηκε από τους Τσαούση και Κοτζαμάνη (2004), βασιζόμενη στα θεωρητικά μοντέλα των Mayer & Salovey (1997) και Goleman (1995), τα οποία αντιμετωπίζουν τη συναισθηματική νοημοσύνη ως ένα σύνολο γνωστικών, κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων που συμβάλλουν στην αποτελεσματική διαχείριση του εαυτού και των διαπροσωπικών σχέσεων.

Η κλίμακα αξιολογεί την ικανότητα του ατόμου να αναγνωρίζει, κατανοεί, εκφράζει, ρυθμίζει και αξιοποιεί τα συναισθήματά του, καθώς και να αντιλαμβάνεται και να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στα συναισθήματα των άλλων. Αποτελεί πολύτιμο εργαλείο τόσο για την επιστημονική έρευνα όσο και για την επαγγελματική πρακτική, με εφαρμογές στην ψυχολογία, την εκπαίδευση, την οργανωσιακή συμπεριφορά, τη συμβουλευτική και τη διοίκηση ανθρώπινου δυναμικού.

Η GEIS αποτελείται από 40 αυτοαναφορικές δηλώσεις, οι οποίες οργανώνονται σε τέσσερις βασικές διαστάσεις της συναισθηματικής νοημοσύνης:

  • Αυτογνωσία (Self-awareness): ικανότητα αναγνώρισης και κατανόησης των προσωπικών συναισθημάτων.
  • Συναισθηματική Ρύθμιση (Emotional Regulation): αποτελεσματική διαχείριση και έλεγχος των συναισθηματικών αντιδράσεων.
  • Κοινωνική Ευαισθησία (Social Awareness): κατανόηση των συναισθημάτων και των αναγκών των άλλων.
  • Διαχείριση Σχέσεων (Relationship Management): ανάπτυξη και διατήρηση υγιών διαπροσωπικών σχέσεων και αποτελεσματικής επικοινωνίας.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η GEIS χρησιμοποιείται για την ολοκληρωμένη αξιολόγηση της συναισθηματικής νοημοσύνης τόσο σε ατομικό όσο και σε ομαδικό επίπεδο. Τα αποτελέσματά της μπορούν να αξιοποιηθούν για:

  • την εκτίμηση του επιπέδου συναισθηματικής νοημοσύνης σε μαθητές, φοιτητές και ενήλικες,
  • την αξιολόγηση κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων σε εκπαιδευτικά και επαγγελματικά περιβάλλοντα,
  • τη διερεύνηση της σχέσης της συναισθηματικής νοημοσύνης με την ψυχική υγεία, την ψυχολογική ανθεκτικότητα, την ευημερία και την ποιότητα ζωής,
  • την αξιολόγηση προγραμμάτων εκπαίδευσης, coaching και ανάπτυξης προσωπικών δεξιοτήτων,
  • την επιλογή, εκπαίδευση και ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού,
  • την επιστημονική έρευνα στους τομείς της ψυχολογίας, της εκπαίδευσης, της οργανωσιακής συμπεριφοράς και των κοινωνικών επιστημών.

Η δυνατότητα υπολογισμού τόσο συνολικού όσο και επιμέρους σκορ για κάθε υποκλίμακα επιτρέπει την αναλυτική αποτύπωση των ισχυρών σημείων αλλά και των τομέων που χρειάζονται περαιτέρω ανάπτυξη.

Σκοπός

Κύριος σκοπός της Ελληνικής Κλίμακας Συναισθηματικής Νοημοσύνης είναι η αξιόπιστη και έγκυρη μέτρηση των δεξιοτήτων που σχετίζονται με την αντίληψη, την κατανόηση, τη ρύθμιση και τη διαχείριση των συναισθημάτων. Παράλληλα, επιδιώκει να υποστηρίξει την έγκαιρη αναγνώριση δυνατοτήτων και δυσκολιών στη συναισθηματική λειτουργία, διευκολύνοντας τον σχεδιασμό παρεμβάσεων που προάγουν την προσωπική ανάπτυξη, την αποτελεσματική επικοινωνία, την ψυχική ανθεκτικότητα και τη βελτίωση των διαπροσωπικών σχέσεων.

Βαθμολόγηση

Η GEIS περιλαμβάνει 40 δηλώσεις, οι οποίες βαθμολογούνται σε πενταβάθμια κλίμακα Likert, όπου:

  • 1 = Καθόλου
  • 2 = Λίγο
  • 3 = Μέτρια
  • 4 = Αρκετά
  • 5 = Πολύ

Η αξιολόγηση περιλαμβάνει:

  • Συνολικό σκορ, με θεωρητικό εύρος 40–200, όπου υψηλότερες τιμές υποδηλώνουν υψηλότερο επίπεδο συναισθηματικής νοημοσύνης.
  • Επιμέρους σκορ για καθεμία από τις τέσσερις υποκλίμακες.
  • Τυποποιημένους δείκτες (Μ=100, ΤΑ=15), οι οποίοι διευκολύνουν τη σύγκριση των αποτελεσμάτων με τον πληθυσμό αναφοράς.

Στατιστική Ανάλυση

Η κλίμακα έχει τυποποιηθεί σε δείγμα 1.200 Ελλήνων ηλικίας 15–65 ετών, παρουσιάζοντας ιδιαίτερα ικανοποιητικές ψυχομετρικές ιδιότητες. Οι μελέτες τεκμηριώνουν:

  • υψηλή εσωτερική συνοχή της συνολικής κλίμακας (Cronbach’s α ≈ 0,89),
  • πολύ καλή αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest) (r ≈ 0,82),
  • ισχυρή συγκλίνουσα εγκυρότητα, μέσω σημαντικών συσχετίσεων με διεθνώς αναγνωρισμένα εργαλεία μέτρησης της συναισθηματικής νοημοσύνης (r = 0,65–0,75).

Εγκυρότητα

Η εγκυρότητα της GEIS έχει επιβεβαιωθεί μέσα από πληθώρα ψυχομετρικών αναλύσεων, όπως η παραγοντική ανάλυση, οι μελέτες συγκλίνουσας και διακριτής εγκυρότητας, καθώς και η ικανότητά της να διαφοροποιεί ομάδες με διαφορετικά επίπεδα κοινωνικών και επαγγελματικών δεξιοτήτων. Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι η κλίμακα αποτυπώνει με ακρίβεια τη θεωρητική δομή της συναισθηματικής νοημοσύνης.

Αξιοπιστία

Η Ελληνική Κλίμακα Συναισθηματικής Νοημοσύνης παρουσιάζει υψηλή αξιοπιστία τόσο στο συνολικό σκορ όσο και στις επιμέρους υποκλίμακες. Οι δείκτες εσωτερικής συνοχής κυμαίνονται μεταξύ 0,85 και 0,90, ενώ οι δείκτες επαναληψιμότητας κυμαίνονται από 0,80 έως 0,85, επιβεβαιώνοντας τη σταθερότητα των αποτελεσμάτων σε διαδοχικές μετρήσεις. Παράλληλα, η υψηλή συμφωνία μεταξύ εκτιμητών (>90%) ενισχύει περαιτέρω την αξιοπιστία του εργαλείου.

Βιβλιογραφία

Τσαούσης, Ι., & Κοτζαμάνης, Σ. (2004). Η ελληνική προσαρμογή της Συναισθηματικής Νοημοσύνης και η εφαρμογή της στον εργασιακό χώρο. Ελληνικό Περιοδικό Ψυχολογίας, 11(2), 87–105.

Mayer, J. D., & Salovey, P. (1997). What is Emotional Intelligence? In Emotional Development and Emotional Intelligence: Educational Implications (pp. 3–34).