Δοκιμασία Σχεδίασης Ανθρώπινης Μορφής Goodenough–Harris (Goodenough–Harris Drawing Test – GHDT)

Περιγραφή

Η Δοκιμασία Σχεδίασης Ανθρώπινης Μορφής Goodenough–Harris (Goodenough–Harris Drawing Test – GHDT) αποτελεί ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο ψυχομετρικό εργαλείο για την αξιολόγηση της μη λεκτικής νοημοσύνης και της γνωστικής ωριμότητας μέσω της σχεδίασης της ανθρώπινης μορφής. Η δοκιμασία απευθύνεται κυρίως σε παιδιά ηλικίας 5 έως 17 ετών και χρησιμοποιείται από ψυχολόγους, εκπαιδευτικούς και επαγγελματίες της ειδικής αγωγής για την εκτίμηση γνωστικών δεξιοτήτων χωρίς να απαιτείται εκτεταμένη λεκτική επικοινωνία.

Αρχικά αναπτύχθηκε από τη Florence Goodenough το 1926 και αναθεωρήθηκε από τον Dale B. Harris το 1963, ενώ στην Ελλάδα έχει προσαρμοστεί και σταθμιστεί από τους Αλεξόπουλο και Συγγολίτου. Η δοκιμασία βασίζεται στην παραδοχή ότι η ποιότητα και η λεπτομέρεια της σχεδίασης της ανθρώπινης μορφής αντανακλούν το επίπεδο γνωστικής ανάπτυξης, παρατηρητικότητας και αντιληπτικής οργάνωσης του εξεταζόμενου.

Το GHDT περιλαμβάνει τρεις σχεδιαστικές δοκιμασίες: τη σχεδίαση ενός άνδρα, μιας γυναίκας και ενός αυτοπορτρέτου. Κάθε σχέδιο αξιολογείται με βάση συγκεκριμένα μορφολογικά χαρακτηριστικά, παρέχοντας μια αντικειμενική εκτίμηση της γνωστικής ωριμότητας.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Το GHDT επιτρέπει την αξιολόγηση πολλαπλών πτυχών της γνωστικής λειτουργίας και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για:

  • την εκτίμηση της μη λεκτικής νοημοσύνης,
  • την αξιολόγηση της γνωστικής και αναπτυξιακής ωριμότητας,
  • τη διερεύνηση της παρατηρητικότητας, της αναλογικής σκέψης και της προσοχής στη λεπτομέρεια,
  • την ανίχνευση πιθανών αναπτυξιακών ή γνωστικών δυσκολιών,
  • τη συμπληρωματική αξιολόγηση παιδιών στο πλαίσιο ψυχοεκπαιδευτικών εκτιμήσεων,
  • την υποστήριξη ερευνών στην αναπτυξιακή ψυχολογία, την ειδική αγωγή και την εκπαιδευτική αξιολόγηση.

Σκοπός

Βασικός σκοπός της Δοκιμασίας Σχεδίασης Ανθρώπινης Μορφής Goodenough–Harris (GHDT) είναι η αξιόπιστη αξιολόγηση της γνωστικής ωριμότητας και της μη λεκτικής νοημοσύνης μέσω μιας απλής δραστηριότητας σχεδίασης. Η δοκιμασία επιτρέπει την εκτίμηση των γνωστικών δεξιοτήτων ανεξάρτητα από τις γλωσσικές ικανότητες του εξεταζόμενου και χρησιμοποιείται ως συμπληρωματικό εργαλείο στη διάγνωση μαθησιακών, αναπτυξιακών και γνωστικών δυσκολιών.

Βαθμολόγηση

Η GHDT περιλαμβάνει τρεις σχεδιάσεις:

  • σχεδίαση ενός άνδρα,
  • σχεδίαση μιας γυναίκας,
  • αυτοπροσωπογραφία.

Κάθε σχέδιο αξιολογείται βάσει 73 συγκεκριμένων στοιχείων, τα οποία βαθμολογούνται ως:

  • 1 = Παρόν
  • 0 = Απόν

Η μέγιστη συνολική βαθμολογία είναι 219 μονάδες (73 στοιχεία × 3 σχέδια).

Τα στοιχεία κατανέμονται σε τρεις βασικές κατηγορίες:

  • Ανατομικές αναλογίες (32 στοιχεία)
  • Λεπτομέρειες ένδυσης (25 στοιχεία)
  • Χωρική προοπτική και αναπαράσταση (16 στοιχεία)

Στατιστική Ανάλυση

Η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων του GHDT περιλαμβάνει:

  • μετατροπή των ακατέργαστων βαθμολογιών σε τυποποιημένες βαθμολογίες (Μέσος Όρος = 100, Τυπική Απόκλιση = 15),
  • περιγραφική στατιστική,
  • αξιολόγηση της εσωτερικής συνοχής μέσω του Cronbach’s α,
  • διερεύνηση της παραγοντικής δομής,
  • αναλύσεις συσχέτισης με άλλες δοκιμασίες νοημοσύνης,
  • συγκρίσεις ομάδων με παραμετρικές και μη παραμετρικές δοκιμασίες.

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες νόρμες:

  • 85–115: μέσο επίπεδο γνωστικής λειτουργίας,
  • 70–84: κάτω από τον μέσο όρο,
  • <70: πιθανή ένδειξη γνωστικής καθυστέρησης.

Εγκυρότητα

Η GHDT παρουσιάζει υψηλή εγκυρότητα κατασκευής, η οποία έχει επιβεβαιωθεί μέσω παραγοντικών αναλύσεων. Παράλληλα, εμφανίζει σημαντική κριτηριακή εγκυρότητα, καθώς συσχετίζεται ισχυρά με καθιερωμένες δοκιμασίες νοημοσύνης, όπως οι Προοδευτικές Μήτρες του Raven (r = 0,62–0,68) και ο Δείκτης Πρακτικής Νοημοσύνης του WISC (r = 0,71), γεγονός που επιβεβαιώνει την αποτελεσματικότητά της στην αξιολόγηση της μη λεκτικής γνωστικής ικανότητας.

Αξιοπιστία

Η Δοκιμασία Σχεδίασης Ανθρώπινης Μορφής Goodenough–Harris (GHDT) παρουσιάζει εξαιρετικές ψυχομετρικές ιδιότητες. Η συνολική εσωτερική συνοχή είναι ιδιαίτερα υψηλή (Cronbach’s α = 0,95), ενώ οι επιμέρους υποκλίμακες παρουσιάζουν τιμές από 0,79 έως 0,94. Η αξιοπιστία μεταξύ αξιολογητών κυμαίνεται από 0,91 έως 0,93, ενώ η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων σε διάστημα έξι μηνών ανέρχεται σε r = 0,89, επιβεβαιώνοντας τη σταθερότητα και την αξιοπιστία του εργαλείου.

Βιβλιογραφία

  • Goodenough, F. L. (1926). Measurement of Intelligence by Drawings. Harcourt Brace.
  • Harris, D. B. (1963). Children’s Drawings as Measures of Intellectual Maturity. Harcourt Brace & World.
  • Αλεξόπουλος, Δ., & Συγγολίτου, Μ. (1999). Αξιοπιστία και εγκυρότητα της δοκιμασίας Goodenough–Harris. Ελληνική Επιθεώρηση Ψυχολογίας, 12(2), 45–62.