Περιγραφή

Η Maternal Postnatal Attachment Scale (MPAS-19) αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο ψυχομετρικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση της ποιότητας του συναισθηματικού δεσμού μεταξύ μητέρας και βρέφους κατά τη μεταγεννητική περίοδο. Η κλίμακα αποτελείται από 19 ερωτήματα και αξιολογεί τρεις βασικές διαστάσεις της μητρικής προσκόλλησης: την απόλαυση της αλληλεπίδρασης με το βρέφος, την αντιλαμβανόμενη ποιότητα του μητρικού δεσμού και τη δυσφορία ή ανησυχία που σχετίζεται με τη φροντίδα του βρέφους. Οι απαντήσεις δίνονται σε κλίμακα Likert και αποτυπώνουν την υποκειμενική εμπειρία της μητέρας κατά τους πρώτους μήνες μετά τον τοκετό.

Το MPAS-19 χρησιμοποιείται ευρέως στην ψυχολογία, τη μαιευτική, τη νοσηλευτική, την παιδοψυχιατρική και τη δημόσια υγεία, καθώς επιτρέπει την έγκαιρη αναγνώριση δυσκολιών στη δημιουργία του μητρικού δεσμού και συμβάλλει στον σχεδιασμό παρεμβάσεων που ενισχύουν την ψυχική υγεία της μητέρας και την υγιή ανάπτυξη του βρέφους.

Ανάλυση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του MPAS-19 βασίζεται στον υπολογισμό των βαθμολογιών για καθεμία από τις τρεις διαστάσεις της κλίμακας, καθώς και στη συνολική βαθμολογία της μητρικής προσκόλλησης. Οι υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν ισχυρότερο και ποιοτικότερο μεταγεννητικό μητρικό δεσμό.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει:

  • υπολογισμό συνολικής βαθμολογίας μητρικού δεσμού,
  • υπολογισμό βαθμολογιών ανά υποκλίμακα,
  • περιγραφικά στατιστικά (μέσος όρος, τυπική απόκλιση, διάμεσος και εύρος τιμών),
  • αξιολόγηση της εσωτερικής συνοχής με τον δείκτη Cronbach’s α,
  • διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (EFA και CFA),
  • συσχετίσεις (Pearson ή Spearman) με μεταβλητές όπως η επιλόχεια κατάθλιψη, το άγχος, η γονεϊκή αυτοαποτελεσματικότητα και η κοινωνική υποστήριξη,
  • συγκρίσεις ομάδων με t-test, ANOVA ή μη παραμετρικές δοκιμασίες,
  • γραμμική ή λογιστική παλινδρόμηση για τον εντοπισμό παραγόντων που επηρεάζουν τον μητρικό δεσμό,
  • μοντέλα δομικών εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM) για τη διερεύνηση σύνθετων σχέσεων μεταξύ ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων.

Η ανάλυση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε IBM SPSS Statistics, R, Jamovi, JASP, Stata, καθώς και σε λογισμικά δομικών εξισώσεων όπως AMOS, Mplus και LISREL.

Χρήση των Αποτελεσμάτων

Τα αποτελέσματα του MPAS-19 προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για την ποιότητα της σχέσης μητέρας–βρέφους και μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο στην κλινική πράξη όσο και στην έρευνα.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται για:

  • αξιολόγηση της ποιότητας του μεταγεννητικού μητρικού δεσμού,
  • έγκαιρο εντοπισμό μητέρων που εμφανίζουν δυσκολίες στην ανάπτυξη συναισθηματικής σύνδεσης με το βρέφος,
  • διερεύνηση της σχέσης μεταξύ μητρικής προσκόλλησης και επιλόχειας κατάθλιψης ή άγχους,
  • αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας ψυχοεκπαιδευτικών και συμβουλευτικών παρεμβάσεων,
  • μελέτη της επίδρασης κοινωνικών, οικογενειακών και δημογραφικών παραγόντων στη μητρική προσκόλληση,
  • ερευνητικά πρωτόκολλα στη μαιευτική, την ψυχική υγεία, την αναπτυξιακή ψυχολογία και τη δημόσια υγεία.

Στόχος

Βασικός στόχος της Maternal Postnatal Attachment Scale (MPAS-19) είναι η αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση της συναισθηματικής σχέσης που αναπτύσσεται μεταξύ μητέρας και βρέφους κατά τη μεταγεννητική περίοδο, καθώς και η αναγνώριση πιθανών δυσκολιών που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση ή υποστήριξη.

Ειδικότερα, το εργαλείο επιδιώκει:

  • να αξιολογήσει την ποιότητα της μητρικής προσκόλλησης,
  • να εκτιμήσει τη συναισθηματική ανταπόκριση της μητέρας προς το βρέφος,
  • να διερευνήσει την απόλαυση της αλληλεπίδρασης και τη συναισθηματική εγγύτητα,
  • να εντοπίσει ενδείξεις δυσφορίας ή δυσκολίας στη φροντίδα του βρέφους,
  • να υποστηρίξει την έγκαιρη εφαρμογή παρεμβάσεων που ενισχύουν τη σχέση μητέρας–παιδιού.

Βαθμονόμηση και Ψυχομετρικές Ιδιότητες

Η βαθμονόμηση του MPAS-19 πραγματοποιείται σε αντιπροσωπευτικά δείγματα μητέρων, με στόχο την τεκμηρίωση της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας της κλίμακας. Η διαδικασία περιλαμβάνει αξιολόγηση της εσωτερικής συνοχής, της αξιοπιστίας του εργαλείου και σύγκριση των αποτελεσμάτων με άλλα καθιερωμένα εργαλεία μέτρησης της μητρικής προσκόλλησης.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση περιλαμβάνει:

  • εσωτερική συνοχή (Cronbach’s α),
  • αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability),
  • διορθωμένες συσχετίσεις στοιχείου–συνολικής βαθμολογίας,
  • εγκυρότητα περιεχομένου,
  • δομική εγκυρότητα μέσω παραγοντικής ανάλυσης,
  • συγκλίνουσα εγκυρότητα με κλίμακες επιλόχειας κατάθλιψης, γονεϊκού δεσμού και γονεϊκής ευαισθησίας,
  • διακριτή εγκυρότητα έναντι άλλων ψυχολογικών κατασκευών.

Κατά τη μετάφραση και πολιτισμική προσαρμογή της κλίμακας εφαρμόζονται διαδικασίες μετάφρασης–οπισθομετάφρασης (forward–backward translation), πιλοτικής εφαρμογής και επανελέγχου των ψυχομετρικών ιδιοτήτων, ώστε να διασφαλίζεται η ισοδυναμία της σε διαφορετικούς πολιτισμικούς πληθυσμούς.

Εφαρμογές στην Έρευνα και στην Κλινική Πράξη

Το MPAS-19 χρησιμοποιείται σε μελέτες που εξετάζουν τη μητρική ψυχική υγεία, την επιλόχεια κατάθλιψη, το άγχος, τη γονεϊκή προσαρμογή και την πρώιμη ανάπτυξη του βρέφους. Αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για μαιευτήρες, μαίες, ψυχολόγους, παιδοψυχιάτρους, νοσηλευτές και ερευνητές, συμβάλλοντας στην έγκαιρη αναγνώριση δυσκολιών στη δημιουργία του μητρικού δεσμού και στη βελτίωση της φροντίδας της μητέρας και του παιδιού.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

  • Condon, J. T., & Corkindale, C. J. (1998). The assessment of parent-to-infant attachment: Development of a self-report questionnaire instrument. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 16(1), 57–76.
  • Condon, J. T., & Corkindale, C. J. (1997). The correlates of antenatal attachment in pregnant women. British Journal of Medical Psychology, 70(4), 359–372.
  • Mercer, R. T., & Ferketich, S. L. (1995). Predictors of parental attachment during early parenthood. Journal of Advanced Nursing, 21(1), 21–29.
  • Vreeswijk, C. M., Maas, A. J. B. M., Braeken, J., & van Bakel, H. J. A. (2014). Stability of fathers’ representations of their infants during the transition to parenthood. Attachment & Human Development, 16(3), 292–306.
  • Brockington, I. F., Fraser, C., & Wilson, D. (2006). The Postpartum Bonding Questionnaire: A validation. Archives of Women’s Mental Health, 9(5), 233–242.