Περιγραφή

Η Family Adaptability and Cohesion Evaluation Scale (FACES-II-30) αποτελεί ένα από τα πλέον διαδεδομένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση της λειτουργικότητας του οικογενειακού συστήματος. Η κλίμακα αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του Circumplex Model of Marital and Family Systems του Olson και χρησιμοποιείται για τη μέτρηση δύο θεμελιωδών διαστάσεων της οικογενειακής ζωής: της συνοχής (cohesion) και της προσαρμοστικότητας (adaptability). Μέσα από την αξιολόγηση αυτών των διαστάσεων, το εργαλείο παρέχει μια ολοκληρωμένη εικόνα του τρόπου με τον οποίο τα μέλη της οικογένειας αλληλεπιδρούν, λαμβάνουν αποφάσεις, διαχειρίζονται τις αλλαγές και διατηρούν συναισθηματικούς δεσμούς. Η FACES-II-30 χρησιμοποιείται ευρέως στην οικογενειακή θεραπεία, την κλινική ψυχολογία, τη συμβουλευτική, την κοινωνική εργασία και την επιστημονική έρευνα.

Στόχος

Βασικός στόχος της FACES-II-30 είναι η αξιολόγηση της συνοχής και της προσαρμοστικότητας των οικογενειών, ώστε να κατανοηθεί ο τρόπος με τον οποίο οι οικογενειακές σχέσεις επηρεάζουν τη συνολική λειτουργικότητα και ευημερία των μελών τους. Η κλίμακα συμβάλλει στην αναγνώριση των δυνατών σημείων και των δυσκολιών του οικογενειακού συστήματος, διευκολύνοντας τον σχεδιασμό θεραπευτικών και συμβουλευτικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση της επικοινωνίας, των οικογενειακών σχέσεων και της προσαρμογής στις μεταβαλλόμενες συνθήκες ζωής.

Δομή και χαρακτηριστικά της κλίμακας

Η FACES-II-30 αποτελείται από 30 ερωτήσεις, οι οποίες αξιολογούν δύο βασικές διαστάσεις της οικογενειακής λειτουργικότητας: τη συνοχή, δηλαδή τον βαθμό συναισθηματικού δεσμού μεταξύ των μελών της οικογένειας, και την προσαρμοστικότητα, δηλαδή την ικανότητα της οικογένειας να τροποποιεί ρόλους, κανόνες και πρότυπα λειτουργίας όταν αντιμετωπίζει αλλαγές ή κρίσεις. Οι συμμετέχοντες απαντούν σε κάθε δήλωση χρησιμοποιώντας κλίμακα Likert, επιτρέποντας τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου προφίλ οικογενειακής λειτουργίας. Η δομή της κλίμακας καθιστά δυνατή την εφαρμογή της τόσο σε κλινικά όσο και σε μη κλινικά δείγματα, καθώς και σε ερευνητικές μελέτες που εξετάζουν την ποιότητα των οικογενειακών σχέσεων.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της FACES-II-30 ξεκινά με τη συλλογή των απαντήσεων και τον υπολογισμό ξεχωριστών βαθμολογιών για τις δύο βασικές διαστάσεις της κλίμακας. Οι βαθμολογίες ερμηνεύονται ώστε να αποτυπωθούν τα επίπεδα οικογενειακής συνοχής και προσαρμοστικότητας, επιτρέποντας την αξιολόγηση της λειτουργικότητας του οικογενειακού συστήματος. Υψηλότερες βαθμολογίες συνοχής υποδηλώνουν ισχυρότερους συναισθηματικούς δεσμούς μεταξύ των μελών, ενώ υψηλότερες βαθμολογίες προσαρμοστικότητας αντανακλούν μεγαλύτερη ευελιξία στην κατανομή ρόλων, στη λήψη αποφάσεων και στη διαχείριση αλλαγών.

Στην επιστημονική έρευνα η FACES-II-30 χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση της σχέσης της οικογενειακής λειτουργικότητας με την ψυχική υγεία, την ποιότητα ζωής, τη γονεϊκότητα, τις διαπροσωπικές σχέσεις και την αποτελεσματικότητα θεραπευτικών παρεμβάσεων. Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική, αναλύσεις αξιοπιστίας με τον δείκτη Cronbach’s α, διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση, αναλύσεις συσχέτισης, παλινδρόμησης και συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών ομάδων πληθυσμού.

Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Σύμφωνα με το παρεχόμενο υλικό, η ψυχομετρική αξιολόγηση της FACES-II-30 περιλαμβάνει διαδικασίες ελέγχου της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας της κλίμακας μέσω στατιστικών αναλύσεων και της χρήσης κανονιστικών δεδομένων αναφοράς. Οι βαθμολογίες συγκρίνονται με πρότυπα του γενικού πληθυσμού, ώστε να αξιολογηθεί η θέση κάθε οικογένειας ως προς τις διαστάσεις της συνοχής και της προσαρμοστικότητας. Ωστόσο, το παρεχόμενο αρχείο δεν παραθέτει συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές αξιοπιστίας, όπως δείκτες Cronbach’s α, ούτε αποτελέσματα παραγοντικών αναλύσεων ή άλλων ψυχομετρικών δεικτών.

Βαθμολόγηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της FACES-II-30 πραγματοποιείται μέσω κλίμακας Likert, με τις απαντήσεις να αθροίζονται ξεχωριστά για τις δύο βασικές διαστάσεις της συνοχής και της προσαρμοστικότητας. Οι συνολικές βαθμολογίες επιτρέπουν την εκτίμηση της οικογενειακής λειτουργίας και τη σύγκριση των αποτελεσμάτων με κανονιστικά δεδομένα αναφοράς. Η ερμηνεία βασίζεται στο επίπεδο συνοχής και προσαρμοστικότητας που παρουσιάζει κάθε οικογένεια σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Το παρεχόμενο υλικό δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένα όρια βαθμολογίας ή τιμές αποκοπής (cut-off scores).

Βιβλιογραφία

Olson, D. H., Russell, C. S., & Sprenkle, D. H. (1989). Circumplex Model of Marital and Family Systems: VI. Theoretical Update.

Olson, D. H., Portner, J., & Bell, R. (1982). FACES-II Manual: Family Adaptability and Cohesion Evaluation Scales.

Olson, D. H., & Gorall, D. M. (2003). Circumplex Model of Marital and Family Systems.

Beavers, W. R., & Hampson, R. B. (2000). The Beavers Systems Model of Family Functioning.

Friedman, R. M., & Kaslow, F. W. (1986). Family Therapy: Theory and Practice.