Ερωτηματολόγιο Αυτοαποτελεσματικότητας Άρνησης Κατανάλωσης Αλκοόλ – Αναθεωρημένο (Drinking Refusal Self-Efficacy Questionnaire-Revised – DRSEQ-R-19)

Περιγραφή του Ερωτηματολογίου

Το Drinking Refusal Self-Efficacy Questionnaire-Revised (DRSEQ-R-19) αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο ψυχομετρικό εργαλείο που αξιολογεί την αυτοαποτελεσματικότητα ενός ατόμου να αρνηθεί την κατανάλωση αλκοόλ σε διαφορετικές κοινωνικές, συναισθηματικές και προσωπικές περιστάσεις. Βασίζεται στη θεωρία της αυτοαποτελεσματικότητας του Bandura, σύμφωνα με την οποία η πεποίθηση ενός ατόμου ότι μπορεί να ελέγξει τη συμπεριφορά του αποτελεί βασικό παράγοντα πρόληψης και αλλαγής των εξαρτητικών συμπεριφορών.

Το DRSEQ-R-19 χρησιμοποιείται ευρέως στην ψυχολογία των εξαρτήσεων, την κλινική ψυχολογία, την ψυχιατρική, τη δημόσια υγεία και την έρευνα για την πρόληψη και αντιμετώπιση της προβληματικής κατανάλωσης αλκοόλ. Παρέχει πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με την ικανότητα των ατόμων να αντιστέκονται στην κατανάλωση αλκοόλ όταν εκτίθενται σε καταστάσεις υψηλού κινδύνου.

Τι αξιολογεί το DRSEQ-R-19;

Το DRSEQ-R-19 αξιολογεί την αντιλαμβανόμενη ικανότητα του ατόμου να αρνηθεί την κατανάλωση αλκοόλ σε διαφορετικά περιβάλλοντα και περιστάσεις.

Οι βασικές διαστάσεις που διερευνώνται περιλαμβάνουν:

  • αντίσταση στην κοινωνική πίεση για κατανάλωση αλκοόλ,
  • διαχείριση αρνητικών συναισθημάτων χωρίς χρήση αλκοόλ,
  • έλεγχο της κατανάλωσης σε κοινωνικές εκδηλώσεις,
  • αυτοπεποίθηση στην άρνηση προσφοράς αλκοολούχων ποτών,
  • ικανότητα αντιμετώπισης καταστάσεων υψηλού κινδύνου,
  • πρόληψη υποτροπής σε άτομα που βρίσκονται σε θεραπεία.

Η αξιολόγηση αυτών των παραγόντων επιτρέπει την εκτίμηση του κινδύνου προβληματικής κατανάλωσης και τη διαμόρφωση εξατομικευμένων παρεμβάσεων πρόληψης και θεραπείας.

Δομή του Ερωτηματολογίου

Το DRSEQ-R-19 αποτελείται από 19 δηλώσεις αυτοαναφοράς, οι οποίες εξετάζουν την αυτοπεποίθηση του ατόμου ως προς την άρνηση κατανάλωσης αλκοόλ σε διαφορετικές περιστάσεις.

Οι ερωτήσεις καλύπτουν καταστάσεις όπως:

  • κοινωνικές συγκεντρώσεις,
  • πίεση από φίλους ή γνωστούς,
  • αρνητικές συναισθηματικές καταστάσεις,
  • ευχάριστες κοινωνικές εκδηλώσεις,
  • καταστάσεις όπου το αλκοόλ είναι εύκολα διαθέσιμο.

Η δομή της κλίμακας επιτρέπει τη συνολική αξιολόγηση της αυτοαποτελεσματικότητας άρνησης κατανάλωσης, καθώς και την αναγνώριση συγκεκριμένων περιοχών στις οποίες το άτομο εμφανίζει μειωμένη αυτοπεποίθηση.

Βαθμονόμηση του Ερωτηματολογίου

Το DRSEQ-R-19 περιλαμβάνει 19 ερωτήσεις, οι οποίες έχουν σχεδιαστεί ώστε να αξιολογούν διαφορετικές πτυχές της ικανότητας άρνησης κατανάλωσης αλκοόλ. Η βαθμολόγηση βασίζεται στις απαντήσεις των συμμετεχόντων και χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό συνολικών ή επιμέρους δεικτών αυτοαποτελεσματικότητας. Η ακριβής μέθοδος υπολογισμού των βαθμολογιών ακολουθεί το επίσημο πρωτόκολλο χορήγησης και ερμηνείας του εργαλείου.

Γενικά, υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη του ατόμου στην ικανότητά του να αρνηθεί την κατανάλωση αλκοόλ ακόμη και σε απαιτητικές ή πιεστικές καταστάσεις.

Ερμηνεία των αποτελεσμάτων

Το DRSEQ-R-19 επιτρέπει την αξιολόγηση:

  • της αυτοαποτελεσματικότητας στην άρνηση κατανάλωσης αλκοόλ,
  • της ευαλωτότητας σε κοινωνικές πιέσεις,
  • της ικανότητας διαχείρισης αρνητικών συναισθημάτων χωρίς χρήση αλκοόλ,
  • του κινδύνου υποτροπής σε άτομα που βρίσκονται σε θεραπεία,
  • της αποτελεσματικότητας παρεμβάσεων πρόληψης και απεξάρτησης,
  • της προόδου κατά τη διάρκεια θεραπευτικών προγραμμάτων.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται ως εργαλείο αξιολόγησης και παρακολούθησης και δεν αποτελεί αυτόνομο διαγνωστικό μέσο για τη διάγνωση διαταραχών χρήσης αλκοόλ.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Το DRSEQ-R-19 παρουσιάζει πολύ καλές ψυχομετρικές ιδιότητες και χρησιμοποιείται εκτενώς στη διεθνή βιβλιογραφία για την αξιολόγηση της αυτοαποτελεσματικότητας άρνησης κατανάλωσης αλκοόλ. Η αξιοπιστία του έχει τεκμηριωθεί μέσω της εσωτερικής συνέπειας και της σταθερότητας των μετρήσεων, ενώ η εγκυρότητα κατασκευής επιβεβαιώνεται από τη συσχέτισή του με άλλες κλίμακες αυτοαποτελεσματικότητας, προσδοκιών από το αλκοόλ και δεικτών προβληματικής κατανάλωσης. Επιπλέον, το εργαλείο χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών παρεμβάσεων και προγραμμάτων πρόληψης.

Εφαρμογές στην έρευνα

Το DRSEQ-R-19 χρησιμοποιείται ευρέως σε μελέτες που αφορούν:

  • τη διαταραχή χρήσης αλκοόλ,
  • την πρόληψη εξαρτήσεων,
  • την ψυχολογία των εξαρτήσεων,
  • την αυτοαποτελεσματικότητα,
  • την πρόληψη της υποτροπής,
  • τη γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία,
  • τις συμπεριφορές υγείας,
  • τη δημόσια υγεία,
  • την αξιολόγηση θεραπευτικών προγραμμάτων,
  • την ανάπτυξη παρεμβάσεων μείωσης της κατανάλωσης αλκοόλ.

Η δυνατότητα αξιολόγησης της πεποίθησης του ατόμου ότι μπορεί να αντισταθεί στην κατανάλωση αλκοόλ καθιστά το DRSEQ-R-19 ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία στην έρευνα και την κλινική αντιμετώπιση των διαταραχών χρήσης αλκοόλ.

Βιβλιογραφία

Oei, T. P., & Morawska, A. (2004). A Cognitive Model of Binge Drinking: The Influence of Alcohol Expectancies and Drinking Refusal Self-Efficacy. Addictive Behaviors, 29(1), 159–179.

Skutle, A., & Berg, G. (1987). Alcohol Expectancy and Drinking Refusal Self-Efficacy in High and Low Alcohol Consumers. Addictive Behaviors, 12(1), 101–106.

Young, R. M., Oei, T. P., & Crook, G. M. (1991). Development of a Drinking Self-Efficacy Questionnaire. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 13(2), 110–122.