Mood Disorder Questionnaire [MDQ-13]

Ερωτηματολόγιο Διαταραχών Διάθεσης [MDQ-13]

Περιγραφή και Σκοπός

Το Mood Disorder Questionnaire (MDQ-13) είναι ένα σύντομο εργαλείο αυτοαναφοράς και προσυμπτωματικού ελέγχου (screening) που χρησιμοποιείται για την ανίχνευση ενδείξεων οι οποίες μπορεί να σχετίζονται με το φάσμα της διπολικής διαταραχής. Διερευνά κυρίως την παρουσία συμπτωμάτων που συνδέονται με περιόδους μανίας ή υπομανίας και στοιχεία σχετικά με την ταυτόχρονη εμφάνιση και την επίδρασή τους στη λειτουργικότητα του ατόμου.

Βασικός στόχος του MDQ είναι να διευκολύνει τον εντοπισμό ατόμων που ενδέχεται να χρειάζονται περαιτέρω κλινική αξιολόγηση. Πρόκειται για εργαλείο διαλογής και όχι για αυτόνομο διαγνωστικό μέσο· συνεπώς, ένα θετικό αποτέλεσμα δεν ισοδυναμεί από μόνο του με διάγνωση διπολικής διαταραχής.

Δομή της Κλίμακας

Ο βασικός πυρήνας του MDQ περιλαμβάνει 13 ερωτήματα σχετικά με συμπτώματα και συμπεριφορές που μπορεί να έχουν εμφανιστεί κατά τη διάρκεια περιόδων ασυνήθιστα αυξημένης ή μεταβαλλόμενης διάθεσης.

Η αξιολόγηση δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην παρουσία επιμέρους συμπτωμάτων. Στο πλαίσιο της συνολικής εφαρμογής του εργαλείου εξετάζεται επίσης κατά πόσο ορισμένα από αυτά εμφανίστηκαν κατά την ίδια χρονική περίοδο και κατά πόσο προκάλεσαν προβλήματα στην καθημερινή λειτουργικότητα.

Η συγκεκριμένη δομή επιτρέπει μια περισσότερο ολοκληρωμένη αρχική διερεύνηση πιθανών μανιακών ή υπομανιακών χαρακτηριστικών.

Βαθμολόγηση και Ερμηνεία

Οι απαντήσεις στα 13 βασικά ερωτήματα αξιολογούνται με βάση την παρουσία ή απουσία των αντίστοιχων εμπειριών ή συμπτωμάτων.

Η βαθμολογία χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό ενός προτύπου απαντήσεων που μπορεί να υποδηλώνει αυξημένη πιθανότητα παρουσίας χαρακτηριστικών του διπολικού φάσματος. Το αρχικό αρχείο αναφέρει ότι τα αποτελέσματα χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της πιθανότητας ύπαρξης διπολικής διαταραχής.

Η ερμηνεία της βαθμολογίας πρέπει να πραγματοποιείται με προσοχή και σε συνδυασμό με το ιστορικό, την κλινική εικόνα και, όπου απαιτείται, μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία υγείας.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Σε ερευνητικές εφαρμογές, τα δεδομένα του MDQ μπορούν να αναλυθούν τόσο σε επίπεδο επιμέρους απαντήσεων όσο και με βάση τη συνολική έκβαση του screening.

Η περιγραφική στατιστική μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρουσίαση της συχνότητας θετικών απαντήσεων και του ποσοστού συμμετεχόντων που πληρούν τα χρησιμοποιούμενα κριτήρια θετικού screening.

Μπορούν επίσης να πραγματοποιηθούν συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών δημογραφικών ή κλινικών ομάδων και να διερευνηθούν συσχετίσεις με άλλες ψυχολογικές, ψυχιατρικές ή κοινωνικές μεταβλητές.

Σε μελέτες διαγνωστικής ακρίβειας μπορούν να εξεταστούν δείκτες όπως ευαισθησία, ειδικότητα, θετική και αρνητική προγνωστική αξία, χρησιμοποιώντας ως σημείο αναφοράς κατάλληλη κλινική ή διαγνωστική αξιολόγηση.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του MDQ μπορεί να περιλαμβάνει τη διερεύνηση της εσωτερικής συνέπειας, της εγκυρότητας και της ικανότητας του εργαλείου να διακρίνει άτομα με διαφορετικά κλινικά χαρακτηριστικά.

Στο αρχικό υλικό αναφέρεται η χρήση του Cronbach’s alpha για την αξιολόγηση της εσωτερικής συνέπειας και η σύγκριση του MDQ με άλλα διαγνωστικά ή κλινικά εργαλεία για τη διερεύνηση της εγκυρότητάς του.

Η απόδοση ενός εργαλείου screening μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με τον πληθυσμό, το πλαίσιο χορήγησης και τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται. Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη τα ψυχομετρικά δεδομένα της συγκεκριμένης γλωσσικής έκδοσης και του πληθυσμού στον οποίο εφαρμόζεται.

Εφαρμογές

Το MDQ μπορεί να αξιοποιηθεί σε κλινικές και ερευνητικές εφαρμογές ως εργαλείο αρχικού ελέγχου για χαρακτηριστικά που μπορεί να σχετίζονται με διπολικές διαταραχές.

Σε ερευνητικό επίπεδο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη της συχνότητας θετικού screening σε διαφορετικούς πληθυσμούς, τη διερεύνηση πιθανών παραγόντων που σχετίζονται με συμπτώματα μανίας ή υπομανίας και την εξέταση της σχέσης των αποτελεσμάτων με άλλες ψυχοκοινωνικές ή κλινικές μεταβλητές.

Η χρήση του δεν αντικαθιστά την ολοκληρωμένη ψυχιατρική αξιολόγηση και τα αποτελέσματά του δεν θα πρέπει να ερμηνεύονται μεμονωμένα ως επιβεβαίωση ή αποκλεισμός διάγνωσης.

Συμπεράσματα

Το Mood Disorder Questionnaire [MDQ-13] αποτελεί ένα σύντομο και εύχρηστο εργαλείο screening για την αρχική διερεύνηση συμπτωμάτων που μπορεί να σχετίζονται με το φάσμα της διπολικής διαταραχής.

Η χρησιμότητά του έγκειται κυρίως στον εντοπισμό ατόμων που ενδέχεται να χρειάζονται περαιτέρω αξιολόγηση, και όχι στην πραγματοποίηση αυτόνομης διάγνωσης. Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει επομένως να πραγματοποιείται στο κατάλληλο κλινικό ή ερευνητικό πλαίσιο.

Βιβλιογραφία

Hirschfeld, R. M. A., et al. (2000). Mood Disorder Questionnaire: A new screening instrument for bipolar disorder. American Journal of Psychiatry, 157(11), 1873–1875.

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.

Miklowitz, D. J. (2007). Bipolar disorder: A family-focused treatment approach. Guilford Press.