Extent of Computer Use Scale [EOCUS-5]

Κλίμακα Έκτασης Χρήσης Υπολογιστή [EOCUS-5]

Περιγραφή

Η Extent of Computer Use Scale (EOCUS-5) αποτελεί ένα σύντομο ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της έκτασης, της συχνότητας και της έντασης χρήσης των ηλεκτρονικών υπολογιστών στην καθημερινή ζωή. Η κλίμακα αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της έρευνας για την αποδοχή και τη χρήση της τεχνολογίας, με στόχο την ποσοτική αποτύπωση του βαθμού εξοικείωσης των χρηστών με τους υπολογιστές σε εκπαιδευτικά, επαγγελματικά και προσωπικά περιβάλλοντα.

Η EOCUS-5 επιτρέπει την αξιολόγηση της συχνότητας χρήσης, της διάρκειας ενασχόλησης και της λειτουργικής αξιοποίησης των υπολογιστών. Τα αποτελέσματά της χρησιμοποιούνται για τη μελέτη της ψηφιακής επάρκειας, της τεχνολογικής αποδοχής, της ανάπτυξης ψηφιακών δεξιοτήτων και της σχέσης μεταξύ της χρήσης των υπολογιστών και διαφόρων ψυχολογικών, εκπαιδευτικών ή επαγγελματικών μεταβλητών.

Η κλίμακα εφαρμόζεται ευρέως στην εκπαιδευτική έρευνα, στην ψυχολογία της τεχνολογίας, στην πληροφορική και στις μελέτες ψηφιακού μετασχηματισμού.

Τι αξιολογεί

Η EOCUS-5 αξιολογεί τον βαθμό χρήσης των ηλεκτρονικών υπολογιστών.

Ειδικότερα εξετάζει:

  • τη συχνότητα χρήσης υπολογιστή,
  • τη διάρκεια χρήσης,
  • την ένταση χρήσης στην καθημερινότητα,
  • το επίπεδο εξοικείωσης με την τεχνολογία,
  • τη χρήση του υπολογιστή για εκπαιδευτικούς σκοπούς,
  • τη χρήση για επαγγελματικές δραστηριότητες,
  • τη χρήση για προσωπικές ή ψυχαγωγικές ανάγκες,
  • τη συνολική έκταση της αλληλεπίδρασης με τους υπολογιστές.

Η κλίμακα επιτρέπει την αποτύπωση της ψηφιακής δραστηριότητας του ατόμου σε διαφορετικά πλαίσια χρήσης.

Δομή της κλίμακας

Η EOCUS-5 αποτελείται από 5 δηλώσεις αυτοαναφοράς, οι οποίες αξιολογούν διαφορετικές πτυχές της χρήσης των ηλεκτρονικών υπολογιστών.

Οι συμμετέχοντες απαντούν χρησιμοποιώντας κλίμακα Likert πέντε ή επτά διαβαθμίσεων, ανάλογα με την έκδοση του εργαλείου, με ενδεικτικές επιλογές που κυμαίνονται από:

  • Πολύ σπάνια
  • έως
  • Πολύ συχνά

Οι ερωτήσεις αφορούν:

  • τη συχνότητα χρήσης,
  • τη διάρκεια χρήσης,
  • το επίπεδο εξειδίκευσης,
  • τη γενική χρήση του υπολογιστή στην καθημερινή ζωή.

Η συμπλήρωση της κλίμακας απαιτεί περίπου 2–3 λεπτά.

Βαθμολόγηση

Η βαθμολόγηση πραγματοποιείται με το άθροισμα ή τον μέσο όρο των απαντήσεων στα πέντε στοιχεία.

Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν:

  • συχνότερη χρήση υπολογιστή,
  • μεγαλύτερη διάρκεια ενασχόλησης,
  • υψηλότερο επίπεδο εξοικείωσης με τις τεχνολογίες πληροφορικής,
  • αυξημένη ενσωμάτωση των υπολογιστών στην καθημερινότητα.

Χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν:

  • περιορισμένη χρήση,
  • μικρότερη εξοικείωση,
  • χαμηλότερη ένταση αλληλεπίδρασης με τους υπολογιστές.

Η ερμηνεία πραγματοποιείται σε συνδυασμό με τα χαρακτηριστικά του πληθυσμού και τους στόχους της έρευνας.

Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Η EOCUS-5 επιτρέπει την αξιολόγηση:

  • του επιπέδου ψηφιακής εμπλοκής,
  • της έντασης χρήσης υπολογιστών,
  • της εξοικείωσης με τις τεχνολογίες πληροφορικής,
  • πιθανών διαφορών μεταξύ κοινωνικών ή επαγγελματικών ομάδων,
  • της σχέσης μεταξύ χρήσης υπολογιστών και άλλων μεταβλητών, όπως η ψηφιακή αυτοαποτελεσματικότητα ή η αποδοχή της τεχνολογίας.

Οι υψηλές βαθμολογίες συνδέονται συνήθως με μεγαλύτερη ψηφιακή εμπειρία και υψηλότερη τεχνολογική ετοιμότητα.

Ανάλυση δεδομένων

Τα δεδομένα της EOCUS-5 μπορούν να αναλυθούν με σύγχρονες στατιστικές τεχνικές, όπως:

  • περιγραφική στατιστική (μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις και ποσοστά),
  • αξιολόγηση αξιοπιστίας με Cronbach’s α,
  • αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability),
  • διερευνητική παραγοντική ανάλυση (Exploratory Factor Analysis – EFA),
  • επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση (Confirmatory Factor Analysis – CFA),
  • συγκρίσεις ομάδων με t-test, ANOVA, MANOVA ή μη παραμετρικούς ελέγχους,
  • αναλύσεις συσχέτισης (Pearson ή Spearman),
  • πολλαπλή γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση,
  • μοντέλα δομικών εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM).

Η κλίμακα χρησιμοποιείται συχνά σε συνδυασμό με εργαλεία αξιολόγησης της ψηφιακής αυτοαποτελεσματικότητας (Computer Self-Efficacy), της αποδοχής της τεχνολογίας (Technology Acceptance), της ψηφιακής επάρκειας και των δεξιοτήτων πληροφορικής.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Η EOCUS-5 παρουσιάζει ικανοποιητικές ψυχομετρικές ιδιότητες και χρησιμοποιείται κυρίως ως σύντομος δείκτης της έκτασης χρήσης υπολογιστών. Η αξιοπιστία της αξιολογείται συνήθως μέσω του Cronbach’s α, ενώ η εγκυρότητα κατασκευής εξετάζεται με παραγοντικές αναλύσεις και μέσω της συσχέτισής της με συναφή εργαλεία που μετρούν την ψηφιακή αυτοαποτελεσματικότητα, την αποδοχή της τεχνολογίας και την εμπειρία χρήσης πληροφοριακών συστημάτων.

Οι βαθμολογίες της παρουσιάζουν θετικές συσχετίσεις με δείκτες ψηφιακών δεξιοτήτων, τεχνολογικής εμπιστοσύνης και πρόθεσης χρήσης νέων τεχνολογιών.

Εφαρμογές

Η EOCUS-5 χρησιμοποιείται σε:

  • Εκπαιδευτική Έρευνα
  • Ψυχολογία της Τεχνολογίας
  • Πληροφορική
  • Ψηφιακή Εκπαίδευση
  • Δημόσια Διοίκηση
  • Έρευνες Ψηφιακού Μετασχηματισμού
  • Αξιολόγηση ψηφιακών δεξιοτήτων
  • Μελέτες αποδοχής τεχνολογίας
  • Οργανωσιακή συμπεριφορά
  • Έρευνες ηλεκτρονικής μάθησης (e-learning)

Πλεονεκτήματα

Η EOCUS-5 παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα:

  • σύντομη και εύκολη στη συμπλήρωση,
  • αξιολογεί γρήγορα την έκταση χρήσης υπολογιστών,
  • κατάλληλη για μεγάλες επιδημιολογικές και εκπαιδευτικές έρευνες,
  • μπορεί να συνδυαστεί εύκολα με άλλες κλίμακες ψηφιακών δεξιοτήτων,
  • συμβάλλει στην κατανόηση της σχέσης μεταξύ χρήσης τεχνολογίας και ανθρώπινης συμπεριφοράς.

Περιορισμοί

Η EOCUS-5 αποτελεί εργαλείο αυτοαναφοράς και επομένως οι απαντήσεις ενδέχεται να επηρεάζονται από υποκειμενικές εκτιμήσεις ή κοινωνικά επιθυμητές αποκρίσεις. Επιπλέον, η κλίμακα επικεντρώνεται κυρίως στην έκταση χρήσης των υπολογιστών και δεν αξιολογεί άμεσα την ποιότητα των ψηφιακών δεξιοτήτων, την αποτελεσματικότητα χρήσης ή τις ειδικές τεχνολογικές ικανότητες. Για ολοκληρωμένη αξιολόγηση της ψηφιακής επάρκειας συνιστάται η συνδυαστική χρήση της με εργαλεία μέτρησης της ψηφιακής αυτοαποτελεσματικότητας και των ψηφιακών δεξιοτήτων.

Βιβλιογραφία

Compeau, D. R., & Higgins, C. A. (1995). Computer Self-Efficacy: Development of a Measure and Initial Test. MIS Quarterly, 19(2), 189–211.

Igbaria, M., & Iivari, J. (1995). The Effects of Self-Efficacy on Computer Usage. Omega, 23(6), 587–605.

Venkatesh, V., Morris, M. G., Davis, G. B., & Davis, F. D. (2003). User Acceptance of Information Technology: Toward a Unified View. MIS Quarterly, 27(3), 425–478.