Κλίμακα Μη Ρεαλιστικής Αισιοδοξίας

Περιγραφή

Η Κλίμακα Μη Ρεαλιστικής Αισιοδοξίας αποτελεί ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς που αναπτύχθηκε από τους Μαμαλάκη και Τριλίβα (2002) με σκοπό τη διερεύνηση του επιπέδου αισιοδοξίας των ατόμων και ειδικότερα του βαθμού στον οποίο διαμορφώνουν θετικές προσδοκίες σχετικά με το μέλλον.

Η μη ρεαλιστική αισιοδοξία αφορά την τάση του ατόμου να αναμένει περισσότερο θετικές εξελίξεις για το μέλλον, σε σύγκριση με την αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασής του. Η κλίμακα επιτρέπει τη σύγκριση των αντιλήψεων που διατηρεί το άτομο για το παρόν με τις αντίστοιχες προσδοκίες του για το μέλλον.

Στόχος

Βασικός στόχος της κλίμακας είναι η αξιολόγηση του βαθμού αισιοδοξίας ή απαισιοδοξίας και η διερεύνηση των θετικών προσδοκιών που διαμορφώνει το άτομο για διαφορετικούς τομείς της ζωής του.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαφοροποίηση μεταξύ της αντίληψης της παρούσας κατάστασης και της προσδοκώμενης μελλοντικής κατάστασης. Με τον τρόπο αυτό, το εργαλείο επιτρέπει την εκτίμηση του βαθμού στον οποίο το άτομο θεωρεί ότι οι συνθήκες της ζωής του θα εξελιχθούν περισσότερο ή λιγότερο θετικά στο μέλλον.

Δομή της Κλίμακας

Η Κλίμακα Μη Ρεαλιστικής Αισιοδοξίας αποτελείται από 16 ερωτήσεις, οι οποίες κατανέμονται σε δύο βασικές υποκλίμακες:

Υποκλίμακα Παρόντος: αποτελείται από 8 ερωτήσεις και αποτυπώνει την αξιολόγηση του ατόμου για την παρούσα κατάσταση.

Υποκλίμακα Μέλλοντος: αποτελείται επίσης από 8 ερωτήσεις και εξετάζει τις προσδοκίες του ατόμου σχετικά με τη μελλοντική του κατάσταση.

Οι ερωτήσεις των δύο υποκλιμάκων είναι αντίστοιχες ως προς το περιεχόμενό τους και διαφοροποιούνται κυρίως ως προς τη χρονική αναφορά, δηλαδή εάν αφορούν το παρόν ή το μέλλον.

Βαθμονόμηση

Οι συμμετέχοντες καλούνται να δηλώσουν τον βαθμό στον οποίο τους εκφράζει κάθε πρόταση χρησιμοποιώντας επταβάθμια κλίμακα απαντήσεων.

Η συγκεκριμένη δομή επιτρέπει τη διαβαθμισμένη καταγραφή της συμφωνίας ή της ταύτισης του συμμετέχοντα με κάθε δήλωση και παρέχει τη δυνατότητα υπολογισμού ξεχωριστών βαθμολογιών για τις δύο χρονικές διαστάσεις.

Στατιστική Ανάλυση και Βαθμολόγηση

Για κάθε υποκλίμακα υπολογίζεται μία συνολική βαθμολογία, η οποία προκύπτει από το άθροισμα των απαντήσεων στις 8 αντίστοιχες ερωτήσεις.

Στη συνέχεια, η γενική βαθμολογία της Κλίμακας Μη Ρεαλιστικής Αισιοδοξίας υπολογίζεται ως:

Βαθμολογία Μέλλοντος − Βαθμολογία Παρόντος

Η διαφορά αυτή εκφράζει την κατεύθυνση και το μέγεθος της μεταβολής που προσδοκά το άτομο μεταξύ της παρούσας και της μελλοντικής του κατάστασης.

Μία θετική συνολική βαθμολογία υποδηλώνει ότι οι προσδοκίες για το μέλλον είναι περισσότερο θετικές από την αντίληψη της παρούσας κατάστασης και συνεπώς αντανακλά μεγαλύτερη αισιοδοξία.

Αντίθετα, μία αρνητική συνολική βαθμολογία υποδηλώνει ότι οι προσδοκίες για το μέλλον είναι λιγότερο θετικές σε σχέση με την αξιολόγηση του παρόντος και ερμηνεύεται ως ένδειξη περισσότερο απαισιόδοξης προοπτικής.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Η Κλίμακα Μη Ρεαλιστικής Αισιοδοξίας παρουσιάζει ικανοποιητικά ψυχομετρικά χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, εμφανίζει καλή φαινομενική εγκυρότητα και καλή εγκυρότητα εννοιολογικής κατασκευής.

Η αξιοπιστία εσωτερικής συνέπειας των δύο υποκλιμάκων έχει αξιολογηθεί μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, με τις αναφερόμενες τιμές να κυμαίνονται συνολικά από 0,67 έως 0,79.

Ειδικότερα:

Υποκλίμακα Μέλλοντος: Cronbach’s α = 0,74–0,79

Υποκλίμακα Παρόντος: Cronbach’s α = 0,67–0,73

Οι συγκεκριμένες τιμές υποδηλώνουν αποδεκτή έως ικανοποιητική εσωτερική συνέπεια των επιμέρους διαστάσεων της κλίμακας.

Εφαρμογές

Η Κλίμακα Μη Ρεαλιστικής Αισιοδοξίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ψυχολογικές και κοινωνικές έρευνες που εξετάζουν την αισιοδοξία, τις προσδοκίες για το μέλλον και την αντίληψη της προσωπικής κατάστασης.

Η διάκριση μεταξύ παρόντος και μέλλοντος επιτρέπει τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο τα άτομα αντιλαμβάνονται την πιθανή εξέλιξη της ζωής τους και μπορεί να αξιοποιηθεί στη μελέτη της σχέσης της αισιοδοξίας με άλλες ψυχολογικές μεταβλητές, όπως η ψυχολογική ευημερία, η προσαρμογή και η αντιμετώπιση δυσκολιών.

Βιβλιογραφία

Μαμαλάκης Γ, Τριλίβα Σ. Κλίμακα μη-ρεαλιστικής αισιοδοξίας. Στο: Σταλίκας Α, Τριλίβα Σ, Ρούσση Π, επιμ. Τα ψυχομετρικά εργαλεία στην Ελλάδα. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα; 2002. σελ. 299–300.