Ερωτηματολόγιο Ευαισθησίας σε Απόσπαση Προσοχής Οδήγησης [SDDQ-34]

Ανάλυση Κλίμακας

Το Ερωτηματολόγιο Ευαισθησίας σε Απόσπαση Προσοχής Οδήγησης (Susceptibility to Driver Distraction Questionnaire – SDDQ) αποτελεί ένα εργαλείο αξιολόγησης που έχει σχεδιαστεί για τη μέτρηση της ευαισθησίας των οδηγών σε παράγοντες που μπορούν να αποσπάσουν την προσοχή τους κατά τη διάρκεια της οδήγησης.

Η απόσπαση προσοχής αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την οδική ασφάλεια και μπορεί να προκύψει από εσωτερικούς ή εξωτερικούς παράγοντες, όπως η χρήση κινητού τηλεφώνου, οι συνομιλίες με επιβάτες, η χρήση ηλεκτρονικών συσκευών, οι σκέψεις που δεν σχετίζονται με την οδήγηση ή περιβαλλοντικά ερεθίσματα.

Το SDDQ αξιολογεί τον βαθμό στον οποίο οι οδηγοί αντιλαμβάνονται ότι επηρεάζονται από τέτοιου είδους περισπασμούς, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο οι περισπασμοί αυτοί μπορούν να επηρεάσουν τη συγκέντρωση, τη λήψη αποφάσεων και τη συμπεριφορά τους στο οδικό περιβάλλον.

Στόχος

Ο βασικός στόχος του SDDQ είναι η αξιολόγηση της ατομικής ευαισθησίας στην απόσπαση προσοχής κατά την οδήγηση και η κατανόηση των παραγόντων που αυξάνουν την πιθανότητα μειωμένης προσοχής.

Η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ χαρακτηριστικών του οδηγού, όπως η αυτοαντίληψη, η συμπεριφορά κινδύνου και οι συνήθειες οδήγησης, και της πιθανότητας εμφάνισης περισπασμών.

Τα αποτελέσματα μπορούν να αξιοποιηθούν στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών προγραμμάτων οδικής ασφάλειας, παρεμβάσεων πρόληψης ατυχημάτων και δράσεων ευαισθητοποίησης για ασφαλέστερη οδηγική συμπεριφορά.

Βαθμονόμηση Ερωτήσεων

Το SDDQ περιλαμβάνει δηλώσεις που αξιολογούν τη συχνότητα εμφάνισης περισπασμών, την αντίδραση του οδηγού σε αυτούς και τον βαθμό στον οποίο επηρεάζεται η οδηγική του απόδοση.

Οι απαντήσεις καταγράφονται συνήθως μέσω κλίμακας τύπου Likert, η οποία μπορεί να κυμαίνεται από:

1 = Ποτέ
έως
5 ή 7 = Πάντα

Οι επιμέρους ερωτήσεις μπορεί να αφορούν διαφορετικές κατηγορίες περισπασμών, όπως:

η χρήση κινητού τηλεφώνου και ηλεκτρονικών συσκευών,
οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις κατά την οδήγηση,
οι εξωτερικοί περιβαλλοντικοί παράγοντες,
η διαχείριση πολλαπλών απαιτήσεων και
οι προσωπικές στρατηγικές αντιμετώπισης των περισπασμών.

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα ή τον μέσο όρο των απαντήσεων. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερη ευαισθησία ή συχνότερη επίδραση περισπασμών στην οδηγική συμπεριφορά.

Στατιστική Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του SDDQ μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική, ανάλυση αξιοπιστίας, διερεύνηση παραγόντων που σχετίζονται με την απόσπαση προσοχής και συσχετίσεις με δείκτες οδηγικής συμπεριφοράς.

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του εργαλείου μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω ελέγχου εσωτερικής συνέπειας με τον δείκτη Cronbach’s alpha, διερεύνησης της παραγοντικής δομής και εξέτασης της σχέσης των αποτελεσμάτων με αντικειμενικούς ή υποκειμενικούς δείκτες οδηγικής ασφάλειας.

Το SDDQ μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε έρευνες οδικής ασφάλειας, σε προγράμματα εκπαίδευσης οδηγών, καθώς και σε μελέτες που εξετάζουν τον ρόλο της προσοχής, της κόπωσης, της χρήσης τεχνολογίας και της ανθρώπινης συμπεριφοράς στην πρόκληση τροχαίων συμβάντων.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Η εγκυρότητα των εργαλείων αξιολόγησης της απόσπασης προσοχής στην οδήγηση βασίζεται στη σύνδεση των αυτοαναφερόμενων συμπεριφορών με πραγματικές οδηγικές συνήθειες και παράγοντες κινδύνου.

Η έρευνα στον τομέα της οδηγικής συμπεριφοράς έχει δείξει ότι η απόσπαση προσοχής, ιδιαίτερα μέσω κινητών τηλεφώνων και παράλληλων δραστηριοτήτων, συνδέεται με μειωμένη απόδοση στην οδήγηση και αυξημένο κίνδυνο ατυχημάτων.

Η αξιοπιστία των σχετικών εργαλείων εξετάζεται μέσω της εσωτερικής συνέπειας, της σταθερότητας των μετρήσεων και της ικανότητας διαφοροποίησης μεταξύ οδηγών με διαφορετικά επίπεδα ευαισθησίας σε περισπασμούς.

Βιβλιογραφία

Horrey, W. J., & Wickens, C. D. (2006). In-vehicle glance duration and driver distraction. Human Factors, 48(4), 663–674.

Young, K. L., & Regan, M. A. (2007). Driver distraction: A review of the literature. Road Safety Research, Policing and Education, 13(2), 235–249.

Dingus, T. A., Guo, F., Lee, S. E., & Antin, J. F. (2016). Driver crash risk factors and prevalence of crash types by driver age and sex. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 38, 1–11.

Strayer, D. L., & Johnston, W. A. (2001). Driven to distraction: Dual-task studies of simulated driving and conversing on a cellular telephone. Psychological Science, 12(6), 462–466.

Redelmeier, D. A., & Tibshirani, R. J. (1997). Association between cellular-telephone calls and motor vehicle collisions. New England Journal of Medicine, 336(7), 453–458.