Κλίμακα Αξιολόγησης Κινητικότητας [MAS-9]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Αξιολόγησης Κινητικότητας (Motor Assessment Scale – MAS) αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο εργαλείο λειτουργικής αξιολόγησης που έχει σχεδιαστεί για την εκτίμηση της κινητικής αποκατάστασης ατόμων με αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (ΑΕΕ) και άλλες νευρολογικές παθήσεις. Η κλίμακα αναπτύχθηκε από τους Carr, Shepherd και συνεργάτες με στόχο την αξιολόγηση της πραγματικής κινητικής απόδοσης του ασθενούς μέσα από λειτουργικές δραστηριότητες και όχι μόνο μέσω της μυϊκής ισχύος ή του εύρους κίνησης. Σήμερα χρησιμοποιείται ευρέως στη νευρολογία, τη φυσικοθεραπεία, την εργοθεραπεία και την ιατρική αποκατάστασης, καθώς παρέχει μια ολοκληρωμένη εικόνα της λειτουργικής κινητικότητας και της προόδου κατά τη διάρκεια της αποκατάστασης.

Η MAS αξιολογεί την ικανότητα του ασθενούς να εκτελεί βασικές λειτουργικές δραστηριότητες που σχετίζονται με την ανεξάρτητη διαβίωση, λαμβάνοντας υπόψη τόσο την ποιότητα όσο και την αποτελεσματικότητα της κίνησης.

Το εργαλείο αξιολογεί βασικές διαστάσεις της κινητικής λειτουργίας, όπως:

• Λειτουργική κινητικότητα, δηλαδή την ικανότητα εκτέλεσης καθημερινών κινητικών δραστηριοτήτων.
• Συντονισμό των κινήσεων, που αφορά την ομαλή και αποτελεσματική εκτέλεση κινητικών προτύπων.
• Έλεγχο κινήσεων άνω και κάτω άκρων, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης των χεριών και των ποδιών.
• Λειτουργική ανεξαρτησία, δηλαδή τον βαθμό αυτονομίας στις δραστηριότητες καθημερινής ζωής.
• Ποιότητα της κίνησης, η οποία αξιολογεί την ακρίβεια, τη σταθερότητα και την αποτελεσματικότητα της κινητικής εκτέλεσης.

Η θεωρητική βάση της MAS στηρίζεται στις αρχές της λειτουργικής κινητικής επανεκπαίδευσης, σύμφωνα με τις οποίες η αξιολόγηση πρέπει να επικεντρώνεται στην πραγματική λειτουργική απόδοση του ατόμου και στην ικανότητά του να εκτελεί καθημερινές δραστηριότητες.

Ανάλυση και Χρήση των Δεδομένων

Η Motor Assessment Scale επιτρέπει την αντικειμενική αξιολόγηση της κινητικής λειτουργίας και χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της πορείας της νευρολογικής αποκατάστασης, καθώς και για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Η στατιστική ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει:

• Περιγραφική στατιστική (μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις, διάμεσοι και εκατοστημόρια).
• Έλεγχο της αξιοπιστίας μέσω των δεικτών Cronbach’s α και McDonald’s Omega.
• Αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (Test–Retest Reliability).
• Αξιοπιστία μεταξύ αξιολογητών (Inter-rater Reliability).
• Διερεύνηση της παραγοντικής δομής με Εξερευνητική (EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (CFA).
• Έλεγχο συγκλίνουσας και διακριτής εγκυρότητας με εργαλεία όπως οι Fugl-Meyer Assessment (FMA), Functional Independence Measure (FIM), Barthel Index, Berg Balance Scale και άλλες κλίμακες λειτουργικής αξιολόγησης.
• Συσχετίσεις μέσω συντελεστών Pearson ή Spearman.
• Συγκρίσεις μεταξύ ομάδων με t-test, ANOVA, MANOVA ή μη παραμετρικές δοκιμασίες.
• Πολυπαραγοντικές αναλύσεις για τον εντοπισμό παραγόντων που επηρεάζουν τη λειτουργική αποκατάσταση.
• Διαχρονικές αναλύσεις πριν και μετά από προγράμματα αποκατάστασης.

Η MAS χρησιμοποιείται ευρέως σε:

• νευρολογία,
• φυσικοθεραπεία,
• εργοθεραπεία,
• ιατρική αποκατάστασης,
• μονάδες αποκατάστασης εγκεφαλικών επεισοδίων,
• κλινικές δοκιμές,
• αξιολόγηση λειτουργικής κινητικότητας,
• έρευνες νευροαποκατάστασης.

Στόχος

Ο βασικός στόχος της Motor Assessment Scale (MAS) είναι η αξιόπιστη και αντικειμενική αξιολόγηση της λειτουργικής κινητικής ικανότητας των ασθενών με νευρολογικές βλάβες και η παρακολούθηση της προόδου τους κατά τη διάρκεια της αποκατάστασης. Η κλίμακα συμβάλλει στον σχεδιασμό εξατομικευμένων θεραπευτικών προγραμμάτων και στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων.

Ειδικότερα, αποσκοπεί:

• στην αξιολόγηση της συνολικής κινητικής λειτουργίας,
• στη μέτρηση του κινητικού ελέγχου και του συντονισμού,
• στην εκτίμηση της λειτουργικής ανεξαρτησίας,
• στην παρακολούθηση της αποκατάστασης μετά από αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή άλλη νευρολογική βλάβη,
• στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας φυσικοθεραπευτικών και εργοθεραπευτικών παρεμβάσεων,
• στον σχεδιασμό εξατομικευμένων προγραμμάτων αποκατάστασης,
• στην υποστήριξη της επιστημονικής έρευνας σχετικά με τη λειτουργική κινητικότητα.

Βαθμολόγηση

Η Motor Assessment Scale (MAS) αποτελείται από μια σειρά λειτουργικών δοκιμασιών που αξιολογούν διαφορετικές πτυχές της κινητικής λειτουργίας. Ο εξεταζόμενος εκτελεί συγκεκριμένες δραστηριότητες, οι οποίες αξιολογούνται από τον επαγγελματία υγείας σύμφωνα με προκαθορισμένα κριτήρια απόδοσης.

Η κλασική έκδοση της MAS περιλαμβάνει οκτώ λειτουργικά αντικείμενα αξιολόγησης:

• Ύπτια θέση προς πλάγια κατάκλιση.
• Ύπτια θέση προς καθιστή θέση στην άκρη του κρεβατιού.
• Ισορροπία σε καθιστή θέση.
• Μετάβαση από καθιστή σε όρθια θέση.
• Βάδιση.
• Λειτουργία άνω άκρου.
• Κινήσεις χεριού.
• Λεπτές κινήσεις χεριού.

Κάθε αντικείμενο βαθμολογείται από 0 έως 6, όπου:

• 0: Αδυναμία εκτέλεσης της δραστηριότητας.
• 6: Φυσιολογική ή σχεδόν φυσιολογική εκτέλεση της δραστηριότητας.

Η συνολική βαθμολογία προκύπτει από το άθροισμα των επιμέρους βαθμολογιών. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν καλύτερη κινητική λειτουργία, μεγαλύτερη λειτουργική ανεξαρτησία και υψηλότερο επίπεδο κινητικής αποκατάστασης.

Κατά την ψυχομετρική αξιολόγηση του εργαλείου εξετάζονται συνήθως:

• Εσωτερική συνοχή (Cronbach’s α και McDonald’s Omega).
• Αξιοπιστία μεταξύ αξιολογητών (Inter-rater Reliability).
• Αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (Test–Retest Reliability).
• Δομική εγκυρότητα (Construct Validity).
• Συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα.
• Ευαισθησία στην ανίχνευση κλινικών μεταβολών.
• Παραγοντική εγκυρότητα μέσω CFA.

Βιβλιογραφία

Carr, J. H., Shepherd, R. B., Nordholm, L., & Lynne, D. (1985). Investigation of a new motor assessment scale for stroke patients. Physical Therapy, 65(2), 175–180.

Loewen, S. C., & Anderson, B. A. (1988). Reliability of the Motor Assessment Scale and the Canadian Neurological Scale. Physical Therapy, 68(7), 1077–1081.

Poole, J. L., & Whitney, S. L. (1988). Motor Assessment Scale for stroke patients: Concurrent validity and interrater reliability. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 69(3), 195–197.

Baker, N., & Finch, T. (1997). The Motor Assessment Scale for Stroke Patients. Clinical Rehabilitation, 11(5), 307–313.

Gladstone, D. J., Danells, C. J., & Black, S. E. (2002). The FIM instrument in stroke rehabilitation: A review. Stroke, 33(2), 405–413.

Collin, C., Wade, D. T., Davies, S., & Horne, V. (1990). The Barthel ADL Index: A reliability study. International Disability Studies, 12(3), 123–127.