Κλίμακα για την Έκφραση του Θυμού [STAXI-24]

Περιγραφή Ερωτηματολογίου

Η Κλίμακα για την Έκφραση του Θυμού [STAXI-24] (State-Trait Anger Expression Inventory) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς που αξιολογεί τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα βιώνουν, εκφράζουν και διαχειρίζονται τον θυμό τους. Το ερωτηματολόγιο αποτελείται από 24 ερωτήσεις και εξετάζει διαφορετικές διαστάσεις της έκφρασης του θυμού, παρέχοντας πληροφορίες σχετικά με το κατά πόσο ο θυμός εκδηλώνεται προς το εξωτερικό περιβάλλον, καταπιέζεται εσωτερικά ή ελέγχεται αποτελεσματικά από το άτομο.

Το εργαλείο περιλαμβάνει τρεις βασικές υποκλίμακες, οι οποίες αφορούν την εξωτερίκευση του θυμού, την εσωτερίκευση του θυμού και τον έλεγχο του θυμού. Η ελληνική έκδοση του STAXI έχει μεταφραστεί και προσαρμοστεί μέσω διαδικασίας αντίστροφης μετάφρασης από διπλωματούχους ψυχολόγους, με στόχο τη διατήρηση της εννοιολογικής ισοδυναμίας με την αρχική έκδοση του εργαλείου.

Σκοπός Κλίμακας

Κύριος σκοπός της STAXI-24 είναι η αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο ένα άτομο διαχειρίζεται και εκφράζει τον θυμό του, είτε μέσω συμπεριφορικών αντιδράσεων προς το περιβάλλον είτε μέσω εσωτερικών συναισθηματικών διεργασιών. Παράλληλα, εξετάζεται η ικανότητα του ατόμου να ελέγχει τις αντιδράσεις θυμού και να ρυθμίζει τη συναισθηματική του απόκριση.

Η μέτρηση της έκφρασης του θυμού αποτελεί σημαντικό παράγοντα στην κατανόηση ψυχοσυναισθηματικών προτύπων και μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο στην κλινική πρακτική όσο και στην ερευνητική διαδικασία για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ θυμού, ψυχικής υγείας και κοινωνικής λειτουργικότητας.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Τα δεδομένα που συλλέγονται μέσω της STAXI-24 μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διερεύνηση των ατομικών διαφορών στον τρόπο διαχείρισης του θυμού και στη μελέτη της σχέσης του θυμού με άλλες ψυχολογικές μεταβλητές, όπως το άγχος, η επιθετικότητα, η συναισθηματική ρύθμιση και η ψυχολογική προσαρμογή.

Το εργαλείο εφαρμόστηκε σε ελληνικό δείγμα 375 ατόμων, αποτελούμενο από 175 φοιτητές και 200 δημόσιους υπαλλήλους. Από το συνολικό δείγμα, το 35,2% ήταν άνδρες και το 64,8% γυναίκες, ενώ η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν 31,7 έτη. Η συλλογή δεδομένων πραγματοποιήθηκε σε περιοχές της Ελλάδας, όπως η Κομοτηνή, η Καβάλα και η Κατερίνη, με ανώνυμη και εθελοντική συμμετοχή.

Η ανάλυση των δεδομένων επέτρεψε τη στατιστική επιβεβαίωση της δομής των τριών παραγόντων του εργαλείου και την αξιολόγηση της καταλληλότητάς του για χρήση στον ελληνικό πληθυσμό.

Βαθμολόγηση

Η βαθμολόγηση της STAXI-24 πραγματοποιείται μέσω τετράβαθμης κλίμακας τύπου Likert, όπου η τιμή 1 αντιστοιχεί στο «σχεδόν ποτέ», η τιμή 2 στο «μερικές φορές», η τιμή 3 στο «συχνά» και η τιμή 4 στο «σχεδόν πάντα». Το εργαλείο δεν περιλαμβάνει αρνητικά διατυπωμένες ερωτήσεις.

Οι 24 ερωτήσεις κατανέμονται σε τρεις υποκλίμακες. Η υποκλίμακα εξωτερίκευσης του θυμού περιλαμβάνει τις ερωτήσεις 2, 7, 9, 12, 14, 19, 22 και 23, η υποκλίμακα εσωτερίκευσης του θυμού περιλαμβάνει τις ερωτήσεις 1, 3, 4, 8, 11, 18, 20 και 24, ενώ η υποκλίμακα ελέγχου του θυμού περιλαμβάνει τις ερωτήσεις 5, 6, 10, 13, 16, 17 και 21.

Η συνολική βαθμολογία υπολογίζεται μέσω του τύπου:

Υποκλίμακα εξωτερίκευσης θυμού + Υποκλίμακα εσωτερίκευσης θυμού – Υποκλίμακα ελέγχου θυμού + 16.

Εγκυρότητα

Η STAXI-24 παρουσιάζει καλή εννοιολογική εγκυρότητα, καθώς η δομή της βασίζεται στη θεωρητική προσέγγιση του Spielberger και των συνεργατών του σχετικά με την εμπειρία και την έκφραση του θυμού. Η ελληνική προσαρμογή του εργαλείου πραγματοποιήθηκε μέσω αναγνωρισμένης διαδικασίας μετάφρασης και πολιτισμικής προσαρμογής, ώστε να διασφαλιστεί η καταλληλότητά του για χρήση στον ελληνικό πληθυσμό.

Η διάρθρωση των τριών παραγόντων και ο διαχωρισμός μεταξύ εξωτερικής έκφρασης, εσωτερικής διαχείρισης και ελέγχου του θυμού επιβεβαιώθηκαν μέσω της θεωρητικής τεκμηρίωσης και της κλινικής εφαρμογής του εργαλείου.

Αξιοπιστία

Η αξιοπιστία της STAXI-24 έχει αξιολογηθεί μέσω του δείκτη εσωτερικής συνέπειας Cronbach’s alpha. Τα αποτελέσματα έδειξαν τιμή α = 0,72 για την εξωτερίκευση του θυμού, α = 0,66 για την εσωτερίκευση του θυμού και α = 0,85 για τον έλεγχο του θυμού.

Οι τιμές αυτές υποδεικνύουν ικανοποιητική έως υψηλή εσωτερική συνοχή των υποκλιμάκων, με ιδιαίτερα ισχυρή αξιοπιστία στη διάσταση του ελέγχου του θυμού. Η συνολική αξιοπιστία της κλίμακας δεν αναφέρεται ξεχωριστά, καθώς η τελική βαθμολογία προκύπτει από τον συνδυασμό των επιμέρους υποκλιμάκων.

Εφαρμογές

Η STAXI-24 μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κλινικές, ερευνητικές και εκπαιδευτικές εφαρμογές για την αξιολόγηση των τρόπων έκφρασης και διαχείρισης του θυμού. Αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για τη διερεύνηση συναισθηματικών χαρακτηριστικών ατόμων και ομάδων, καθώς και για την αξιολόγηση παρεμβάσεων που στοχεύουν στη βελτίωση της συναισθηματικής ρύθμισης και του ελέγχου παρορμητικών αντιδράσεων.

Η εφαρμογή της μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση της σχέσης μεταξύ θυμού και ψυχοκοινωνικής λειτουργικότητας, παρέχοντας δεδομένα που μπορούν να αξιοποιηθούν στον σχεδιασμό προγραμμάτων ψυχολογικής υποστήριξης και ανάπτυξης δεξιοτήτων διαχείρισης συναισθημάτων.

Βιβλιογραφία

Spielberger, C. D., Johnson, E. H., Russell, S. F., Crane, R. J., Jacobs, G. A., & Worden, T. J. (1985). The experience and expression of anger: Construction and validation of an anger expression scale. In M. A. Chesney & R. H. Rosenman (Eds.), Anger and hostility in cardiovascular and behavioral disorders (pp. 5–30). New York: Hemisphere.