Ερωτηματολόγιο Χρηματοοικονομικής Ευημερίας [CFPB-10]

Περιγραφή Κλίμακας

Η Consumer Financial Protection Bureau Financial Well-Being Scale (CFPB-10) είναι ένα σύγχρονο ψυχομετρικό εργαλείο που αναπτύχθηκε από το Consumer Financial Protection Bureau (CFPB) των Ηνωμένων Πολιτειών για την αξιολόγηση της οικονομικής ευημερίας των ενηλίκων. Η κλίμακα σχεδιάστηκε ώστε να αποτυπώνει όχι μόνο την αντικειμενική οικονομική κατάσταση ενός ατόμου, αλλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο το ίδιο αντιλαμβάνεται την οικονομική του ασφάλεια, την ικανότητά του να καλύπτει τις τρέχουσες οικονομικές υποχρεώσεις και την αυτοπεποίθησή του σχετικά με το οικονομικό του μέλλον.

Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές μετρήσεις που βασίζονται αποκλειστικά στο εισόδημα ή την περιουσία, η CFPB-10 υιοθετεί μια πολυδιάστατη προσέγγιση, λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική σταθερότητα, την ανθεκτικότητα απέναντι σε απρόβλεπτα οικονομικά γεγονότα, την ελευθερία επιλογών και τη δυνατότητα επίτευξης μακροπρόθεσμων οικονομικών στόχων.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται σε έρευνες οικονομικής συμπεριφοράς, κοινωνικής πολιτικής, δημόσιας υγείας, οικονομικής ψυχολογίας και χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης, καθώς και στην αξιολόγηση προγραμμάτων που στοχεύουν στη βελτίωση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού και της οικονομικής ανθεκτικότητας.

Στόχος της Κλίμακας

Βασικός στόχος της CFPB-10 είναι η αξιόπιστη μέτρηση της αντιλαμβανόμενης οικονομικής ευημερίας και η διερεύνηση του βαθμού στον οποίο τα άτομα αισθάνονται οικονομικά ασφαλή τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον.

Η κλίμακα επιτρέπει την αξιολόγηση της οικονομικής ανθεκτικότητας, της δυνατότητας διαχείρισης καθημερινών οικονομικών αναγκών, της προετοιμασίας για έκτακτες οικονομικές καταστάσεις και της ικανότητας λήψης οικονομικών αποφάσεων που ενισχύουν τη μακροπρόθεσμη ευημερία. Παράλληλα, χρησιμοποιείται για τη μελέτη της σχέσης μεταξύ οικονομικής ευημερίας, χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού, ψυχικής υγείας, άγχους, ποιότητας ζωής και κοινωνικής ένταξης.

Ψυχομετρικά Χαρακτηριστικά

Η CFPB-10 παρουσιάζει εξαιρετικές ψυχομετρικές ιδιότητες και έχει επικυρωθεί σε διαφορετικούς πληθυσμούς. Η αξιοπιστία της τεκμηριώνεται μέσω υψηλών τιμών Cronbach’s α και McDonald’s ω, ενώ η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability) επιβεβαιώνει τη σταθερότητα των αποτελεσμάτων με την πάροδο του χρόνου.

Η εγκυρότητα κατασκευής εξετάζεται με Διερευνητική Παραγοντική Ανάλυση (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (Confirmatory Factor Analysis – CFA). Η συγκλίνουσα εγκυρότητα αξιολογείται μέσω συσχετίσεων με δείκτες οικονομικού άγχους, οικονομικής ασφάλειας, χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού και ποιότητας ζωής, ενώ η διακριτή εγκυρότητα επιβεβαιώνει ότι η κλίμακα μετρά μια διακριτή διάσταση της οικονομικής ευημερίας και όχι απλώς το επίπεδο εισοδήματος.

Επιπλέον, η ανάπτυξη της κλίμακας βασίστηκε σε σύγχρονες προσεγγίσεις της Θεωρίας Απόκρισης στο Στοιχείο (Item Response Theory – IRT), γεγονός που ενισχύει την ακρίβεια της μέτρησης και τη συγκρισιμότητα των αποτελεσμάτων μεταξύ διαφορετικών πληθυσμών.

Βαθμονόμηση

Η CFPB-10 αποτελείται από 10 δηλώσεις, οι οποίες αξιολογούνται σύμφωνα με τις οδηγίες της επίσημης έκδοσης του εργαλείου.

Οι απαντήσεις μετατρέπονται, μέσω του επίσημου συστήματος βαθμολόγησης του Consumer Financial Protection Bureau, σε τυποποιημένη βαθμολογία οικονομικής ευημερίας. Υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια, υψηλότερη οικονομική ανθεκτικότητα και αυξημένη ικανότητα διαχείρισης των προσωπικών οικονομικών.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να πραγματοποιείται σε συνδυασμό με δημογραφικούς, κοινωνικοοικονομικούς και πολιτισμικούς παράγοντες, καθώς οι αντιλήψεις σχετικά με την οικονομική ευημερία διαμορφώνονται από ένα ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο.

Ανάλυση Δεδομένων

Η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων της CFPB-10 περιλαμβάνει περιγραφικές αναλύσεις με υπολογισμό μέσων όρων, τυπικών αποκλίσεων, ασυμμετρίας και κύρτωσης για τη συνολική βαθμολογία οικονομικής ευημερίας.

Η αξιοπιστία εξετάζεται μέσω των συντελεστών Cronbach’s α, McDonald’s ω και της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων, ενώ η παραγοντική δομή αξιολογείται με EFA και CFA. Η συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα διερευνώνται μέσω συσχετίσεων με δείκτες οικονομικού άγχους, χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού, συμπεριφοράς αποταμίευσης, υπερχρέωσης, ψυχικής υγείας και ποιότητας ζωής.

Οι βαθμολογίες της κλίμακας μπορούν να αξιοποιηθούν σε αναλύσεις συσχέτισης, συγκρίσεις ομάδων (t-test, ANOVA ή μη παραμετρικούς ελέγχους), γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, αναλύσεις διαμεσολάβησης και τροποποίησης (mediation–moderation analysis), πολυεπίπεδες αναλύσεις, καθώς και σε Μοντέλα Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Modeling – SEM) για τη διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ οικονομικής ευημερίας, οικονομικής συμπεριφοράς, χρηματοοικονομικής γνώσης και ψυχολογικής ευημερίας.

Βιβλιογραφία

Consumer Financial Protection Bureau. (2015). Financial Well-Being: The Goal of Financial Education. Washington, DC: Consumer Financial Protection Bureau.

Consumer Financial Protection Bureau. (2017). CFPB Financial Well-Being Scale: Scale Development Technical Report. Washington, DC: Consumer Financial Protection Bureau.

Kempson, E., Finney, A., & Poppe, C. (2017). Financial Well-Being: A Conceptual Model and Preliminary Analysis. Consumer Financial Protection Bureau.

Netemeyer, R. G., Warmath, D., Fernandes, D., & Lynch, J. G. (2018). How Am I Doing? Perceived Financial Well-Being, Its Potential Antecedents, and Its Relation to Overall Well-Being. Journal of Consumer Research, 45(1), 68–89.

Xiao, J. J., & Porto, N. (2017). Financial Education and Financial Satisfaction: Financial Literacy, Behavior, and Capability as Mediators. International Journal of Bank Marketing, 35(5), 805–817.