Ερωτηματολόγιο Στάσεων προς την Ανάγνωση για Μαθητές Δημοτικού (Elementary Reading Attitude Survey – ERAS-20)

Περιγραφή

Το Elementary Reading Attitude Survey (ERAS-20) αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα ψυχομετρικά εργαλεία για την αξιολόγηση των στάσεων των παιδιών απέναντι στην ανάγνωση κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους στο δημοτικό σχολείο. Αναπτύχθηκε από τους McKenna και Kear (1990) με σκοπό να παρέχει στους εκπαιδευτικούς και τους ερευνητές ένα αξιόπιστο και εύχρηστο εργαλείο για την αποτύπωση των συναισθημάτων και των αντιλήψεων των μαθητών σχετικά με την αναγνωστική διαδικασία.

Το εργαλείο αποτελείται από 20 ερωτήματα αυτοαναφοράς και απευθύνεται σε μαθητές των τάξεων Α΄ έως ΣΤ΄ Δημοτικού. Οι απαντήσεις δίνονται μέσω τεσσάρων εικόνων του γνωστού χαρακτήρα Garfield, οι οποίες εκφράζουν διαφορετικά επίπεδα θετικών ή αρνητικών συναισθημάτων απέναντι σε διάφορες αναγνωστικές δραστηριότητες. Η εικονογραφημένη μορφή της κλίμακας καθιστά το εργαλείο ιδιαίτερα κατάλληλο ακόμη και για μικρές ηλικίες, διευκολύνοντας την κατανόηση των επιλογών απάντησης.

Η κλίμακα αξιολογεί δύο βασικές διαστάσεις της αναγνωστικής στάσης:

• Στάση απέναντι στην αναγνωστική δραστηριότητα αναψυχής (Recreational Reading Attitude), η οποία αφορά την ανάγνωση εκτός σχολικού πλαισίου, όπως η ανάγνωση βιβλίων στον ελεύθερο χρόνο.
• Στάση απέναντι στη σχολική ανάγνωση (Academic Reading Attitude), η οποία εξετάζει τα συναισθήματα των μαθητών απέναντι στις αναγνωστικές δραστηριότητες που πραγματοποιούνται στο σχολείο, όπως η ανάγνωση σχολικών βιβλίων, η συμμετοχή στο μάθημα της Γλώσσας και οι αναγνωστικές δοκιμασίες.

Στόχος

Βασικός στόχος του ERAS-20 είναι η αξιολόγηση των στάσεων των παιδιών απέναντι στην ανάγνωση, τόσο ως δραστηριότητα μάθησης όσο και ως δραστηριότητα ψυχαγωγίας. Η κλίμακα συμβάλλει στον εντοπισμό μαθητών που παρουσιάζουν μειωμένο ενδιαφέρον ή αρνητικές στάσεις προς το διάβασμα, επιτρέποντας τον σχεδιασμό παρεμβάσεων για την ενίσχυση της αναγνωστικής παρακίνησης και της φιλαναγνωσίας. Παράλληλα, χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση της σχέσης των αναγνωστικών στάσεων με την αναγνωστική ικανότητα, τη σχολική επίδοση, τα κίνητρα μάθησης και τη γενικότερη ακαδημαϊκή ανάπτυξη.

Βαθμολόγηση

Το ERAS-20 αποτελείται από 20 ερωτήματα, εκ των οποίων:

• 10 ερωτήματα αξιολογούν τη στάση απέναντι στην αναγνωστική δραστηριότητα αναψυχής.
• 10 ερωτήματα αξιολογούν τη στάση απέναντι στη σχολική ανάγνωση.

Κάθε ερώτημα βαθμολογείται σε τετραβάθμια εικονογραφημένη κλίμακα, με τις εικόνες του Garfield να αντιστοιχούν στις ακόλουθες τιμές:

• 4 = Πολύ χαρούμενος (πολύ θετική στάση)
• 3 = Λίγο χαρούμενος
• 2 = Λίγο δυσαρεστημένος
• 1 = Πολύ δυσαρεστημένος (πολύ αρνητική στάση)

Υπολογίζονται δύο επιμέρους βαθμολογίες (Αναγνωστική Αναψυχή και Σχολική Ανάγνωση), καθώς και μία συνολική βαθμολογία, η οποία προκύπτει από το άθροισμα όλων των απαντήσεων. Υψηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν θετικότερες στάσεις απέναντι στην ανάγνωση.

Στατιστική Ανάλυση

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του ERAS-20 περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά μέτρα, έλεγχο της αξιοπιστίας μέσω των δεικτών Cronbach’s α και McDonald’s Ω, καθώς και διερεύνηση της δομικής εγκυρότητας με Διερευνητική Παραγοντική Ανάλυση (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (Confirmatory Factor Analysis – CFA).

Οι αρχικές μελέτες επιβεβαίωσαν τη διπαραγοντική δομή του εργαλείου (αναγνωστική αναψυχή και σχολική ανάγνωση), ενώ οι συντελεστές αξιοπιστίας κυμαίνονται συνήθως από 0,74 έως 0,89 για τις υποκλίμακες και περίπου 0,87–0,89 για τη συνολική κλίμακα. Η ελληνική προσαρμογή παρουσίασε επίσης υψηλή εσωτερική συνοχή (Cronbach’s α = 0,86) και επιβεβαίωσε την εγκυρότητα της κατασκευής μέσω παραγοντικής ανάλυσης.

Στις ερευνητικές εφαρμογές χρησιμοποιούνται επιπλέον αναλύσεις συσχέτισης (Pearson ή Spearman), t-test, ANOVA, MANOVA, καθώς και μοντέλα γραμμικής και λογιστικής παλινδρόμησης για τη διερεύνηση της επίδρασης δημογραφικών, γνωστικών και εκπαιδευτικών παραγόντων στις στάσεις απέναντι στην ανάγνωση.

Εφαρμογές

Το ERAS-20 χρησιμοποιείται ευρέως στην εκπαιδευτική ψυχολογία, στη διδακτική της γλώσσας, στην παιδαγωγική έρευνα και στην ειδική αγωγή. Εφαρμόζεται για την αξιολόγηση μαθητών τυπικής ανάπτυξης, παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες και μαθητών με δυσκολίες ανάγνωσης ή δυσλεξία.

Η κλίμακα αξιοποιείται για την αξιολόγηση προγραμμάτων φιλαναγνωσίας, παρεμβάσεων ενίσχυσης της αναγνωστικής παρακίνησης, εκπαιδευτικών καινοτομιών και δράσεων προώθησης της ανάγνωσης. Παράλληλα, χρησιμοποιείται σε διαχρονικές μελέτες που εξετάζουν την εξέλιξη των αναγνωστικών στάσεων κατά τη διάρκεια της σχολικής ζωής και τη σχέση τους με την αναγνωστική επίδοση, τα μαθησιακά κίνητρα και τη σχολική επιτυχία.

Βιβλιογραφία

McKenna, M. C., & Kear, D. J. (1990). Measuring attitude toward reading: A new tool for teachers. The Reading Teacher, 43(9), 626–639.

McKenna, M. C., Kear, D. J., & Ellsworth, R. A. (1995). Children’s attitudes toward reading: A national survey. Reading Research Quarterly, 30(4), 934–956.

Malafantis, K. D. (2005). Το παιδί και η ανάγνωση: Στάσεις, προτιμήσεις και συνήθειες. Αθήνα: Εκδόσεις Γρηγόρη.

Worrell, F. C., Roth, D. A., & Gabelko, N. H. (2006). Elementary Reading Attitude Survey (ERAS) scores in academically talented students. Roeper Review, 29(2), 119–124.

McKenna, M. C., Conradi, K., Lawrence, C., Jang, B. G., & Meyer, J. P. (2012). Reading attitudes of middle school students: Results of a U.S. survey. Reading Research Quarterly, 47(3), 283–306.