Περιγραφή

Το Emotional Questionnaire (EQ-10) είναι ένα σύντομο ψυχομετρικό εργαλείο που αξιολογεί τις βασικές στρατηγικές συναισθηματικής ρύθμισης (emotion regulation) που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι στην καθημερινή τους ζωή. Η κλίμακα βασίζεται στο θεωρητικό μοντέλο των Gross και John (2003) και αποτελεί μια συνοπτική εκδοχή του Emotion Regulation Questionnaire (ERQ), το οποίο είναι από τα πλέον χρησιμοποιούμενα εργαλεία διεθνώς για τη μελέτη της διαχείρισης των συναισθημάτων.

Το εργαλείο αποτελείται από 10 δηλώσεις αυτοαναφοράς και αξιολογεί δύο βασικές στρατηγικές συναισθηματικής ρύθμισης:

  • Γνωστική Αναπλαισίωση (Cognitive Reappraisal): αναφέρεται στην ικανότητα του ατόμου να τροποποιεί τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύει μια κατάσταση, ώστε να μειώνει την ένταση των αρνητικών συναισθημάτων ή να ενισχύει τα θετικά συναισθήματα.
  • Καταστολή της Συναισθηματικής Έκφρασης (Expressive Suppression): αφορά την τάση του ατόμου να περιορίζει ή να αποκρύπτει την εξωτερική έκφραση των συναισθημάτων του, ακόμη και όταν τα βιώνει έντονα.

Η γνωστική αναπλαισίωση θεωρείται γενικά προσαρμοστική στρατηγική, καθώς σχετίζεται με μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα, υψηλότερη ευημερία και καλύτερη ποιότητα διαπροσωπικών σχέσεων. Αντίθετα, η συστηματική χρήση της καταστολής συνδέεται συχνότερα με αυξημένο άγχος, δυσκολίες στις κοινωνικές σχέσεις και χαμηλότερη ψυχολογική ευεξία.

Στόχος

Βασικός στόχος του EQ-10 είναι η αξιολόγηση των στρατηγικών που χρησιμοποιούν τα άτομα για να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους σε καθημερινές καταστάσεις. Η κλίμακα συμβάλλει στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι γνωστικές και συμπεριφορικές στρατηγικές επηρεάζουν την ψυχική υγεία, την προσαρμογή στο στρες και τη διαπροσωπική λειτουργικότητα.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται ευρέως στην ψυχολογική έρευνα, στη συμβουλευτική, στην κλινική αξιολόγηση και σε εκπαιδευτικά ή επαγγελματικά περιβάλλοντα, ενώ αξιοποιείται για τη διερεύνηση της σχέσης της συναισθηματικής ρύθμισης με το άγχος, την κατάθλιψη, την ψυχική ανθεκτικότητα, την ποιότητα ζωής και τη συναισθηματική νοημοσύνη.

Βαθμολόγηση

Το EQ-10 αποτελείται από 10 δηλώσεις, οι οποίες απαντώνται σε επταβάθμια κλίμακα Likert, όπου:

  • 1 = Διαφωνώ απόλυτα
  • 7 = Συμφωνώ απόλυτα

Οι δηλώσεις κατανέμονται στις δύο υποκλίμακες:

  • Cognitive Reappraisal (Γνωστική Αναπλαισίωση)
  • Expressive Suppression (Καταστολή της Συναισθηματικής Έκφρασης)

Για κάθε υποκλίμακα υπολογίζεται ο μέσος όρος ή το άθροισμα των αντίστοιχων απαντήσεων. Υψηλότερες βαθμολογίες στη γνωστική αναπλαισίωση υποδηλώνουν μεγαλύτερη χρήση προσαρμοστικών στρατηγικών διαχείρισης των συναισθημάτων, ενώ υψηλότερες βαθμολογίες στην καταστολή υποδηλώνουν μεγαλύτερη τάση περιορισμού της συναισθηματικής έκφρασης.

Στατιστική Ανάλυση

Η ψυχομετρική αξιολόγηση του EQ-10 περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά μέτρα, έλεγχο της αξιοπιστίας μέσω των δεικτών Cronbach’s α και McDonald’s Ω, καθώς και διερεύνηση της δομικής εγκυρότητας με Διερευνητική Παραγοντική Ανάλυση (Exploratory Factor Analysis – EFA) και Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση (Confirmatory Factor Analysis – CFA).

Οι περισσότερες διεθνείς μελέτες επιβεβαιώνουν τη διπαραγοντική δομή του εργαλείου (Γνωστική Αναπλαισίωση και Καταστολή), με συντελεστές εσωτερικής συνοχής που κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 0,75 και 0,90, ανάλογα με τον πληθυσμό και τη γλωσσική προσαρμογή. Επιπλέον, εξετάζεται η συγκλίνουσα και διακριτή εγκυρότητα μέσω συσχετίσεων με δείκτες άγχους, κατάθλιψης, συναισθηματικής νοημοσύνης και ψυχολογικής ευεξίας.

Στις ερευνητικές εφαρμογές χρησιμοποιούνται επίσης αναλύσεις συσχέτισης (Pearson ή Spearman), t-test, ANOVA, MANOVA, γραμμική και λογιστική παλινδρόμηση, καθώς και Structural Equation Modeling (SEM) για τη διερεύνηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη συναισθηματική ρύθμιση.

Εφαρμογές

Το EQ-10 χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική ψυχολογία, στη συμβουλευτική ψυχολογία, στην ψυχολογία της υγείας, στην εκπαιδευτική ψυχολογία, στην οργανωσιακή ψυχολογία και στην έρευνα της ψυχικής υγείας.

Εφαρμόζεται για:

  • την αξιολόγηση των στρατηγικών συναισθηματικής ρύθμισης,
  • τη διερεύνηση της σχέσης τους με το άγχος, την κατάθλιψη και την ψυχική ανθεκτικότητα,
  • την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας ψυχοθεραπευτικών και ψυχοεκπαιδευτικών παρεμβάσεων,
  • τη μελέτη της συναισθηματικής νοημοσύνης και της ψυχολογικής ευημερίας,
  • την έρευνα της προσαρμογής σε στρεσογόνες καταστάσεις και της διαχείρισης χρόνιων προβλημάτων υγείας.

Βιβλιογραφία

Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review of General Psychology, 2(3), 271–299.

Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: Implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348–362.

John, O. P., & Gross, J. J. (2004). Healthy and unhealthy emotion regulation: Personality processes, individual differences, and life span development. Journal of Personality, 72(6), 1301–1334.

Aldao, A., Nolen-Hoeksema, S., & Schweizer, S. (2010). Emotion-regulation strategies across psychopathology: A meta-analytic review. Clinical Psychology Review, 30(2), 217–237.

Balzarotti, S., John, O. P., & Gross, J. J. (2010). An Italian adaptation of the Emotion Regulation Questionnaire. European Journal of Psychological Assessment, 26(1), 61–67.