Ερωτηματολόγιο Μέτρησης του Πόνου του McGill [MPQ-20]

Περιγραφή

Το McGill Pain Questionnaire (MPQ) αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρισμένα εργαλεία πολυδιάστατης αξιολόγησης του πόνου. Αναπτύχθηκε από τον Ronald Melzack στο Πανεπιστήμιο McGill και παρουσιάστηκε συστηματικά το 1975, με σκοπό να αποτυπώσει όχι μόνο την ένταση αλλά και την ιδιαίτερη ποιοτική εμπειρία του πόνου.

Σε αντίθεση με τις μονοδιάστατες κλίμακες, οι οποίες επικεντρώνονται κυρίως στο «πόσο» πονά ένα άτομο, το MPQ εξετάζει διαφορετικές διαστάσεις της εμπειρίας του πόνου μέσω ενός οργανωμένου συνόλου λεκτικών περιγραφών. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει μια περισσότερο ολοκληρωμένη αποτύπωση του πόνου και μπορεί να συμβάλει τόσο στην κλινική αξιολόγηση όσο και στην ερευνητική παρακολούθηση ασθενών.

Στόχος

Βασικός στόχος του MPQ είναι η ποσοτική και ποιοτική αξιολόγηση της υποκειμενικής εμπειρίας του πόνου. Το εργαλείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την καταγραφή των χαρακτηριστικών του πόνου, την παρακολούθηση πιθανών μεταβολών του με την πάροδο του χρόνου και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών ή άλλων παρεμβάσεων.

Η πολυδιάστατη προσέγγισή του είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς δύο άτομα με παρόμοια ένταση πόνου μπορεί να βιώνουν τον πόνο με πολύ διαφορετικό αισθητηριακό ή συναισθηματικό τρόπο.

Δομή του Ερωτηματολογίου

Η αρχική μορφή του McGill Pain Questionnaire περιλαμβάνει 78 περιγραφικές λέξεις, οργανωμένες σε 20 κατηγορίες. Οι περιγραφές αποτυπώνουν διαφορετικές ιδιότητες του πόνου και εντάσσονται κυρίως σε αισθητηριακές, συναισθηματικές και αξιολογικές διαστάσεις.

Ο εξεταζόμενος επιλέγει τις λέξεις που ανταποκρίνονται καλύτερα στον τρόπο με τον οποίο βιώνει τον πόνο του. Με τον τρόπο αυτό, το MPQ δεν περιορίζεται σε έναν απλό αριθμητικό δείκτη έντασης, αλλά καταγράφει χαρακτηριστικά όπως η ποιότητα και η συναισθηματική επιβάρυνση που συνοδεύουν την επώδυνη εμπειρία.

Βαθμολόγηση και Στατιστική Ανάλυση

Η κλασική βαθμολόγηση του MPQ βασίζεται κυρίως στον Pain Rating Index (PRI), δηλαδή στον Δείκτη Αξιολόγησης του Πόνου, ο οποίος προκύπτει από τις αριθμητικές τιμές που αντιστοιχούν στις επιλεγμένες περιγραφές. Παράλληλα μπορούν να υπολογιστούν ο αριθμός των λέξεων που επιλέχθηκαν (Number of Words Chosen – NWC) και δείκτες της παρούσας έντασης του πόνου (Present Pain Intensity – PPI).

Οι βαθμολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν περιγραφικά ή συγκριτικά για την αξιολόγηση διαφορών μεταξύ ομάδων, χρονικών σημείων ή θεραπευτικών παρεμβάσεων. Υψηλότερες τιμές στους σχετικούς δείκτες υποδηλώνουν γενικά μεγαλύτερη επιβάρυνση από τον πόνο.

Πρέπει να διακρίνεται η αρχική μορφή του MPQ από το Short-Form McGill Pain Questionnaire (SF-MPQ). Η σύντομη μορφή αναπτύχθηκε αργότερα και περιλαμβάνει 15 βασικούς περιγραφικούς όρους, από τους οποίους 11 αφορούν αισθητηριακές και 4 συναισθηματικές διαστάσεις του πόνου.

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία

Το McGill Pain Questionnaire έχει χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα στην αξιολόγηση τόσο του οξέος όσο και του χρόνιου πόνου, καθώς επιτρέπει τη συστηματική καταγραφή διαφορετικών χαρακτηριστικών της εμπειρίας του ασθενούς.

Η χρήση του προϋποθέτει ότι ο εξεταζόμενος κατανοεί επαρκώς το νόημα των περιγραφικών όρων, καθώς η επιλογή των λέξεων αποτελεί κεντρικό στοιχείο της αξιολόγησης.

Η ελληνική έκδοση του MPQ έχει μελετηθεί ψυχομετρικά και έχουν παρουσιαστεί δεδομένα που υποστηρίζουν την αξιοπιστία και την εγκυρότητά της, ιδιαίτερα σε ασθενείς με καρκινικό πόνο που λάμβαναν παρηγορική φροντίδα. Παράλληλα, έχει αναπτυχθεί και αξιολογηθεί ελληνική έκδοση της σύντομης μορφής του McGill Pain Questionnaire.

Εφαρμογές

Το MPQ μπορεί να αξιοποιηθεί σε κλινικές και ερευνητικές μελέτες που αφορούν χρόνιες και οξείες καταστάσεις πόνου, στην αξιολόγηση θεραπευτικών παρεμβάσεων και στη διαχρονική παρακολούθηση της συμπτωματολογίας. Η ιδιαίτερη αξία του έγκειται στην ικανότητά του να αντιμετωπίζει τον πόνο ως πολυδιάστατη εμπειρία και όχι αποκλειστικά ως έναν αριθμητικό δείκτη έντασης.

Βιβλιογραφία

Melzack R. The McGill Pain Questionnaire: major properties and scoring methods. Pain. 1975;1(3):277–299.

Melzack R. The short-form McGill Pain Questionnaire. Pain. 1987;30(2):191–197.

Mystakidou K, Parpa E, Tsilika E, et al. Greek McGill Pain Questionnaire: validation and utility in cancer patients. Journal of Pain and Symptom Management. 2002;24(4):379–387.

Georgoudis G, Watson PJ, Oldham JA. The development and validation of a Greek version of the short-form McGill Pain Questionnaire. European Journal of Pain. 2000.