Neck Bournemouth Questionnaire (NBQ-7)

Περιγραφή

Το Neck Bournemouth Questionnaire (NBQ-7) αποτελεί ένα σύντομο, πολυδιάστατο ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς, σχεδιασμένο για την αξιολόγηση της επίδρασης του αυχενικού πόνου στη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής των ενηλίκων. Αναπτύχθηκε ως τροποποίηση του αρχικού Bournemouth Questionnaire για την οσφυαλγία και αποτελείται από 7 ερωτήματα, τα οποία αξιολογούν τόσο τη σωματική όσο και την ψυχοκοινωνική διάσταση του πόνου.

Το NBQ εξετάζει βασικές παραμέτρους όπως η ένταση του πόνου, οι περιορισμοί στις καθημερινές και επαγγελματικές δραστηριότητες, το άγχος, η καταθλιπτική διάθεση, ο βαθμός ελέγχου που αισθάνεται ο ασθενής απέναντι στην κατάστασή του και η συνολική λειτουργική επιβάρυνση. Η πολυδιάστατη προσέγγισή του βασίζεται στο βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο του χρόνιου πόνου και επιτρέπει μια ολοκληρωμένη εκτίμηση της κατάστασης του ασθενούς.

Το ερωτηματολόγιο χρησιμοποιείται ευρέως στην ορθοπεδική, τη φυσικοθεραπεία, τη χειροπρακτική, τη φυσική ιατρική και αποκατάσταση, καθώς και στην κλινική και ακαδημαϊκή έρευνα για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών παρεμβάσεων σε ασθενείς με οξύ ή χρόνιο αυχενικό πόνο.

Ανάλυση και χρήση δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του NBQ επιτρέπει την ολοκληρωμένη αξιολόγηση της επίδρασης του αυχενικού πόνου στη σωματική λειτουργικότητα και στην ψυχολογική κατάσταση του ατόμου. Η πολυδιάστατη δομή του εργαλείου καθιστά δυνατή την αναγνώριση τόσο των λειτουργικών περιορισμών όσο και των ψυχοκοινωνικών παραγόντων που επηρεάζουν την πορεία της αποκατάστασης.

Η στατιστική επεξεργασία περιλαμβάνει συνήθως:

  • Υπολογισμό περιγραφικών στατιστικών (μέσος όρος, τυπική απόκλιση, διάμεσος και εύρος τιμών).
  • Έλεγχο της αξιοπιστίας με τον συντελεστή Cronbach’s α.
  • Εκτίμηση της επαναληπτικής αξιοπιστίας (test–retest reliability).
  • Έλεγχο της δομικής εγκυρότητας μέσω Παραγοντικής Ανάλυσης (Exploratory ή Confirmatory Factor Analysis).
  • Διερεύνηση της συγκλίνουσας και διακριτής εγκυρότητας μέσω συσχέτισης με άλλες κλίμακες αυχενικής αναπηρίας, πόνου και ποιότητας ζωής.
  • Αξιολόγηση της ευαισθησίας του εργαλείου στην ανίχνευση κλινικών αλλαγών (responsiveness) μετά από θεραπευτικές παρεμβάσεις.
  • Συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων με t-test, ANOVA ή μη παραμετρικές δοκιμασίες.
  • Ανάλυση παλινδρόμησης για τον εντοπισμό παραγόντων που επηρεάζουν τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και τη λειτουργική αποκατάσταση.

Τα αποτελέσματα του NBQ μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για την παρακολούθηση της πορείας ενός ασθενούς όσο και για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας συντηρητικών ή χειρουργικών θεραπευτικών προσεγγίσεων.

Στόχος

Βασικός στόχος του Neck Bournemouth Questionnaire είναι η αξιόπιστη και έγκυρη αξιολόγηση των σωματικών, λειτουργικών και ψυχολογικών επιπτώσεων του αυχενικού πόνου.

Ειδικότερα, το εργαλείο αποσκοπεί:

  • στην εκτίμηση της έντασης του αυχενικού πόνου,
  • στην αξιολόγηση των περιορισμών στις καθημερινές και επαγγελματικές δραστηριότητες,
  • στη διερεύνηση της ψυχολογικής επιβάρυνσης, όπως το άγχος και η καταθλιπτική διάθεση,
  • στην εκτίμηση της αντίληψης του ασθενούς σχετικά με τον έλεγχο της κατάστασής του,
  • στην παρακολούθηση της πορείας της θεραπείας,
  • στην υποστήριξη της τεκμηριωμένης λήψης κλινικών αποφάσεων,
  • και στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων αποκατάστασης και διαχείρισης του αυχενικού πόνου.

Βαθμολόγηση

Το NBQ-7 αποτελείται από 7 ερωτήματα, τα οποία βαθμολογούνται συνήθως σε αριθμητική κλίμακα 0 έως 10. Το συνολικό σκορ προκύπτει από το άθροισμα των επιμέρους βαθμολογιών και κυμαίνεται από 0 έως 70.

Οι υψηλότερες συνολικές βαθμολογίες υποδηλώνουν:

  • μεγαλύτερη ένταση αυχενικού πόνου,
  • αυξημένο λειτουργικό περιορισμό,
  • μεγαλύτερη ψυχολογική επιβάρυνση,
  • χαμηλότερο βαθμό αυτοελέγχου της κατάστασης,
  • και συνολικά σοβαρότερη επίδραση του αυχενικού προβλήματος στην καθημερινή ζωή και την ποιότητα ζωής.

Το NBQ θεωρείται ιδιαίτερα ευαίσθητο στις κλινικές μεταβολές, γεγονός που το καθιστά κατάλληλο εργαλείο για επαναλαμβανόμενες αξιολογήσεις κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Βιβλιογραφία

Bolton JE, Humphreys BK. (2002). The Bournemouth Questionnaire: A short-form comprehensive outcome measure. II. Psychometric properties in neck pain patients.

Schmitt MA, et al. (2009). Dutch adaptation and validation of the Neck Bournemouth Questionnaire.