Περιγραφή της Κλίμακας

Η Κλίμακα Παραβατικών Συμπεριφορών (Delinquent Activities Scale – DAS) αποτελεί ένα εξειδικευμένο ψυχομετρικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της παραβατικής συμπεριφοράς και της εμπλοκής των ατόμων σε παράνομες ή αντικοινωνικές δραστηριότητες. Αναπτύχθηκε από τους Reavy, Stein, Paiva, Quina και Rossi, βασιζόμενη εν μέρει στη Self-Reported Delinquency Scale (SRD) των Elliott και συνεργατών, με στόχο την αναλυτική καταγραφή της συχνότητας, της σοβαρότητας και των χαρακτηριστικών των παραβατικών ενεργειών, καθώς και της σχέσης τους με τη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών.

Η κλίμακα αποτελείται από 40 ερωτήματα αυτοαναφοράς, τα οποία εξετάζουν ένα ευρύ φάσμα παραβατικών συμπεριφορών, από μικρής έκτασης παραβιάσεις κανόνων έως σοβαρές βίαιες ή εγκληματικές πράξεις. Παράλληλα, διερευνά τον βαθμό συμμετοχής του αλκοόλ, της κάνναβης και άλλων ουσιών κατά τη διάπραξη των συγκεκριμένων πράξεων, καθώς και το επίπεδο μεταμέλειας του συμμετέχοντα για τις πράξεις του. Η DAS χρησιμοποιείται κυρίως στην εγκληματολογική έρευνα, την κλινική αξιολόγηση, την ψυχολογία της παραβατικότητας, την ψυχιατρική, αλλά και σε προγράμματα πρόληψης και αποκατάστασης ανηλίκων και νεαρών ενηλίκων.

Τι αξιολογεί η DAS;

Η DAS αξιολογεί τη συμμετοχή του ατόμου σε διαφορετικές μορφές παραβατικής και αντικοινωνικής συμπεριφοράς, εξετάζοντας τόσο τη συχνότητα όσο και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιστατικού.

Ειδικότερα, καταγράφει:

  • παραβάσεις ιδιοκτησίας και κλοπές,
  • επιθετικές και βίαιες συμπεριφορές,
  • κατοχή ή χρήση όπλων,
  • εκφοβισμό και σωματική βία,
  • παραβατικότητα που σχετίζεται με συμμορίες,
  • διακίνηση ναρκωτικών ουσιών,
  • βανδαλισμούς και καταστροφές περιουσίας,
  • παραβιάσεις οικογενειακών ή σχολικών κανόνων,
  • αντικοινωνικές και παρορμητικές συμπεριφορές,
  • εμπλοκή με το σύστημα απονομής δικαιοσύνης, όπως συλλήψεις.

Επιπλέον, η κλίμακα εξετάζει:

  • την ηλικία κατά την πρώτη και την τελευταία εμφάνιση κάθε συμπεριφοράς,
  • πόσες φορές εκδηλώθηκε,
  • πόσες φορές πραγματοποιήθηκε χωρίς χρήση ουσιών,
  • πόσες φορές σχετιζόταν με κατανάλωση αλκοόλ,
  • πόσες φορές σχετιζόταν με χρήση κάνναβης,
  • πόσες φορές συνδεόταν με άλλες ψυχοδραστικές ουσίες,
  • τον βαθμό μεταμέλειας ή πιθανής επανάληψης της συμπεριφοράς.

Η πολυδιάστατη αυτή προσέγγιση επιτρέπει την εις βάθος κατανόηση τόσο της έντασης όσο και των αιτιολογικών παραγόντων της παραβατικής συμπεριφοράς.

Δομή της Κλίμακας

Η DAS περιλαμβάνει 40 στοιχεία, τα οποία καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα παραβατικών ενεργειών.

Οι θεματικές ενότητες περιλαμβάνουν:

  • κλοπές και διαρρήξεις,
  • σωματική και λεκτική επιθετικότητα,
  • βίαιες επιθέσεις,
  • παράνομη κατοχή ή χρήση όπλων,
  • διακίνηση ναρκωτικών,
  • συμμετοχή σε συμμορίες,
  • σχολική παραβατικότητα,
  • φυγή από το σπίτι,
  • καταστροφή ξένης περιουσίας,
  • παρορμητικές ή επικίνδυνες συμπεριφορές,
  • προβλήματα στον εργασιακό χώρο,
  • αξιολόγηση μεταμέλειας μετά τις πράξεις.

Βαθμονόμηση της Κλίμακας

Σε αντίθεση με τα περισσότερα ψυχομετρικά εργαλεία τύπου Likert, η DAS χρησιμοποιεί ποσοτική καταγραφή γεγονότων.

Για κάθε παραβατική συμπεριφορά ο συμμετέχων δηλώνει:

  • εάν έχει συμβεί ποτέ,
  • την ηλικία της πρώτης εμφάνισης,
  • την ηλικία της τελευταίας εμφάνισης,
  • εάν πραγματοποιήθηκε χωρίς χρήση ουσιών,
  • τον συνολικό αριθμό εμφανίσεων,
  • πόσες φορές συνδέθηκε με κατανάλωση αλκοόλ,
  • πόσες φορές συνδέθηκε με χρήση κάνναβης,
  • πόσες φορές συνδέθηκε με άλλες ουσίες.

Η τελευταία ερώτηση της κλίμακας αξιολογεί τη στάση του ατόμου απέναντι στις παραβατικές πράξεις του, διερευνώντας τον βαθμό μεταμέλειας ή, αντίθετα, την πιθανότητα επανάληψης παρόμοιων συμπεριφορών σε ανάλογες περιστάσεις.

Ερμηνεία των αποτελεσμάτων

Η DAS παρέχει λεπτομερείς δείκτες που επιτρέπουν την αξιολόγηση:

  • της συνολικής παραβατικότητας,
  • της σοβαρότητας των παραβατικών συμπεριφορών,
  • της ηλικίας έναρξης της παραβατικότητας,
  • της χρονικής διάρκειας των παραβατικών προτύπων,
  • της εμπλοκής ουσιών στην παραβατική συμπεριφορά,
  • του επιπέδου μεταμέλειας,
  • της πιθανότητας υποτροπής ή επανάληψης παραβατικών ενεργειών.

Οι πληροφορίες αυτές μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο στην επιστημονική έρευνα όσο και στον σχεδιασμό εξατομικευμένων προγραμμάτων πρόληψης, θεραπείας και κοινωνικής επανένταξης.

Ψυχομετρικά χαρακτηριστικά

Οι ψυχομετρικές ιδιότητες της DAS έχουν αξιολογηθεί από τους Reavy και συνεργάτες (2012), οι οποίοι επιβεβαίωσαν την καταλληλότητα του εργαλείου για τη μέτρηση διαφορετικών μορφών παραβατικότητας σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Η κλίμακα περιλαμβάνει επιμέρους υποκλίμακες που αφορούν:

  • επιθετική παραβατικότητα,
  • κλοπές και γενικευμένη παραβατικότητα,
  • παρορμητική παραβατικότητα,
  • διακίνηση ναρκωτικών και επιθετική συμπεριφορά.

Εφαρμογές στην έρευνα

Η DAS χρησιμοποιείται ευρέως σε μελέτες που εξετάζουν:

  • την παραβατικότητα εφήβων,
  • την εγκληματολογία,
  • την ψυχολογία της παραβατικότητας,
  • τη χρήση αλκοόλ και ναρκωτικών,
  • την υποτροπή μετά από θεραπευτικές παρεμβάσεις,
  • την αποτελεσματικότητα προγραμμάτων αποκατάστασης,
  • την αξιολόγηση κινδύνου επαναλαμβανόμενης παραβατικής συμπεριφοράς,
  • τις σχέσεις μεταξύ ψυχικής υγείας, εξαρτήσεων και εγκληματικότητας,
  • την ανάπτυξη προγραμμάτων πρόληψης σε σχολικές και σωφρονιστικές δομές.

Η αναλυτική καταγραφή τόσο της παραβατικής συμπεριφοράς όσο και του ρόλου των ψυχοδραστικών ουσιών καθιστά την DAS ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για ερευνητές, ψυχολόγους, ψυχιάτρους, εγκληματολόγους και επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στον χώρο της πρόληψης και της αποκατάστασης.

Βιβλιογραφία

Reavy, R., Stein, L. A. R., Paiva, A., Quina, K., & Rossi, J. S. (2012). Validation of the Delinquent Activities Scale for incarcerated adolescents. Addictive Behaviors, 37, 875–879.

Elliott, D. S., Ageton, S. S., Huizinga, D., Knowles, B. A., & Canter, R. J. (1983). The Prevalence and Incidence of Delinquent Behavior: 1976–1980. National Youth Survey Report No. 26.

Huizinga, D. (1991). Assessing Violent Behavior with Self-Reports.

Huizinga, D., & Esbensen, F. (1988). Common Measures of the Program of Research on the Causes and Correlates of Delinquency.