Κλίμακα Ενσυναίσθησης για Θύματα Βιασμού: Αξιολόγηση Στάσεων και Συναισθηματικών Αντιδράσεων [RES-20]

Περιγραφή

Η Κλίμακα Ενσυναίσθησης για Θύματα Βιασμού (Rape Empathy Scale – RES) αποτελεί ένα ψυχομετρικό εργαλείο αυτοαναφοράς που έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση του επιπέδου ενσυναίσθησης που εκδηλώνουν τα άτομα απέναντι στα θύματα βιασμού. Η κλίμακα διερευνά τη συναισθηματική ανταπόκριση, την κατανόηση της εμπειρίας του θύματος και τις στάσεις που διαμορφώνονται απέναντι στα άτομα που έχουν υποστεί σεξουαλική βία.

Η RES χρησιμοποιείται κυρίως στην κοινωνική ψυχολογία, την εγκληματολογία, τη μελέτη της έμφυλης βίας και την ψυχολογία της υγείας, καθώς συμβάλλει στην κατανόηση των κοινωνικών στάσεων απέναντι στα θύματα βιασμού. Παράλληλα, αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την αξιολόγηση εκπαιδευτικών και ευαισθητοποιητικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στην ενίσχυση της ενσυναίσθησης και στη μείωση της ενοχοποίησης των θυμάτων.

Στόχος

Βασικός στόχος της Κλίμακας Ενσυναίσθησης για Θύματα Βιασμού είναι η μέτρηση του βαθμού ενσυναίσθησης που εκδηλώνουν τα άτομα απέναντι στα θύματα σεξουαλικής βίας.

Ειδικότερα, η κλίμακα αποσκοπεί:

• στην αξιολόγηση του επιπέδου ενσυναίσθησης προς τα θύματα βιασμού,
• στη διερεύνηση των κοινωνικών στάσεων και αντιλήψεων που επηρεάζουν την ενσυναίσθηση,
• στην υποστήριξη εκπαιδευτικών παρεμβάσεων που ενισχύουν την κατανόηση και τη στήριξη των θυμάτων,
• στην προώθηση της έρευνας σχετικά με τους παράγοντες που επηρεάζουν τις στάσεις απέναντι στη σεξουαλική βία.

Δομή και χαρακτηριστικά του ερωτηματολογίου

Η RES αποτελείται από δηλώσεις που αξιολογούν διαφορετικές διαστάσεις της ενσυναίσθησης προς τα θύματα βιασμού.

Οι δηλώσεις διερευνούν:

• τη συναισθηματική ανταπόκριση απέναντι στα θύματα,
• την κατανόηση της εμπειρίας και των συνεπειών του βιασμού,
• τις στάσεις απέναντι στα θύματα,
• τον βαθμό υποστήριξης και αποδοχής των θυμάτων.

Οι συμμετέχοντες απαντούν χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα Likert, από 1 = Καθόλου ενσυναίσθηση έως 5 = Πολύ μεγάλη ενσυναίσθηση, επιτρέποντας την ποσοτική αποτίμηση του επιπέδου ενσυναίσθησης.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των αποτελεσμάτων της RES βασίζεται στις συνολικές και επιμέρους βαθμολογίες των συμμετεχόντων.

Οι συνολικές βαθμολογίες χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση του επιπέδου ενσυναίσθησης προς τα θύματα βιασμού, ενώ μπορούν να διερευνηθούν οι σχέσεις της ενσυναίσθησης με μεταβλητές όπως:

• οι κοινωνικές στάσεις,
• τα στερεότυπα σχετικά με τη σεξουαλική βία,
• η αποδοχή ή η απόρριψη μύθων περί βιασμού,
• η προθυμία υποστήριξης των θυμάτων.

Στην ερευνητική πρακτική εφαρμόζονται περιγραφικές στατιστικές, αναλύσεις συσχέτισης, συγκρίσεις μεταξύ ομάδων (t-test, ANOVA) και μοντέλα παλινδρόμησης, με στόχο τη διερεύνηση των παραγόντων που επηρεάζουν την ενσυναίσθηση και τις στάσεις απέναντι στα θύματα σεξουαλικής βίας.

Εγκυρότητα

Η RES χρησιμοποιείται διεθνώς ως εργαλείο αξιολόγησης της ενσυναίσθησης προς τα θύματα βιασμού και βασίζεται στη σύγχρονη βιβλιογραφία της κοινωνικής ψυχολογίας και της μελέτης της σεξουαλικής βίας. Οι μελέτες που αναφέρονται στη βιβλιογραφία εξετάζουν τις στάσεις απέναντι στα θύματα, τον ρόλο του φύλου, του σεξισμού και των κοινωνικών αντιλήψεων στη διαμόρφωση της ενσυναίσθησης.

Ωστόσο, στο διαθέσιμο αρχείο δεν παρατίθενται συγκεκριμένοι ψυχομετρικοί δείκτες εγκυρότητας, όπως αποτελέσματα επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης (CFA), δείκτες προσαρμογής μοντέλου ή συντελεστές συγκλίνουσας και διακριτής εγκυρότητας.

Αξιοπιστία

Η Rape Empathy Scale χρησιμοποιείται σε ερευνητικά πρωτόκολλα που εξετάζουν τις κοινωνικές στάσεις απέναντι στη σεξουαλική βία και την υποστήριξη των θυμάτων.

Ωστόσο, στο διαθέσιμο υλικό δεν αναφέρονται συγκεκριμένες τιμές αξιοπιστίας, όπως ο συντελεστής Cronbach’s α, η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability) ή άλλοι δείκτες εσωτερικής συνέπειας. Συνεπώς, δεν μπορούν να παρουσιαστούν συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές αξιοπιστίας αποκλειστικά βάσει του παρόντος αρχείου.

Βαθμονόμηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμονόμηση της RES πραγματοποιείται μέσω πενταβάθμιας κλίμακας Likert, όπου οι συμμετέχοντες αξιολογούν κάθε δήλωση από:

• 1 = Καθόλου ενσυναίσθηση
• 2 = Μικρή ενσυναίσθηση
• 3 = Μέτρια ενσυναίσθηση
• 4 = Μεγάλη ενσυναίσθηση
• 5 = Πολύ μεγάλη ενσυναίσθηση

Οι επιμέρους βαθμολογίες αθροίζονται για την εξαγωγή συνολικού δείκτη ενσυναίσθησης.

Υψηλότερες συνολικές βαθμολογίες υποδηλώνουν υψηλότερο επίπεδο ενσυναίσθησης, μεγαλύτερη κατανόηση της εμπειρίας των θυμάτων και περισσότερο υποστηρικτικές στάσεις απέναντι στα θύματα βιασμού, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μειωμένη ενσυναίσθηση και λιγότερο υποστηρικτικές κοινωνικές στάσεις.

Βιβλιογραφία

Smith, R. E., & Frieze, I. H. (2003). Examining Rape Empathy From the Perspective of the Victim and the Assailant. Journal of Applied Social Psychology, 33(3), 476–498.

Osman, S. L. (2004). Predicting Rape Empathy Based on Victim, Perpetrator, and Participant Gender, and Prior Sexual Victimization. Sex Roles, 50(7–8), 569–575.

Pavlou, M., & Knowles, A. (2001). Domestic Violence: Attributions, Perceptions, and Attitudes of Laypersons. Sex Roles, 44(11–12), 719–736.

Viki, G. T., & Abrams, D. (2002). But She Was Unfaithful: Benevolent Sexism and Reactions to Rape Victims Who Violate Traditional Gender Role Expectations. Sex Roles, 47(5–6), 289–293.

Yamawaki, N., Ostenson, J., & Brown, C. R. (2009). The Functions of Gender Role Traditionality, Ambivalent Sexism, Injury, and Frequency of Assault on Domestic Violence Perception: A Study Between Japanese and American College Students. Violence Against Women, 15(9), 1126–1142.