Γενική Κλίμακα Ψυχικής Υγείας [GHQ-28]

Περιγραφή

Το Ερωτηματολόγιο Γενικής Υγείας (General Health Questionnaire-28 – GHQ-28) αποτελεί μία από τις πλέον διαδεδομένες εκδόσεις του General Health Questionnaire, το οποίο αναπτύχθηκε από τον David P. Goldberg με σκοπό την έγκαιρη ανίχνευση ψυχολογικής δυσφορίας και πιθανών ψυχικών διαταραχών στον γενικό πληθυσμό. Πρόκειται για ένα εργαλείο αυτοαναφοράς που χρησιμοποιείται ευρέως στην ψυχιατρική, την κλινική ψυχολογία, την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας και την επιδημιολογική έρευνα ως μέσο διαλογής (screening) και όχι ως διαγνωστικό εργαλείο.

Η GHQ-28 αποτελείται από 28 ερωτήσεις, οργανωμένες σε τέσσερις βασικές υποκλίμακες, οι οποίες αξιολογούν τα σωματικά συμπτώματα, το άγχος και την αϋπνία, την κοινωνική δυσλειτουργία και την καταθλιπτική συμπτωματολογία. Η κλίμακα επιτρέπει τη συνολική εκτίμηση της ψυχικής υγείας, καθώς και την αναλυτική αξιολόγηση των επιμέρους διαστάσεων της ψυχολογικής λειτουργικότητας. Χρησιμοποιείται τόσο σε υγιείς πληθυσμούς όσο και σε κλινικά δείγματα, συμβάλλοντας στον έγκαιρο εντοπισμό ατόμων που ενδέχεται να χρειάζονται περαιτέρω ψυχολογική ή ψυχιατρική αξιολόγηση.

Στόχος

Βασικός στόχος του GHQ-28 είναι η ταχεία και αξιόπιστη ανίχνευση πιθανών ψυχικών διαταραχών, όπως το άγχος, η κατάθλιψη και άλλες μορφές ψυχολογικής δυσφορίας, καθώς και η αξιολόγηση του επιπέδου ψυχολογικής ευεξίας στον γενικό πληθυσμό.

Το εργαλείο χρησιμοποιείται επίσης για την παρακολούθηση μεταβολών στην ψυχική υγεία σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας θεραπευτικών ή συμβουλευτικών παρεμβάσεων και τη διερεύνηση της σχέσης της ψυχικής υγείας με κοινωνικούς, δημογραφικούς και κλινικούς παράγοντες.

Δομή και χαρακτηριστικά του ερωτηματολογίου

Η GHQ-28 αποτελείται από 28 ερωτήσεις αυτοαναφοράς, οι οποίες κατανέμονται ισομερώς σε τέσσερις υποκλίμακες των επτά ερωτήσεων:

• Σωματικά Συμπτώματα (Somatic Symptoms), που αξιολογούν τη σωματική δυσφορία και τα ψυχοσωματικά συμπτώματα.
• Άγχος και Αϋπνία (Anxiety and Insomnia), που εξετάζουν την παρουσία άγχους, έντασης και διαταραχών ύπνου.
• Κοινωνική Δυσλειτουργία (Social Dysfunction), που αξιολογεί τη λειτουργικότητα του ατόμου στην καθημερινή και κοινωνική του ζωή.
• Κατάθλιψη (Severe Depression), που διερευνά την παρουσία καταθλιπτικών συμπτωμάτων και σοβαρότερων ενδείξεων ψυχικής επιβάρυνσης.

Οι συμμετέχοντες απαντούν σε κάθε ερώτηση χρησιμοποιώντας τετραβάθμια κλίμακα απαντήσεων, η οποία αποτυπώνει τη συχνότητα ή την ένταση των συμπτωμάτων κατά το πρόσφατο χρονικό διάστημα.

Ανάλυση και χρήση των δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων της GHQ-28 βασίζεται στις συνολικές και επιμέρους βαθμολογίες των τεσσάρων υποκλιμάκων.

Η κλίμακα χρησιμοποιείται για την αναγνώριση ατόμων που εμφανίζουν ενδείξεις ψυχολογικής δυσφορίας και μπορεί να χρειάζονται περαιτέρω κλινική αξιολόγηση. Σε ερευνητικά πρωτόκολλα εφαρμόζονται περιγραφικές στατιστικές, συγκρίσεις μεταξύ ομάδων, αναλύσεις συσχέτισης και μοντέλα παλινδρόμησης για τη διερεύνηση της σχέσης της ψυχικής υγείας με κοινωνικούς, δημογραφικούς και κλινικούς παράγοντες.

Η GHQ-28 χρησιμοποιείται ευρέως στην επιδημιολογική έρευνα, στην ψυχολογία της υγείας, στην εργασιακή ψυχολογία και στην αξιολόγηση προγραμμάτων πρόληψης και παρέμβασης.

Εγκυρότητα

Η GHQ-28 αποτελεί μία από τις περισσότερο μελετημένες εκδόσεις του General Health Questionnaire και έχει μεταφραστεί και επικυρωθεί σε μεγάλο αριθμό γλωσσών και πολιτισμικών πλαισίων, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής γλώσσας.

Η ελληνική προσαρμογή έχει αξιολογηθεί ως προς τις ψυχομετρικές της ιδιότητες, επιβεβαιώνοντας την καταλληλότητα του εργαλείου για χρήση στον ελληνικό πληθυσμό. Ωστόσο, το παρόν αρχείο δεν παραθέτει συγκεκριμένους ψυχομετρικούς δείκτες εγκυρότητας, όπως αποτελέσματα επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης ή δείκτες συγκλίνουσας εγκυρότητας. Συνεπώς, δεν είναι δυνατή η παρουσίαση συγκεκριμένων αριθμητικών τιμών αποκλειστικά βάσει του διαθέσιμου υλικού.

Αξιοπιστία

Η GHQ-28 θεωρείται διεθνώς εργαλείο υψηλής αξιοπιστίας για την αξιολόγηση της ψυχολογικής δυσφορίας και της γενικής ψυχικής υγείας.

Ωστόσο, στο συγκεκριμένο αρχείο δεν περιλαμβάνονται αριθμητικά στοιχεία αξιοπιστίας, όπως ο συντελεστής εσωτερικής συνέπειας Cronbach’s α, η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability) ή άλλοι σχετικοί ψυχομετρικοί δείκτες. Για τον λόγο αυτό, δεν παρατίθενται συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές πέραν όσων υποστηρίζονται από το διαθέσιμο υλικό.

Βαθμονόμηση και στατιστική αξιολόγηση

Η βαθμολόγηση της GHQ-28 μπορεί να πραγματοποιηθεί με δύο διαφορετικά συστήματα:

• Κλίμακα Likert (0-1-2-3), η οποία χρησιμοποιείται για την ποσοτική εκτίμηση της έντασης των συμπτωμάτων.
• Δυαδική βαθμολόγηση GHQ (0-0-1-1), η οποία χρησιμοποιείται κυρίως για σκοπούς διαλογής (screening).

Οι συνολικές βαθμολογίες προκύπτουν από το άθροισμα των επιμέρους απαντήσεων, ενώ μπορούν να υπολογιστούν και ξεχωριστές βαθμολογίες για καθεμία από τις τέσσερις υποκλίμακες. Υψηλότερες συνολικές βαθμολογίες υποδηλώνουν μεγαλύτερο επίπεδο ψυχολογικής δυσφορίας και αυξημένη πιθανότητα παρουσίας ψυχικής διαταραχής, ενώ χαμηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν καλύτερη ψυχική υγεία και υψηλότερο επίπεδο ψυχολογικής ευεξίας.

Βιβλιογραφία

Goldberg, D. P., & Hillier, V. F. (1979). A Scaled Version of the General Health Questionnaire. Psychological Medicine, 9(1), 139–145.

Καραδήμος, Α. (2005). Η Ψυχομετρική Αξιολόγηση του GHQ-28 στον Ελληνικό Πληθυσμό. Επιστημονικό άρθρο σχετικά με την εγκυρότητα και αξιοπιστία του ερωτηματολογίου στην ελληνική γλώσσα.