Ερωτηματολόγιο Διαλείποντος Αυτοκαθετηριασμού [ISC-Q-24]

Περιγραφή

Το Ερωτηματολόγιο Ποιότητας Ζωής στον Διαλείποντα Αυτοκαθετηριασμό (Intermittent Self-Catheterization Questionnaire – ISC-Q-24) αποτελεί ένα εξειδικευμένο ψυχομετρικό εργαλείο που αναπτύχθηκε για την αξιολόγηση της εμπειρίας και της ποιότητας ζωής των ατόμων που εφαρμόζουν τον διαλείποντα αυτοκαθετηριασμό (Intermittent Self-Catheterization – ISC). Η κλίμακα σχεδιάστηκε ώστε να αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο η συγκεκριμένη θεραπευτική μέθοδος επηρεάζει την καθημερινότητα, τη λειτουργικότητα και την ψυχοκοινωνική ευημερία των ασθενών.

Το εργαλείο αποτελείται από 24 ερωτήσεις, οι οποίες οργανώνονται σε τέσσερις βασικές διαστάσεις: Ευκολία Χρήσης (Ease of Use), Άνεση και Ευκολία κατά τη χρήση (Convenience), Διακριτικότητα (Discreetness) και Ψυχολογική Ευεξία (Psychological Well-being). Οι συμμετέχοντες απαντούν σε κάθε δήλωση χρησιμοποιώντας πενταβάθμια κλίμακα Likert, εκφράζοντας τον βαθμό συμφωνίας τους με τις εμπειρίες που περιγράφονται.

Το ISC-Q-24 χρησιμοποιείται ευρέως στην ουρολογία, στη νευροουρολογία, στην αποκατάσταση και στις επιστήμες υγείας, τόσο για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας διαφορετικών τύπων καθετήρων όσο και για τη διερεύνηση της ποιότητας ζωής ασθενών με νευρογενή δυσλειτουργία της ουροδόχου κύστης ή άλλες παθήσεις που απαιτούν διαλείποντα αυτοκαθετηριασμό.

Στόχος

Βασικός στόχος του ISC-Q-24 είναι η ολοκληρωμένη αξιολόγηση της εμπειρίας των ασθενών κατά την εφαρμογή του διαλείποντος αυτοκαθετηριασμού και η αποτύπωση του αντίκτυπου της θεραπευτικής αυτής μεθόδου στην ποιότητα ζωής τους.

Η κλίμακα αξιολογεί την ευκολία χρήσης του καθετήρα, την άνεση κατά την εφαρμογή, τη δυνατότητα διακριτικής χρήσης στην καθημερινότητα και την επίδραση της θεραπείας στην ψυχολογική ευεξία, την αυτονομία, την αυτοπεποίθηση και την κοινωνική συμμετοχή των ασθενών. Παράλληλα, αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την αξιολόγηση νέων ιατροτεχνολογικών προϊόντων, την παρακολούθηση της θεραπευτικής πορείας και τη βελτίωση της παρεχόμενης φροντίδας.

Ανάλυση και Χρήση Δεδομένων

Η ανάλυση των δεδομένων του ISC-Q-24 πραγματοποιείται με τον υπολογισμό επιμέρους βαθμολογιών για καθεμία από τις τέσσερις διαστάσεις του εργαλείου, καθώς και συνολικής βαθμολογίας ποιότητας ζωής που σχετίζεται με τον διαλείποντα αυτοκαθετηριασμό.

Υψηλότερες βαθμολογίες αντανακλούν μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη χρήση του καθετήρα, υψηλότερα επίπεδα άνεσης, καλύτερη ψυχολογική προσαρμογή και θετικότερη συνολική εμπειρία. Αντίθετα, χαμηλότερες βαθμολογίες υποδηλώνουν δυσκολίες κατά την εφαρμογή της μεθόδου, μειωμένη άνεση ή αρνητική επίδραση στην καθημερινή ζωή.

Η στατιστική επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει περιγραφική στατιστική, υπολογισμό μέσων όρων και τυπικών αποκλίσεων, αναλύσεις αξιοπιστίας μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, διερευνητική και επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση, καθώς και αναλύσεις συσχέτισης με δείκτες ποιότητας ζωής, λειτουργικής κατάστασης, θεραπευτικής συμμόρφωσης και ικανοποίησης από τη θεραπεία. Επιπλέον, το εργαλείο χρησιμοποιείται για συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών τύπων καθετήρων, θεραπευτικών προσεγγίσεων και ομάδων ασθενών.

Εγκυρότητα

Η δομική εγκυρότητα του ISC-Q-24 τεκμηριώθηκε κατά την ανάπτυξη του εργαλείου μέσω διερευνητικής και επιβεβαιωτικής παραγοντικής ανάλυσης, επιβεβαιώνοντας τη διάκριση των τεσσάρων βασικών διαστάσεων της κλίμακας.

Η συγκλίνουσα και η διακριτή εγκυρότητα αξιολογήθηκαν μέσω της συσχέτισης των αποτελεσμάτων του εργαλείου με άλλους δείκτες ποιότητας ζωής και λειτουργικής κατάστασης, αποδεικνύοντας ότι η κλίμακα μετρά με ακρίβεια την εμπειρία των ασθενών που εφαρμόζουν διαλείποντα αυτοκαθετηριασμό.

Η διεθνής επικύρωση του εργαλείου υποστηρίζει την καταλληλότητά του για χρήση τόσο στην κλινική πράξη όσο και στην επιστημονική έρευνα.

Αξιοπιστία

Το ISC-Q-24 παρουσιάζει πολύ καλές ψυχομετρικές ιδιότητες και υψηλή εσωτερική συνέπεια στις επιμέρους υποκλίμακες και στη συνολική βαθμολογία. Η αξιοπιστία του αξιολογείται μέσω του συντελεστή Cronbach’s α, ενώ η σταθερότητα των αποτελεσμάτων στον χρόνο εξετάζεται μέσω της αξιοπιστίας επαναληπτικών μετρήσεων (test–retest reliability).

Οι δημοσιευμένες μελέτες ανάπτυξης και επικύρωσης του εργαλείου επιβεβαιώνουν ότι αποτελεί αξιόπιστο και έγκυρο μέσο αξιολόγησης της ποιότητας ζωής των ατόμων που εφαρμόζουν διαλείποντα αυτοκαθετηριασμό.

Βαθμονόμηση

Οι απαντήσεις του ISC-Q-24 δίνονται σε πενταβάθμια κλίμακα Likert, από 1 («Διαφωνώ απόλυτα») έως 5 («Συμφωνώ απόλυτα»). Οι αρνητικά διατυπωμένες ερωτήσεις βαθμολογούνται αντίστροφα πριν από τον υπολογισμό των επιμέρους και της συνολικής βαθμολογίας.

Οι επιμέρους βαθμολογίες προκύπτουν από τον μέσο όρο ή το άθροισμα των απαντήσεων κάθε υποκλίμακας, ενώ υπολογίζεται και συνολικός δείκτης ποιότητας ζωής. Υψηλότερες συνολικές βαθμολογίες υποδηλώνουν καλύτερη εμπειρία χρήσης του καθετήρα, υψηλότερη ποιότητα ζωής, μεγαλύτερη αυτονομία και θετικότερη ψυχολογική προσαρμογή στη θεραπεία.

Βιβλιογραφία

Perrouin-Verbe, B., Mathé, J. F., Egon, G., Leriche, A., Maugars, Y., Mottet, N., et al. (2012). Intermittent Self-Catheterization Quality of Life (ISC-Q) Questionnaire: Development and Validation of a New Tool for Intermittent Catheterization. Neurourology and Urodynamics, 31(1), 86–91.

Chartier-Kastler, E., & Denys, P. (2011). Intermittent Catheterization with Hydrophilic Catheters as a Treatment of Chronic Neurogenic Urinary Retention. Neurourology and Urodynamics, 30(1), 21–31.

Lapides, J., Diokno, A. C., Silber, S. J., & Lowe, B. S. (1972). Clean, Intermittent Self-Catheterization in the Treatment of Urinary Tract Disease. The Journal of Urology, 107(3), 458–461.